Lees hier ons Privacy Statement en Cookie Statement
zondag 24 juni

Hoofdartikelmaandag, 10 november 2003

Satire over de koningin…
‘Uiting waarin persoon of toestand bespottelijk wordt gemaakt’. Dat is onder meer de betekenis van het begrip satire, volgens Van Dale. Het begrip heeft actualiteit gekregen door uitingen van minister-president Balkenende, naar aanleiding van satirische uitingen over de koningin. Volgens de premier moet er terughoudendheid worden betracht bij het maken van ‘grappen en grollen’ rondom leden van het Koninklijk Huis.
De onwaarheden die in satirische programma’s en toneelstukken worden verteld over in dit geval leden van het Koninklijk Huis en de koningin in het bijzonder kunnen niet worden weersproken: de koningin kan niets terug zeggen. Minister Donner van Justitie ging nog verder in zijn kritiek op programmamakers. Hij sprak van schade aan het Koninklijk Huis, en daarmee aan het staatsbestel, bij voortgaande satire. De losbandigheid waarmee media omgaan met het Koninklijk Huis mondt uit in verloedering, aldus de minister.
Binnen het kabinet deelt niet iedereen de zorgen van de premier en de minister van justitie. VVD- en D66-ministers vinden het eigenlijk maar onzin wat Balkenende en Donner hebben gezegd. De Graaf van D66 vindt dat de regering geen opvatting over satire dient te hebben en anderen menen dat door de opmerkingen de aandacht op de satire op het Koninklijk Huis alleen maar toeneemt. De premier had beter zijn mond kunnen houden; hij maakt het door zijn kritiek alleen maar erger.
Minister Donner heeft meer gezegd dan over de satire rondom de koningin. Hij hekelde de manier waarop de pers is omgegaan met de kwestie Mabel Wisse Smit. De pers maakte er bijna een lynchpartij van, vindt de minister van justitie. In de berichtgeving ging het niet meer om de waarheid, maar er werd een beeld van onbetrouwbaarheid neergezet.
…en het waarom daarvan
Zoals de premier en minister Donner reageerden op televisieprogramma’s en krantenartikelen, reageren televisiemakers en krantenmakers op Balkenende en Donner: de discussie is los. Er is verwondering over de publiekelijke bemoeienis van de premier met de inhoud van televisieprogramma’s, ook bij leden van de regering. In het koor van tegenstanders van de opmerkingen van Balkenende en Donner wordt natuurlijk het argument gebruikt van de vrijheid van meningsuiting. Altijd als er kritiek komt op het functioneren van media is dat het eerste en laatste argument. Daardoor ontstaat een wat povere discussie. Natuurlijk is er niemand in dit land die op dit moment die vrijheid wil aanvechten, laat staan inperken. Wat aan de orde is, is iets heel anders, namelijk het gebruiken van de vrijheid van meningsuiting en de daaruit voortvloeiende vrijheid van drukpers. De opmerkingen van de beide leden van de regering zijn, met andere woorden, een bevestiging van de vrijheid van meningsuiting en ze doen een beroep op de wijze waarop van die vrijheid gebruik wordt gemaakt.
Een ander merkwaardig element in de discussie is de ‘uitlokking’ door Balkenende en Donner: hoe harder die roepen om beperking, hoe sterker de reacties van media. Zelfs politici zeggen dat Balkenende beter zijn mond had kunnen houden, want wat hij nu oproept is precies het tegenovergestelde van wat hij beoogt: er komt meer satire in plaats van minder.
Deze ontwikkeling geeft een somber beeld van media. Zijn kranten- en televisiemakers zo ‘klein’ dat ze lekker toch doen wat hun verzocht is niet of in ieder geval minder te doen? Het is te hopen dat het anders ligt, maar we moeten het ergste vrezen.
Belangrijker dan formele verhalen over vrijheid van meningsuiting, verantwoordelijkheden van de regering of andere juridische kwesties, is de vraag naar het waarom van de toenemende bespotting van het Koninklijk Huis. Wat is toch de reden dat bijvoorbeeld de koningin almaar mikpunt is van spot? En waarom vinden mensen dat kennelijk zo leuk? Is het omdat het zo’n merkwaardige vrouw is? Doet ze rare dingen? Of is ze ‘alleen maar’ een gemakkelijk prooi voor vermaak waarmee de lees- en kijkcijfers kunnen stijgen, zulks met het oog op de winst?

Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties