Harlingen - ,,Hij glimt helemaal, fantastisch. Net stond hij nog aan het roer.” Schipper Cees Dekker van de Bruinvisch, een tjalk uit 1902, heeft het over zijn 75-jarige gast Frans Horjus. Bijna een halve eeuw lang is Horjus niet van boord geweest. De tjalk was achtentwintig jaar lang zijn thuis en zijn werk. Deze week herleven die oude tijden een beetje: Frans Horjus vaart mee, samen met zijn neef Jelle Horjus. ,,De schipper belde en vroeg of we nog eens mee wilden”, zegt Jelle. ,,Nou, dat moeten we niet missen, dacht ik. ’t Is vast de laatste keer dat zoiets kan.”

De Bruinvisch is op weg naar een reünie van oude boten in Hasselt bij Zwolle, die donderdag begint. Dit vierdaagse evenement, Hassailt, wil laten zien hoe het er vroeger aan toeging in de bedrijfscheepvaart. Gisterochtend vertrok het schip uit Harlingen met prachtig weer.

Normaal gebruikt Dekker de Bruinvisch als charterschip, maar voor de gelegenheid is het schip gedeeltelijk omgebouwd tot de vrachtboot die het vroeger was. ,,Pure nostalgie. Ik heb een monumentaal schip en dat wil ik graag af en toe weer laten varen zoals het oorspronkelijk bedoeld was.”

Daarvoor moest de schipper wel het nodige aanpassen. Alle tafels en banken haalde hij uit het ruim zodat er plaats is voor de lading.

Om het ruim te beschermen tegen de lading, legde hij er een laag zwart landbouwplastic in. En toen kon de lading gestort: 33 kuub kokkelschelpen. ,,Met een pomp erbij, want het is nogal een natte bedoening met al die druipende kokkels.”

De kokkels herinneren Frans aan vroeger, zegt hij, toen hijzelf ook geregeld met een lading schelpen voer. ,,Toen haalden we ze rechtstreeks van de Waddenzee, daar voeren de zuigers van Doeksen. Die zogen de schelpenbanken leeg en stortten de vangst bij ons in het ruim.”

Frans geniet volop van de vaartocht. Zo’n dag op zijn oude tjalk roept veel herinneringen op. Bijvoorbeeld aan de oorlog, toen er mijnen vanaf de Noordzee met de stroming de Waddenzee opdreven. ,,Bij Terschelling voer een botter op een mijn. Ze vonden alleen de klompen van de schipper terug. Dan weet je dat je goed moet uitkijken.”

Traditioneel

Morgenavond hoopt Dekker aan te komen in Hasselt, waar dan al meer oude bedrijfsschepen hebben aangelegd. Bij de oude kalkovens, waar Frans vroeger zijn ladingen schelpen loste, kan de schipper nu niet meer komen. Maar het lossen gebeurt nog wel traditioneel. Twee loopplanken over het ruim en op elk daarvan een kruiwagen. Twee scheppers scheppen de kruiwagens vol waarna een kruier ze één voor één leegt op de wal. ,,Vroeger ging er negentig kuub in het schip. Dan waren ze twee dagen aan het scheppen.”

Dat tempo is nu een beetje te hoog. Dekkers: ,,Wij doen ook ongeveer twee dagen over het lossen van de 33 kuub die wij bij ons hebben. Dan kunnen de mensen goed zien hoe dat vroeger ging. Tussendoor laat ik de motor (uit 1912) af en toe eens draaien, dat vindt het publiek altijd mooi om te horen.”

Meteen na afloop gaan de tafels en stoelen er weer in, zodat de Bruinvisch met een vrachtje mensen terug kan naar Harlingen.