Leeuwarden - Verspilling van medicijnen kan worden voorkomen als Fryslân of zelfs heel Noord-Nederland één centrale bereidingsapotheek voor alle ziekenhuizen krijgt. Ziekenhuizen kunnen zo tonnen euro's besparen. Dat zegt ziekenhuisapotheker R. Schootstra van het MCL.

De verspilling van dure medicijnen werd aangekaart door de Leeuwarder internist-oncoloog H. de Graaf en student verplegingswetenschappen J. Haisma in het vakblad Medisch Contact. Op basis van het door de ziekenhuisapotheek weggegooide flacons concludeerden zij dat een gemiddeld groot ziekenhuis jaarlijks voor 200.000 euro aan medicijnen weggooit. Oorzaak zijn de beperkte doseerhoeveelheden die de farmaceutische industrie aanlevert.

Een mogelijk oplossing is om behandelingen te clusteren. Volgens Schootstra is er nog veel te besparen als alle patiënten vanuit één apotheek worden bediend.

,,De hoeveelheid medicijnen die je moet gebruiken hangt af van de lichamelijke eigenschappen van een patiënt, zoals leeftijd, gewicht, lengte en nierfunctie. Van sommige medicijnen zijn maar één of twee sterktes beschikbaar. Een voorbeeld is bevacizumab, een middel tegen darmkanker. Dit middel is alleen verkrijgbaar in vials van 400 en 100 milligram. Als ik voor een patiënt 525 milligram nodig heb, moet ik dus 600 milligram aanbreken en houd ik 75 milligram over. Dit lijkt niet veel, maar die 75 milligram kost wel bijna 300 euro. Ik zou het medicijn wel voor een andere patiënt kunnen gebruiken, maar als die er niet is, moet ik het wel weggooien.” De medicijnen zijn zeer beperkt houdbaar.

Schootstra zijn er vele tonnen te besparen als ziekenhuizen gezamenlijk één bereidingsapotheek opzetten. De kans dat er dan meerdere patiënten zijn die op één dag dezelfde behandeling ondergaan, is dan veel groter.

Bovendien hoeven de ziekenhuizen dan maar één gebouw te faciliteren. ,,Het instandhouden van een ziekenhuisapotheek kost op jaarbasis 100.000 euro per ziekenhuis. Als je daar het bedrag optelt van medicijnen die je niet verspilt of de baten die het oplevert doordat je meer patiënten kunt helpen, scheelt dat echt tonnen.”

Ook de kwaliteit gaat omhoog. ,,Door de hoge werkdruk worden nu veel fouten gemaakt. Medicijnen op verpleegafdelingen worden bijvoorbeeld vaak uitgezet door de verpleegkundigen. Dit is eigenlijk een taak van de apothekersassistent, maar omdat zij er geen tijd voor hebben, wordt het vaak uitbesteed.'' Door het werk te bundelen houden de apothekers en hun assistenten tijd over voor betere controles.

Schootstra vermoedt dat het nog vele jaren zal duren voordat Fryslân kans maakt op een centrale bereidingsapotheek. Veel ziekenhuisdirecties willen hun autonomie behouden. Op den duur zullen de directies wel moeten, denkt hij. ,,De publieke opinie zal niet lang accepteren dat dure medicijnen in de prullenbak belanden.”

Zijn collega D. Bloemhof van ziekenhuis Nij Smellinghe voelt niets voor één grote bereidingsapotheek. Hij stelt dat dit ten koste gaat van de slagvaardigheid. Bij sommige medicijnen wordt op het laatste moment de dosering aangepast op bijvoorbeeld de uitslag van de bloedwaarden. ,,Hoe dichter bij de patiënt, hoe beter je daarop kan inspelen.'' Hij vindt wel dat de ziekenhuisapotheken beter kunnen samenwerken. Medicijnen die veel worden gebruikt en een langere houdbaarheidsdatum hebben zouden in één apotheek klaargemaakt kunnen worden. Verspilling kan volgens hem worden beperkt door doseringen in overleg met de arts af te ronden . De bereidingsapotheek van Nij Smellinghe wordt volgend jaar gemoderniseerd.