Lees hier ons Privacy Statement en Cookie Statement
dinsdag 19 juni

Regiomaandag, 9 februari 2004

Prof. dr C. Graafland spreekt zich uit in discussie over klassieke protestantisme
Toekomst aan evangelische spiritualiteit

Utrecht - ,,De afkeer van alles wat evangelisch is, zit er hier goed in. Maar de cijfers liegen niet: de kerken in de Protes-tantse Kerk in Nederland lopen leeg, de evangelische kerken zitten vol. De jongeren voelen zich thuis in een klimaat dat niet het afgezaagde heeft van de traditionele kerk.’’ Met deze provocerende opmerking zette prof. dr C. Graafland zaterdag de zaak op scherp tijdens de lezersdag van Kontekstueel .

KEES VAN OOSTEN
Het ‘tijdschrift voor gereformeerd belijden nú’ hield de lezersdag in de Jacobikerk in Utrecht. Trok zo’n dag in het verleden slechts enkele tientallen bezoekers, nu moesten er stoelen worden bijgezet in één van de zalen van het kerkgebouw. Ongetwijfeld was die grote belangstelling te danken aan het onderwerp: Het einde van het protestantisme?
Aanleiding tot die prikkelende stelling was een interview in In Beweging met de Oxfordse theoloog Alister McGrath, waarin hij de ondergang van het klassieke protestantisme voorspelde. Volgens hem blijven er binnen het christendom drie stromingen bestaan de rooms-katholieke, de oosters-orthodoxe en de evangelicale.
Tot verrassing en verbazing van veel bezoekers was emeritus-hoogleraar Graafland, afkomstig uit de Gereformeerde Bond, het grotendeels eens met zijn Britse collega, die hij als briljant omschreef. ,,McGrath weet wel wat hij zegt, hij heeft het beter op een rijtje dan wij allemaal bij elkaar.’’
Op de vraag of de evangelische gemeenten niet louter inspelen op het gevoel, het krijgen van een kick, was hij duidelijk: ,,Jongeren worden verlost van een heleboel rompslomp, ze worden gebracht naar de blijdschap van het geloof. Natuurlijk moeten we kritisch zijn, maar we moeten niet bij voorbaat negatief zijn.’’
Ook liet hij zich lovend uit over de jeugdkerken, die als paddestoelen uit de grond schieten. Vooral binnen Gereformeerde Kerken en de Gereformeerde Bond wordt er argwanend naar dit fenomeen gekeken. Ten onrechte, vindt prof. Graafland. ,,Jongeren verlangen naar een verlossend woord. Ze vluchten uit de zelfvoldane sfeer die in veel kerken heerst.’’
Prof. Graafland vond drs Wim Dekker, studiesecretaris van de Inwendige Zendingsbond (IZB), op zijn weg. Hoewel beiden tot de gereformeerde bond behoren, staat hij veel kritischer tegenover de evangelicale beweging dan Graafland. Zo merkte hij op dat hij zich eigenlijk ,,heel boos had gemaakt over het interview met McGrath’’. Hij had de indruk dat de afgedrukte tekst geen goede weergave was van het gesprek, omdat de Engelse theoloog wel degelijk waardering zou hebben voor de Nederlandse protestantse beweging.
,,Ik denk dat hij nu voor de kar van de Nederlandse evangelicale beweging wordt gespannen.’’ De prediking vond Dekker het zwakke punt in de evangelische beweging. ,,Een goede preek, waarbij je op het puntje van je stoel gaat zitten en je wordt getroost en bemoedigd - dat is het hart van een dienst in de protestantse traditie. Dan maakt de vormgeving daaromheen niet meer uit.’’

