,,De oplossing zit ’m in de eenvoud. Iedereen had het kunnen bedenken”, zegt Cor Greben. Maar niemand kwam op het idee. Greben wel. Samen met zijn collega André Saris van Het Buro, een begeleidingsbureau voor jongeren.

Het persoonlijk begeleiden van supporters met een stadionverbod is een van de vele onderdelen van het succesvolle project ‘helden rond de velden’, dat Greben en Saris in opdracht van de gemeente Leeuwarden hebben ontwikkeld. Het project kan maandag de Hein Roethof-prijs, de meest prestigieuze prijs op het gebied van criminaliteitsbestrijding, winnen (zie kader).

Het hoofddoel van ‘Helden rond de velden’ is het terugdringen, dan wel beheersbaar maken van voetbalvandalisme. ,,Want voetbalvandalisme helemaal uitbannen zal je nooit lukken”, meent Saris. Daarnaast moet door het project weer een prettige en veilige sfeer in het voetbalstadion ontstaan.

Meetbare feiten geven aan dat ‘HH Helden rond de velden’ een succes is. Toen het project drie jaar geleden in de kinderschoenen stond, liepen er bij Cambuur 57 stadionverboden. Nu zijn dat er, gemeten bij het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme, zeven. Sinds het project anderhalf jaar geleden daadwerkelijk in werking werd gezet heeft Cambuur geen boetes van de voetbalbond KNVB meer ontvangen wegens ongeregeldheden, terwijl de Leeuwarder club in het verleden, volgens Greben, jaarlijks vele (tien)duizenden guldens kwijt was aan dergelijke boetes. En van de negentien voetbalvandalen die een stadionverbod hebben gekregen en die door Het Buro persoonlijk zijn begeleid, heeft niemand gerecidiveerd.

Een rapport van het onafhankelijke onderzoeksbureau Van Dijk, Someren en Partners meldt nog meer resultaten van ‘Helden rond de velden’. Hoewel politie-inzet, het aantal lastige supporters en het gebruik van alcohol en drugs gelijk zijn gebleven, is het vandalisme bij uitwedstrijden, in en buiten het Cambuur-stadion afgenomen. Evenals het verbaal geweld. Bovendien is de betrokkenheid van lastige supporters bij de club toegenomen. Dat komt omdat het bestuur van Cambuur, op advies van Het Buro, serieus luistert naar ideeën en klachten die leven onder de supporters. ,,Ons project heeft een 9 gekregen”, meldt Greben trots.

Spin in het web is de fancoach, Angeline Leemburg. Zij is bij alle thuis- en uitwedstrijden van Cambuur aanwezig en mengt zich bewust tussen de risicosupporters. Voor Leemburg, die zelf op hoog niveau heeft gevoetbald en daardoor volgens Het Buro eerder wordt geaccepteerd, is het een halve baan. ,,Het is een kwestie van kennen en gekend worden. Als je gekend wordt, is er ook sprake van sociale controle”, meent Saris.

Niettemin blijven sommige supporters over de schreef gaan. Vandalen die een stadionverbod krijgen opgelegd kunnen de helft van de straf terugverdienen door zich aan te melden voor het buddy-mentorsysteem. ,,Vooropgesteld, voetbalvandalen kom je in alle leeftijden tegen en komen in alle sociale klassen voor. Maar er is wel een piekje bij jongens van 12 tot en met 23 jaar, die vaak op een ander leefgebied ook wel eens een mankement vertonen”, zegt Saris. Het Buro biedt derhalve raddraaiers hulp aan op andere terreinen van het maatschappelijk leven. Zo is de laatste ‘hooligan’ aan een betaalde baan geholpen. Op dit moment lopen vier buddymentor-trajecten, Greben en Saris spelen zelf ook de rol van mentor. ,,Heel veel betaald voetbal organisaties nemen deze aanpak over. De oplossing zit ’m in de eenvoud. De clubs hadden nooit de moeite genomen de vandalen te leren kennen”, stelt Greben.

De veldslag tussen aanhangers van Ajax en Feyenoord in Beverwijk in 1997, waarbij een Ajax-supporter de dood vond, was voor de KNVB en het ministerie van VWS destijds aanleiding geweest om op te roepen tot het brainstormen op preventieve supportersprojecten. De gemeente Leeuwarden was geïnteresseerd - omdat daar, met Cambuur nog in de eredivisie, voetbalvandalisme een hot item was - en benaderde Het Buro om iets te bedenken. Met behulp van een jaarlijkse subsidie van bijna 50.000 euro kwamen Saris en Greben met het project ‘Helden rond de velden’ op de proppen.

