De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 22 januari

Geloof & Kerkdonderdag, 21 juni 2007

Via YouTube naar de spirituele preek

Doorn - Een preek beginnen met een filmpje van de videofilmpje-website YouTube en meer aandacht voor de spirituele dimensie van de prediking. Het zijn trends die staan in Dichtbij de hoorder, de lustrumbundel van de preekbeweging Passie voor preken. Vandaag wordt het boek gepresenteerd in Doorn.

LODEWIJK BORN
De lustrumbundel is geschreven door de visiegroep van Passie voor preken. Die achtte het vijfjarig bestaan een goede aanleiding om eens uit te leggen aan een breder publiek wat hen voor ogen staat. ,,Enerzijds staan we voor een prediking die het Woord van de andere kant voluit vertolkt, anderzijds zijn we ons zeer bewust van de veranderende cultuur waarin dit Woord gehoord wordt of juist niet gehoord wordt”, schrijven Wim Dekker en Jos Douma in het voorwoord. Ze leverden beide een hoofdstuk voor de bundel en lieten medegroepsleden aan het woord.
Het boek opent met twee geactualiseerde lezingen die communicatiedeskundige Jaap Versluis en theoloog Henk Bakker hielden op de Passie voor Prekendag in 2006. Versluis beschrijft allerlei trends. ,,De mens van de 21ste eeuw toont een opmerkelijke honger naar zaken als meditatie, wonderen en engelen, niet naar kerkelijke dogma’s.” Een voorbeeld van de nieuwe zingevingcultuur is de populariteit van het blad Happinez met inmiddels een oplage van 156.000 exemplaren.

Verbondenheid

Tevens is er een hernieuwd optimisme om de wereld te willen verbeteren. ,,Sociale betrokkenheid is voorgoed de geiten wollen sokken-fase voorbij.” Identiteit en verbondenheid komen volop terug in bijvoorbeeld reclames. ,,In de nieuwe reclame van KPN reiken mensen elkaar de hand en vormen ze een lange menselijke sliert. De boodschap: sluit je aan!”
Aan het begin van het jaar 2007 verkeert de kerk in Nederland in een soort niemandsland tussen verwarring en verbazing, met het verschijnen van allerlei godsdienstsociologische rapporten (SCP, God in Nederland, WRR-rapport). ,,Verwarring om de harde feiten over kerkverlating. Verbazing omdat de ‘sterren’ zo gunstig lijken te staan voor thema’s die onlosmakelijk met de kerk verbonden zijn, zoals spiritualiteit, verbondenheid en sociale betrokkenheid.”
Als reactie op het ik-gerichte leven, denken en geloven, komt er volgens Versluis een groeiende behoefte aan predikanten die juist ook richting willen geven. ,,Predikanten die geen maatjes willen zijn, maar herder durven wezen.’’ De preek als instrument hiervoor staat echter onder grote druk. ,,De preek hoort bij een woordcultuur, waarin opinieleiders (dominees, schoolmeesters, vakbondsleiders) getraind zijn om te spreken en hoorders getraind in het luisteren”, beschrijft hij de typografische cultuur.
De hoorders van vandaag groeien echter op in een visueel-digitale wereld. ,,Dat betekent niet dat zij niet meer kunnen of willen luisteren naar een preek. Integendeel, maar die preek moet wel beeldend, pakkend en inhoudelijk goed onderbouwd zijn. Om de hoorder te kunnen raken, moet een predikant weten wat er speelt bij die hoorder.’’ Dat aanvoelen van de belevingswereld van de hoorder is een belangrijke voorwaarde voor ,,een preek die landt’’.
Dr. Henk Bakker, onder meer docent aan de VU en de Evangelische Theologische Hogeschool in Ede, betoogt dat ,,de weg naar het hart loopt via het hoofd”. Hij haalt daarbij de visie van de Puriteinen uit de zestiende en zeventiende eeuw aan. ,,De hoorder moest Gods gedachten leren kennen en verstaan. Het was voor puriteinse christenen dan ook ondenkbaar om een geestelijke waarheid te gehoorzamen die men niet kon begrijpen. Volgens mij zit de hoorder vandaag de dag nog precies zo in elkaar.” Hij vindt dat de predikant zowel verkondiger is als trendwatcher. ,,Het is belangrijk om de tijd waarin je leeft te kennen en te verstaan.”