Armoede

Prof. Graafland bleek het in zijn inleiding op bijna alle punten roerend eens te zijn met de analyse van McGrath. Hij hoefde slechts het woord ‘protestantisme’ te vervangen door ‘Protestantse Kerk in Nederland (PKN)’, waarin op 1 mei de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN) en de Evangelisch-Lutherse Kerk opgaan. Zonder omwegen concludeerde hij dat de PKN geen toekomst heeft, als ze op de ingeslagen weg verdergaat. ,,De fusie is gebaseerd op armoede, negatieve motivatie. De kerken die nu de PKN vormen, werden steeds bureaucratischer, steeds formalistischer. Uit armoede klopten ze bij elkaar aan, omdat ze geen twee kerken meer in de benen konden houden. De PKN wordt een bleke kerk. Kleurloos, saai.’’
De gedachte dat er van de PKN een missionair elan zou uitgaan, noemde hij in het licht van de recente geschiedenis volstrekt ongeloofwaardig. ,,Tekenen van groei? Ik zie ze niet. Er zijn al heel wat gemeenten gefedereerd, maar ook daar is geen sprake van groei. In tegendeel. Het verval gaat onverminderd verder. Vorig jaar verloren de Samen-op-Wegkerken weer 60.000 leden. Wanneer dat zo doorgaat, kun je het einde uitrekenen.’’
Prof. Graafland hekelde vooral de Gereformeerde Kerken in Nederland, die in de loop der jaren het rationele Verlichtingsdenken zouden hebben omarmd. De hoogleraren Kuitert en Maneschijn zouden daar een voorbeeld van zijn. ,,Het gevolg is dat orthodoxe waarheden stuk voor stuk tegen de vlakte zijn gegaan.’’
Het noemde het een historische vergissing dat de Nederlandse Hervormde Kerk met de Gereformeerde Kerken in zee is gegaan. ,,Men heeft de eigen ondergang over zich heen geroepen. De PKN is een regelrechte wanhoopsdaad.’’ Hij voorspelde dat veel leden de PKN zullen blijven verlaten, wanneer ,,de horizontale prediking met een moralistische inslag’’ de boventoon blijft voeren.

Verbinding

Volgens prof. Graafland hoeft het echter niet bij die constatering te blijven. Er ligt, zo zei hij, voor diezelfde PKN een mooie toekomst in het verschiet als er een verbinding kan worden gelegd tussen het orthodoxe geloofsleven en de evangelische spiritualiteit. ,,Daar bloeit het op. Je ziet het gebeuren, vooral onder jongeren.’’
Het Evangelisch Werkverband (EW), de vernieuwingsbeweging binnen de PKN, kan in die ontwikkeling een belangrijke rol vervullen. De gereformeerde bond raadde hij aan om midden in de kerk te gaan staan. ,,Daar ligt de toekomst van de bond, en niet in het aanscherpen van belijdenisformulieren.’’
Het evangelicalisme noemde hij een loot aan de reformatorische stam. ,,Leven uit het Woord van God, dat is hun credo. Horizontaal en verticaal. Dat is houdbaar, daar staat of valt de kerk mee.’’
Dat ware geloof loopt, aldus prof. Graafland, dwars door alle kerken heen. Hij riep alle gelovigen op om uit de verouderde stellages te voorschijn te komen. ,,Tot welke kerk je behoort, is niet belangrijk. Samen vormen we één kudde met één herder, onze Heer en Heiland Jezus Christus.’’
Drs Dekker legde heel andere accenten en drukte zich ook veel voorzichtiger uit. Hij ontkende niet dat de reformatorische traditie met malaise kampt, maar dat is volgens hem een aansporing om terug te gaan naar het oorspronkelijke protestantisme - het levende Woord dat mensen verandert en vernieuwt. Zijn bezwaar tegen de evangelische beweging is dat het te veel op het ‘ik’ is gericht en te weinig op de gemeenschap. Ook zou het gevaar van een kick, een trend, een fijn gevoel levensgroot aanwezig zijn. ,,We hebben zo’n beetje alles wat ons hartje begeert, alleen willen we af en toe nog wat spanning, gevoel, emotie. Het christelijk geloof wordt een soort slagroom op het gebakje dat mensen toch al hebben.’’
Aan de andere kant gaf hij onomwonden toe dat de evangelische beweging successen boekt, waar de traditionele kerk faalt. ,,Het heeft geen zin om dat te ontkennen.’’
In zijn visie moet de kerk weer leren dat de grondtoon verwondering is. ,.We moeten niet beginnen met Jezus en de relatie met Hem. Het gaat om God, die hemel en aarde geschapen heeft en de mens naar Zijn beeld. Hij is de God van het verbond, de vader van Jezus Christus. Emotie is de eerste laag, daaronder ligt de laag van de existentie. Dan kom je bij de bron. Jezus is Heer van de wereld, Jezus is ook Heer van mijn wereld. In die volgorde.’’

Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties