Het lijkt een goede oplossing: Melkert naar de Wereldbank. Met zo’n benoeming lijkt een aantal problemen en narigheden van de baan. Wat zou de politicus die zo zeer verbonden is met het kiezersdrama van zijn partij, de PvdA, de komende tijd moeten doen? Op een Kamerbankje zitten, achter Jeltje van Nieuwenhoven?

Minister Zalm heeft in zijn verantwoordelijkheid van minister van Financiën voorbereidingen getroffen om Melkert te benoemen; de nieuwe ministersploeg zal over de voordracht spreken en tot het afgelopen weekeinde leek alles goed te gaan. Totdat de LPF in het geweer kwam: waarom moet juist Melkert die baan hebben? Dat is ‘oude politiek’: niet de beste wordt benoemd, maar een ‘vriendje’. En hier wordt geen transparant beleid gevoerd, maar de beslissingen worden weer eens genomen in de beslotenheid van het achterkamertje.

Het zou misschien wel de eerste beslissing van het nieuw kabinet zijn: Melkert benoemen. Maar dat kan nu al niet meer gebeuren zonder een fors gesprek. De LPF-bewindslieden zullen deze stijl van benoemen in de Kamer zeker aan de orde stellen en er ernstige kritiek op hebben. Balkenende zal zeggen dat het niet weer zo zal gaan, maar dat het deze keer toch maar moet lopen zoals het is bedacht. Daarmee krijgt de LPF de eer van de horzel en wordt voorkomen dat Melkert opnieuw in het felle licht van de publieke schijnwerpers komt. Het kan ook zijn dat de LPF-fractie in de Kamer voet bij stuk houdt, zware druk uitoefent op de ministers van de partij en er zo een ‘principe-zaak’ van maakt. Dan is er een nieuwe affaire-Melkert, met nog niet te voorziene gevolgen.

Aan de kritiek van de LPF kan niet achteloos worden voorbijgegaan. De sfeer van vanzelfsprekendheid waarin politici voor elkaar zorgen, lijkt voorbij. De LPF geeft stem aan het gevoel van velen in de samenleving dat de Haagse dames en heren solidair met elkaar zijn en anderen dan geen kans krijgen. Uit dat gevoel spreekt onmacht en woede. En een nieuw bewustzijn: waarom moet een politicus die verloren heeft, snel weer een nieuwe baan hebben en krijgen anderen in de samenleving dat niet? Er zijn natuurlijk allerlei nuances aan te brengen bij de veroordeling door de LPF, maar de argumenten daarbij maken allemaal deel uit van wat de LPF noemt ‘de achterkamertjespolitiek’ en ‘elkaar de hand boven het hoofd houden’. Ook al gaat de benoeming van Melkert gewoon door, de LPF heeft een punt gescoord. Hoe lang de LPF het volhoudt om zelf buiten de Haagse mores te blijven, is overigens de vraag. Wie op een Haagse stoel zit, krijgt belangen en raakt vervlochten in manieren van doen die deze belangen dienen.

Het is in zekere zin ongelukkig dat Melkert aanleiding is voor de eerste confrontatie tussen oude en nieuwe politiek in het kabinet-Balkenende. De LPF is betrokken bij de ‘demonisering’ van Melkert en zijn gezin. Lieden in de aanhang van de LPF zijn hoogstwaarschijnlijk verantwoordelijk voor de bedreigingen en intimidatie van Melkert. Die gingen zo ver dat Melkert en zijn gezin een normaal leven onmogelijk is gemaakt. Op geen enkele wijze is dat tolerabel, ongeacht de houding van Melkert jegens Fortuyn. Het zou de LPF sieren als ze probeert de ongecontroleerde krachten in haar achterban te beteugelen en geen aanleiding geeft tot verdere ‘demonisering’ van Melkert.