Spelregels

Wim Dekker, studiesecretaris van de IZB (Vereniging voor zending in Nederland) werkt zelf met vier spelregels bij de preek. 1. Laat de context spreken. 2. Preek met verbeeldingskracht. 3. Zoek naar herkenning binnen de eigentijdse context. 4. Sta sensitief in het leven. Daarmee ondervang je volgens Dekker de zijns inziens onterechte kritiek dat door mee te gaan met trends in je preek het al snel politiek/maatschappelijk gekleurd wordt, bijbelse diepgang ontbreekt en de binnenkant, de ziel, er niet door wordt gevoed. ,,De taak van de prediker is juist te laten zien hoe trends te maken hebben met de onrustige, naar rust zoekende ziel van de mens, de gespletenheid, het onvermogen en het verlangen.”
Yme Horjus, baptistenpredikant in Ede, beschrijft de verschuiving die zich heeft voorgegaan als het gaat om de preek in de samenkomst van de gemeente. ,,Onder invloed van theologen als Karl Barth lag het accent vooral op de juiste uitlegging van de tekst. Vanuit de nood van de prediking zette Barth alles op de kaart van de inhoud.” Het Woord moest het zelf doen. Tegenwoordig moet een dienst ,,een belevenis” zijn, merkt Horjus. ,,Daar komen mensen op af. Of je iets leert in een dienst is van minder belang dan dat je door een dienst ‘geraakt’ wordt.”
Een preek moet eigenlijk een stuk entertainment bieden en een voorganger dient ,,in sommige opzichten een christelijke conferencier te zijn. Saaiheid en voorspelbaarheid in kerkdiensten worden afgestraft”. In zijn bijdrage focust Horjus op het belang van een aansprekend preekbegin en introduceert hij het begrip ‘emo-intro’; een humorvol, ontroerend of karakteristiek begin van je verhaal. Ook kan gekozen worden voor de ‘real life story’-invalshoek. Hij wijst op de populariteit van tv-series als Boer zoekt vrouw en De rijdende rechter. Zo liet Horjus zelf ooit een jongeman van begin twintig zijn levensverhaal vertellen. Hoe hij eerst ‘van alles gedaan had wat God verboden had’ en later tot levend geloof in Jezus was gekomen. Die getuigenis vormde een intro van Horjus’ preek over de eerste van de Tien Geboden.
Ook doet Horjus de suggestie om via een beamer een eigen opname of opname van YouTube te laten zien. ,,Een filmpje over een adelaar met zijn jongen is een prachtige ondersteuning van en een schitterende inleiding op een preek over God die als een arend zijn jongen uit het nest stoot en zo op zijn wieken opvangt als zij dreigen te pletter te staan.” Die nieuwigheden zijn niet een knieval voor de tijdgeest, zoals sommige predikers beweren, meent hij. ,,Ten onrechte! Wat zei Paulus ook al weer? ‘Ik doe alles om ten minste enigen te redden!’’’
Ds. Ron van der Spoel, missionair predikant in Amersfoort-Vathorst en oprichter van de preekbeweging, meent dat er geen onderscheidt gemaakt moet worden voor wie je preekt: gelovigen of zoekers. Uit de VS is de zogenaamde Seekers-service overgewaaid. Dat houdt in dat je zo begrijpelijk moet preken dat de Godzoekers het begrijpen. Van der Spoel stelt: ,,Ik wil graag zo begrijpelijk preken dat gelovigen én ongelovigen er allebei iets mee kunnen. Gelovigen en zoekers onder dat ene Woord, dat is de bijbelse vorm van prediking. Dat vraagt van de prediker dat hij altijd dichtbij het Woord blijft, daar niets van aanpast. En dat hij met heel zijn gemeente bewogen blijft, met zoekers en gelovigen.”
De christelijke kerk is in elke tijd opnieuw geroepen om zich te concentreren op de boodschap van de Schriften, vindt Jos Douma. ,,In die Schriften gaat het om de weg die God gaat met zijn kinderen, een weg die gaat door deze wereld en deze tijd, een weg die voor ons open gaat en zichtbaar wordt in Jezus, de Messias.”

Spiritualiteit

De gereformeerd-vrijgemaakt predikant pleit ervoor om in de homiletiek (predikkunde) het thema van de spiritualiteit voluit serieus te nemen. ,,Daarmee bedoel ik een homiletiek die structureel aandacht besteedt aan de spiritualiteit van de predikant en aan de spirituele dimensie van de prediking.” Spiritualiteit is daarbij voor Douma: leven door de Geest. Spirituele prediking is ,,een prediking die mensen inleidt en inwijdt in het goddelijke mysterie van Christus” en waar gesproken wordt ,,van hart tot hart”. Spiritualiteit heeft niet eenzijdig met gevoel en ervaring te maken, maar heeft meerdere dimensies waarin dogmatiek, mystiek en ethiek een plaats hebben.

Passie-beweging van 1245 predikers

De preekbeweging ‘Passie voor preken’ startte in juni 2002. De beweging beoogt prediking ‘dichtbij het Woord, dichtbij de hoorder en dichtbij de prediker zelf’. Het is een stichting die wordt geleid door een bestuur en begeleid door een visiegroep van deskundigen en voorgangers uit de breedte van de kerken. ,,De achterban is 1245 leden groot. Dat is het aantal nieuwsbrieven dat we versturen”, vertelt ds. Ron van der Spoel. De preekbeweging ging in 2002 uit van een beperktere doelgroep. ,,We dachten zelf aan ongeveer driehonderd. Blijkbaar is er grote behoefte aan toerusting en gezamenlijk gesprek over prediking.”
‘Passie voor preken’ wil bijbelse prediking bevorderen door het stimuleren van ontmoetingen en gesprekken rondom prediking en door het aanbieden van cursussen en materiaal over preken. Er zijn vier kernactiviteiten: de driedaagse cursus Preken met Passie, met als doel om de bijbelse boodschap helder, boeiend en overtuigend over te brengen, een jaarlijkse conferentie en een studiedag, de Passie voor Preken Reeks en de site www.passievoorpreken.nl. De achterban wordt gevormd door ,,voorgangers en anderen die belangstelling hebben voor prediking”. De breedte van de kerken wordt bereikt. ,,Van gereformeerde gezindte tot evangelische kerken en een toenemend aantal rooms-katholieken.”
N.a.v. Dichtbij de hoorder. Prediking en trends. Wim Dekker en Jos Douma (red). Uitgeverij Kok (Kampen 2007) 106 pagina’s. Prijs:12,50 euro.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties