De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 22 januari

Economiewoensdag, 2 juni 2004

Nederlandse economie schommelt te veel door renteaftrek’
Afschaffing hypotheekrenteaftrek: vloek of zegen?
HANS DE GRAAF
Reeds jaren komt de discussie over de handhaving van de fiscale aftrekbaarheid van hypotheekrente op bepaalde momenten weer boven drijven. Politieke partijen durven zich niet aan dit onderwerp te branden. Zeer verrassend was het opeens de Nederlandse Vereniging van Banken die de discussie weer eens aanzwengelde.
De banken kwamen met een verrassende boodschap. De aftrek kan best afgeschaft worden, meent de overkoepelende vereniging van banken, maar wel gefaseerd. En de afgelopen week ondersteunde de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) nog eens het idee om de aftrek al dan niet gefaseerd af te schaffen.
In de naoorlogse jaren heeft de overheid zich tot doel gesteld het eigenwoningbezit te bevorderen. Dit was destijds gerechtvaardigd in het licht van zorg voor eigendommen en buurt: opbouw van de woningvoorraad enzovoort. Hiertoe is het instrument van de hypotheekrenteaftrek gebruikt, dat heeft bevorderd dat mensen overgingen tot het kopen van een eigen huis.
De hypotheekrenteaftrek is overigens al sinds 1915 van toepassing en de betaalde rentekosten werden fiscaal als ,,kosten van verwerving van de bron eigen woning’’ behandeld. Doordat mensen slechts een deel van hun netto besteedbaar inkomen aan woonlasten kunnen besteden en de hypotheekrenteaftrek een element is van deze netto woonlasten is sindsdien de hypotheekrenteaftrek verdisconteerd in de prijsontwikkelingen op de woningmarkt.
In het laatste decennium is het eigen woningbezit gestegen tot 54 procent. De markt heeft sterke prijsstijgingen gekend in de jaren ’70 en ’90, en een sterke daling in de jaren ’80.
Prijsstijgingen werden het laatste decennium mede veroorzaakt door een gespannen woningmarkt en verruiming van de financieringsmogelijkheden door voornamelijk de emancipatie van tweeverdieners. Door deze prijsstijging zijn koopwoningen, ondanks de hypotheekrenteaftrek, minder betaalbaar geworden en lijkt het instrument aan effectiviteit verloren te hebben voor het doel bevordering eigen woning bezit.

Desastreus

Tegen die achtergrond werd, toen in 2003 het kabinet Balkenende-II werd geformeerd, de renteaftrek al een klein beetje ingeperkt door de verplichting de overwaarde bij verkoop van de woning aan te wenden voor de nieuw af te sluiten hypotheek. Verdere beperking werd op de lange baan geschoven, maar de onrust binnen de woningmarkt was daar.
Huiseigenaren, hypotheekverstrekkers en makelaars meldden direct dat de maatregel desastreus zou zijn voor de huizenmarkt. Volgens de Vereniging Eigen Huis was de timing van het kabinet destijds om aan de hypotheekrente te morrelen ongunstig. ,,De huizenprijzen staan al onder druk en krijgen nu een forse duw naar beneden.’’ De vereniging vindt dat mensen zelf moeten bepalen hoe zij hun geld besteden. ,,Als je de winst van je oude huis niet vrij kan gebruiken, dan worden de verhuiskosten en investeringen in de nieuwe woning en tuin wel heel erg duur.’’
De Landelijke Makelaars Vereniging (LMV) vreesde daarom voor de doorstroming in de huizenmarkt. ,,Die zal nog minder worden.’’
De Hypotheker noemde het plan zelfs rampzalig. Zij vindt het oneerlijk voor mensen die relatief veel op hun hypotheek hebben afgelost. ,,Zij hebben nu een lage hypotheek en veel overwaarde op hun huis. Als zij straks een duurder huis kopen, verdwijnt al die winst direct in de nieuwe hypotheek.’’
Nu dus komt er vanuit onverwachtse hoek een nieuwe aanzet voor een discussie over dit beladen onderwerp. In het openbare gedeelte van de Algemene Ledenvergadering van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) op 12 mei, zei Dolf Collee, voorzitter van de NVB, dat beperking van de hypotheekrente voor banken best bespreekbaar is, mits dit zeer geleidelijk plaatsvindt.
Het huidige fiscale gebouw (hypotheekrenteaftrek, bijleenregeling, huurwaardeforfait, onroerendzaakbelasting, overdrachtsbelasting, fiscale behandeling reiskosten) is, zo stelt Collee, bij handhaving van de huidige maatregelen, geen bijzonder knelpunt voor de doorstroming op de woningmarkt, maar kan dat wel worden als wijzigingen worden doorgevoerd, die een te grote schok teweeg brengen ten aanzien van de financierbaarheid van eigen woningen. Een eventuele aanpassing van het huidige fiscale gebouw dient, mede om de stabiliteit en de dynamiek te waarborgen, zeer geleidelijk te gebeuren, op het juiste moment en zonder de langetermijnplanning en financiële stabiliteit van de consument te verstoren.

Grilligheid

Dit verrassende standpunt van de NVB werd afgelopen week nog eens herhaald door de OESO. Nederland moet, zo stelt deze organisatie in haar rapport Economic Survey - Netherlands 2004 , dat vorige week verscheen, de aftrek van de hypotheekrente geleidelijk afschaffen. Zodoende kan de belastingheffing op arbeid worden verzacht, en wordt het weer aantrekkelijker om mensen in dienst te nemen.
Volgens de OESO schommelt de Nederlandse economie te veel. De denktank van dertig rijke industrielanden wijt die grilligheid ondermeer aan de hypotheekrenteaftrek, die de huizenprijzen in goede tijden opdrijft, zodat ze in slechte tijden sterker onder druk komen te staan. De OESO meent dat als de hypotheekrenteaftrek langzaam wordt afgebouwd, de Nederlandse economie in rustiger vaarwater komt.
Een Kamermeerderheid van CDA, VVD en D66 heeft inmiddels al aangegeven ,,geen enkele behoefte’’ te hebben aan de aftrek van de hypotheekrente te morrelen. ,,Aanpakken van de aftrek betekent een lastenverzwaring. De burgers hebben het momenteel al moeilijk genoeg.’’ D66-parlementariër Bakker, die wel ruimte voor discussie open laat, begrijpt niet waar de NVB bezig is. ,,Er is een solide meerderheid in de Kamer voor behoud van de huidige aftrek.’’ De PvdA daarentegen is ,,zeer verrast dat de banken inzien dat het huidige systeem van renteaftrek niet ongewijzigd kan blijven’’. Volgens Crone krijgt de schatkist straks immers te maken met miljardentegenvallers als de hypotheekrente stijgt. Wel vindt het Kamerlid het plan van de banken om de aftrek op termijn helemaal af te schaffen ,,nergens op slaan’’. De PvdA pleit ervoor de aftrek te beperken voor de hoge inkomens.
Het is jammer dat politici de discussie zo krampachtig ontwijken. Onderzoeken of de aftrek al dan niet gedeeltelijk kan worden vervangen door het goedkoper maken van arbeid lijkt op voorhand niet zo’n gekke gedachte. Dit moet wel in een breed perspectief worden betrokken. Zo zouden de woonlasten van huurwoningen beter moeten aansluiten bij de woonlasten van koopwoningen, zodat een betere doorstroom van huur naar koop en van goedkopere naar duurdere koopwoningen kan worden gestimuleerd. En de effecten op de woningmarkt zullen zorgvuldig in beeld moeten worden gebracht. Het onderzoeken waard!
Hans de Graaf is partner bij Meliora Organisatieadvies en Interimmanagement, regio Noord.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

economie
Familieberichten
Advertenties