Een van de eerste acties van Het Buro was de hekken uit het stadion te bannen. ,,Hekken gaan supporters in hangen, ze gaan ermee schudden. Het wekt alleen maar agressie op”, verklaart Saris. En Greben: ,,Zet mensen in een kooi en men wil eruit.” Door de hekken weg te halen staan de supporters gevoelsmatig dichter op het veld en hebben ze meer contact met de spelers. Dat verhoogt volgens Saris en Greben de betrokkenheid.

Andere clubs durven het initiatief van Cambuur nauwelijks over te nemen, maar sinds de hekken zo’n anderhalf jaar geleden zijn verwijderd is er volgens Greben niets gebeurd. Een bordje langs de velden met de tekst: ‘verboden het speelveld te betreden op straffe van een langdurig stadionverbod’, doet blijkbaar genoeg. De voorzichtige kritiek dat zo’n supporter die het veld opstapt direct een mentor krijgt die hem verder op weg helpt in het leven, pareert Saris meteen. ,,Onze aanpak is niet alleen soft. Als je het veld betreedt, is het goed mis. Er staat ook een forse boete op, zeker 1000 euro.” Die boete hoefde Cambuur nog niet eenmaal uit te delen, en dat zegt volgens Saris genoeg.

De laatste supportersrellen bij Cambuur dateren van ruim twee jaar geleden, na de degradatiewedstrijd tegen Excelsior. Het Buro was toen nog volop bezig met het opstarten van zijn project. Daarna ging er weinig meer mis. Tot uitgerekend twee weken geleden. Na een oefenwedstrijd werd in Leeuwarden een busje met zes stewards van FC Zwolle klemgereden. Zij werden gemolesteerd. Volgens de politie door Cambuur-supporters. Saris en Greben kunnen er nog weinig over zeggen. ,,Het is buiten het stadion gebeurd. Zolang wij niet weten wie hier achter zitten, kunnen we er weinig tegen ondernemen”, aldus Saris. Een woordvoerder van Justitie laat weten dat het geen invloed zal hebben op de uitkomst van de Hein Roethofprijs.

Met het voorlichten van basisschoolleerlingen uit groep 7 en 8 doet Het Buro ook aan preventie. ,,We richten ons op de supporters van de toekomst”, zegt Saris. Elke donderdagmiddag wordt een school ontvangen in het Cambuur-stadion, waar twee voetballers klaar zitten om te discussiëren over wat sociaal wenselijk gedrag inhoudt. De voetballers zijn speciaal daartoe een middag geschoold. Saris: ,,Kinderen uit de gemeente Leeuwarden blijken voetballers van Cambuur vaak goed te kennen, van plaatjes en zo. Wil je een kind iets bijbrengen over normen en waarden, dan heeft het veel meer impact als een speler dat doet in plaats van ik of de juf. Vandaar ook de held. Dat is de speler.”

De kinderen zijn eerder op de dag door de fancoach met de anti-vandalismebus van school gehaald. Die door Arriva beschikbaar gestelde bus is onder meer ingericht met een stukgeslagen telefooncel, een kromgebogen verkeersbord en een met messen bewerkte bank. ,,Zo zien de kinderen meteen de gevolgen van vandalisme”, legt Saris uit. De kinderen blijven later ook betrokken bij het project middels de organisatie van (zaal)voetbaltoernooien. De scholen reageren enthousiast, zegt Greben. ,,In het begin moesten we de scholen erbij trekken, nu staan ze in de rij.”

Greben en Saris hopen dat de jury van de Hein Roethofprijs net zo enthousiast is. Als zij maandag de Hein Roethof-prijs winnen dan voorspelt Greben dat het project ‘Helden rond de velden’ landelijk veel navolging zal krijgen. ,,Dan krijgen we zoveel publiciteit, dan komt alles in een stroomversnelling. En omdat driekwart van de bvo’s er financieel niet zo rooskleurig voorstaat, hopen we dat de KNVB de clubs een bonus geeft om dit project op te starten”, zegt Greben.

De KNVB noemt het project bij Cambuur alleszins lovenswaardig. ,,Want wij zijn er een voorstander van dat supporters van alle rangen en standen op een vriendelijke en gastvrije manier in het stadion worden ontvangen”, laat woordvoerder Rob de Leede weten. Dat wil volgens hem echter niet zeggen dat het Leeuwarder project bij alle andere bvo’s is in te passen. ,,Er zijn verschillende problemen met verschillende oplossingen. Stel dat Cambuur ooit wedstrijden van een groter kaliber gaat spelen, dan moet je daar misschien ook weer een afscheiding laten komen om incidenten te voorkomen”, stelt De Leede.

Zonder subsidie kan het ook, weet Greben. Als clubs wat investeren, kunnen ze boetes uitsparen.

Goos Bies is sportredacteur bij het Friesch Dagblad