De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 2 augustus

Geloof & Kerkmaandag, 27 november 2006

Doopsgezinden beraden zich over identiteit
Amsterdam - De dopers vormden in de zestiende eeuw een luis in de pels van kerkelijk en maatschappelijk Nederland. Na bijna vijf eeuwen doperdom zijn de doopsgezinden aan de wereld ‘gelijk’ geworden. Of omgekeerd: kerk en maatschappij hebben zich gaandeweg doperse beginselen eigen gemaakt. Op een symposium, zaterdag aan de VU in Amsterdam, stond de vraag centraal: hoe profileert de doopsgezinde gemeenschap (een kleine 10.000 leden) zich in de nabije toekomst?
De Algemene Doopsgezinde Sociëteit en het Doopsgezind Seminarium hadden daartoe deskundigen uitgenodigd van buiten (PKN-synodevoorzitter ds. J.G. Heetderks, VU-godsdienstsocioloog prof. dr. H. Stoffels en IKON-perschef P. Halma) en uiteraard ook uit eigen kring (onder anderen de Amerikaanse hoogleraar dr. John D. Roth en de Amsterdamse predikant H. Leegte).
Stoffels hield de ruim honderd aanwezigen voor dat in deze tijd twijfel niet goed ‘verkoopt’. Voor mensen die zelf orthodox zijn opgevoed, kunnen vrijzinnige geloofsgemeenschappen een verademing zijn. De babyboomers hadden nog af te rekenen met autoritaire gezagsverhoudingen. Maar voor veel ‘nieuwe gelovigen’ is de vrijzinnigheid vaak te wiebelig.
In deze postmoderne tijd is er meer behoefte aan een onbekommerd, krachtig beleden geloof. Hij verwees naar een methodistenkerk in San Francisco, waar hij eens een dienst had meegemaakt. Dat was een prachtige geloofsgemeenschap: maatschappelijk betrokken en charismatisch, interraciaal en zeer vrijzinnig. Blank en zwart, homo en hetero, rijkaards en zwervers, iedereen was er welkom. Misschien zouden de doopsgezinden, en ook de andere protestanten in Nederland, iets kunnen leren van die onbekommerde levenshouding, aldus Stoffels.
De doperse traditie - met als kernpunten: een christocentrische lezing van de bijbel; navolging van Christus in het dagelijks leven; en weerloosheid - is natuurlijk niet Gods enige openbaring aan de mensheid, zei Roth, auteur van het boek Choosing Against War. A Christian View (De keuze tegen de oorlog. Een christelijke visie). Maar de doperse traditie biedt in allerlei opzichten een alternatief aan een samenleving die moe is van oppervlakkig geloof, van religieus geweld en die hongert naar oprechte gemeenschap. Daarom moeten de Doopsgezinde Gemeenten die traditie in leven houden, door haar te doen wortelen in de eredienst. Dan wordt voorkomen dat traditie verwordt tot traditionalisme. Een eredienst herinnert ons eraan, aldus Roth, ,,dat ons leven en ons getuigenis in de wereld niet over onszelf gaat, maar over God. Door onze aandacht te richten op Gods presentie en bedoeling in en met de wereld vernieuwt en verrijkt de eredienst de traditie.”

Belijdende kerk

De vraag naar identiteit komt voortdurend in de kerk aan de orde, zei Heetderks, zowel bij kerkenraden als bij het synodebestuur. Zodra je iets wilt zeggen, bijvoorbeeld over beleid, komt de vraag om de hoek: wat is onze identiteit? De synodevoorzitter benadrukte dat in artikel 1 van de PKN-kerkorde onomwonden beschreven staat wie wij zijn: ‘Levend uit Gods genade in Jezus Christus’. De PKN is een belijdende kerk. De kerk heeft geen bestaan in zichzelf. Zij is een luisterende kerk. De verkondiging ontspringt uit het Woord. Niet de plannen en projecten staan voor de kerk centraal, maar haar betrokkenheid op Gods toewending naar de wereld. De bijna ingebakken neiging van de kerk om in zichzelf opgesloten te zijn, kan zij alleen doorbreken door kerk te zijn onder het Woord.
Heetderks noemde de veelkleurigheid van de PKN een rijkdom en een uitdaging. Voor het verstaan van de Schrift hebben wij de ander nodig. Het is misschien wel de zegen van de crisis waarin kerk en christendom in het Westen verkeren, dat er een groeiende openheid komt voor de visies van anderen. Niet omdat andere visies en visies van anderen per definitie verrijkend zijn, maar omdat we steeds meer gaan ontdekken dat onze identiteit alleen gestalte kan krijgen in het gesprek (en eventueel de confrontatie) met de ander. Pluriformiteit of pluraliteit gaat alleen ten koste van de identiteit wanneer onze eigen identiteit niet helder is, aldus Heetderks.
De uit Leeuwarden afkomstige IKON-perschef Piet Halma, oud-medewerker van het Friesch Dagblad, vertelde dat in het komende ‘mission statement’ (uitgangspunten en doelstellingen) van de IKON de begrippen authentiek, betrouwbaar, uitdagend en verdiepend centraal zullen staan. Hij had ook enkele kleine aanbevelingen voor de doopsgezinden. In de eerste plaats: houd de kernwaarden vast en probeer die aan de mensen te vertellen. Vervolgens: identiteit heeft te maken met imago. Wat is het imago van de doopsgezinden, vroeg hij. ,,Daar mag u nog wel iets aan doen.” Tenslotte: ,,U moet ook eens stoppen met conferenties over identiteit. U moet gewoon al doende uw geloof uitleven. Alleen dan”, zo zei Halma, ,,komt de doopsgezinde identiteit naar buiten.”

Lente

De Amsterdamse predikant H. Leegte, in de NCRV-Gids eens de ‘dominee voor dolende dertigers’ genoemd, zou het ,,heel, heel erg vinden als er geen Doopsgezinde Gemeente meer was. Kerk is wel iets anders dan geloof, maar het geloof houdt het op den duur niet uit zonder kerk. Dat het wintertijd is in de kerk, is evident, maar wie zegt dat het niet weer lente kan worden?”
Leegte wil zich richten op het eigene van de kerk. ,,Wat hebben wij in de aanbieding op de bonte markt van geloof en zingeving? Welk artikel bezitten wij dat nergens anders te krijgen is? Zelf zou ik zeggen: verhalen en cultuur; daar snakt de wereld naar.” De Doopsgezinde Gemeente in Amsterdam volgt twee sporen. Aan de ene kant de uitstervende ouderen in de gemeente. Daar ligt de toekomst niet. De gemeente is er bijna niet meer, zei Leegte. Aan de andere kant onderneemt de gemeente nieuwe initiatieven, zoals het Dopers Café, waarin iemand uit de samenleving (politiek of bedrijfsleven) een actueel thema behandelt en met de aanwezigen het gesprek aangaat.
In haar slotwoord zei ADS-vicevoorzitter Th. Tijink dat niet alleen in Amsterdam, maar ook op andere plaatsen nieuwe initiatieven worden genomen. De ADS heeft niet de mogelijkheden om die initiatieven te verspreiden. De gemeenten moeten zelf ontdekken wat hun sterke kant is. ,,We maken deel uit van een brede, pluriforme, wereldkerk. We hebben een eigenzinnige geschiedenis en een traditie die niet mis is. We moeten kijken wat ons samenbindt.”

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties