De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
donderdag 23 oktober

Geloof & Kerkmaandag, 8 december 2003

Kerkgebouw hervormde gemeente Twijzelerheide bestaat 125 jaar
Jubileum met een schaduw

Twijzelerheide - De hervormde gemeente van Twijzelerheide gaat het komende weekeinde met gemengde gevoelens tegemoet. De gemeente herdenkt het 125-jarig bestaan van het kerkgebouw, maar er is verdriet om de fusie van de landelijke Samen-op-Wegkerken, die in hetzelfde weekeinde beklonken wordt. Ds Bas A. Dubbeldam heeft het gevoel dat de orthodox-hervormde gemeenten zich in een reservaat mogen terugtrekken.

JAAP VAN DER BOON
Een wereld van verschil ligt er tussen de tijd van de bouw van de hervormde kerk in Twijzelerheide in 1878 en de dag van vandaag. Toen leefden de meeste bewoners letterlijk op de heide, in verspreid staande plaggenhutten en spitketen. De leefomstandigheden waren erbarmelijk en de armoede groot. Tegenwoordig is het er welvarend, net als in de omringende dorpen.
In de tweede helft van de negentiende eeuw was dit gebied het zendingsterrein van verschillende evangelisten. Zij preekten in een eenvoudig, met riet gedekt kerkje in Hiltsjemuoiswâlden, net buiten de huidige dorpskern. In 1877 werd Hein Klazes Zijlstra vanuit de Nederlandse Hervormde Kerk benoemd tot vaste evangelist. Volgens overlevering was de toeloop tot deze prediker enorm. Er werden plannen gesmeed om een nieuwe kerk te bouwen. Ondanks de armoede slaagde men erin 2000 gulden te verzamelen. Zijlstra legde de eerste steen van het nieuwe kerkgebouw aan de Smitswei, waarin de woorden ‘Eben Haëzer’ gebeiteld staan.
Over deze woorden uit het bijbelvers 1 Samuël 7: 12 – ‘Tot hiertoe heeft ons de HEERE geholpen’ - gaat ds Dubbeldam preken tijdens de ochtenddienst van 14 december. De middagdienst wordt de officiële herdenkingsdienst, waarin zowel Dubbeldam als de vroegere hervormde predikant van Twijzelerheide G.A. Cnossen voorgaan.
Het merkwaardige is dat de naam van Zijlstra ook prijkt op de eerste steen van de in 1911 gebouwde gereformeerde kerk in Twijzelerheide. De hervormde evangelist kreeg in de jaren na zijn aanstelling in de heidenederzetting steeds meer bezwaren tegen de vrijzinnigheid van zijn kerkgenootschap. Hij maakte de hervormde evangelisatie los van het kerkverband en liet die in 1884 bij Koninklijk Besluit vastleggen als Vrije Gereformeerde Gemeente.
Lang niet alle kerkgangers waren het met de evangelist eens. Het gevolg was dat Zijlstra en zijn volgelingen de kerk moesten afstaan. Het bedehuis werd weer het gebouw van de hervormde evangelisatie. De evangelisatievereniging wilde volgens de overlevering meegaan met de Doleantie onder leiding van Abraham Kuyper. Maar deze beweging koos voor de Vrije Gereformeerde Gemeente van Zijlstra, die in 1887 officieel een (Nederduits) Gereformeerde Kerk werd. En zo bleef de evangelisatie hervormd.

Na de fusie

De sinds 1939 zelfstandige hervormde gemeente van Twijzelerheide zal na de kerkfusie net zo hervormd blijven als nu het geval is. Ds Dubbeldam, die betrokken is bij het Comité tot behoud van de Nederlandse Hervormde Kerk, heeft grote bezwaren tegen het samengaan van gereformeerden, hervormden en lutheranen in de Protestantse Kerk Nederland.
Hoewel de Nederlandse Hervormde Kerk al heel lang een pluriforme kerk was, wordt die veelvormigheid nu vastgelegd in de kerkorde. Kerkgangers kunnen elkaar niet meer aanspreken op de hervormde kerkorde van 1951. Dubbeldam: ,,Toen was de kerkorde expliciet gereformeerd; daar kon je elkaar op aanspreken. Dat wordt naar mijn mening zeer moeilijk in de nieuwe organisatie. Mijn zorg is ook dat de belijdenis van de rechtvaardiging alleen door het geloof in Christus in de prediking verwatert.’’
Behoudende gemeenten mogen straks binnen de gefuseerde kerk een verklaring tekenen, waarin zij zich exclusief binden aan de gereformeerde belijdenisgeschriften. Maar dat is een verkeerde tendens, vindt Dubbeldam. ,,Een van onze bezwaren is dat wij ons in een reservaat mogen opsluiten. Ik wil juist in gesprek met mensen die andere opvattingen hebben.’’ Hij betreurt het daarom dat straks de ringen - een streekverband binnen de classes - opgeheven worden.

Samenwerking

Hoewel de hervormde gemeente van Twijzelerheide niet fuseert met de plaatselijke gereformeerde kerk, zijn er in de loop der jaren tal van samenwerkingsverbanden ontstaan. Het jeugdwerk wordt samen gedaan, de erediensten tijdens kerkelijke hoogtijdagen zijn gezamenlijk, er is een gezamenlijke gebedskring en gezamenlijk evangelisatiewerk. Sinds het eind van de jaren negentig organiseren beide plaatselijke kerken een dienst in de feesttent na afloop van het dorpsfeest.
Het heeft de hervormden verdriet gedaan dat sinds de jaren tachtig een aantal meelevende leden overging naar de gereformeerde kerk. Over de reden hiervan zegt de hervormde predikant: ,,Mijn indruk is dat men een vrijere vorm van eredienst voorstaat en verlangt naar een ander accent in de prediking.’’ Dubbeldam vermoedt dat de mensen van ‘De Heide’ de preken te ‘dreech’ vonden.
Zonder dogmatische inbreng kan het geloof niet, is de mening van de hervormde voorganger: ,,Het gaat om de bouwstenen van het geloof.’’ En dat dergelijke kost best te verteren kan zijn, bleek hem onlangs toen een catechisant van dertien jaar een ,,heel goed verslag’’ van een preek over de Heidelbergse Catechismus had gemaakt.

Zijvleugels

Het kerkgebouw zelf is in de 125-jarige geschiedenis aanzienlijk veranderd. Er kwamen zijvleugels en in 1968 werd het bedehuis ingrijpend gemoderniseerd. Eind jaren zeventig kwam het verenigingsgebouw De Mienskip tot stand. Het meest historische aan het kerkgebouw zijn het plafond en het pijporgel, dat in 1916 - waarschijnlijk tweedehands - geschonken werd door ds J.D. Politiek van Oudwoude.
Overigens heeft de hervormde gemeente, die circa 800 leden telt, nog een jubileum: de eerste steen van de pastorie aan de Doarpsstrjitte werd 75 jaar geleden gelegd door de bekendste hervormde evangelist van Twijzelerheide, de latere predikant J.G. Koelstra.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 1


Reacties:

Geachte LS

Met belangstelling heb ik het artikel gelezen. J.G. Koelstra was mijn opa
helaas was hij voor mijn geboorte net overleden. Mijn vader Bertus
Koelstra heeft mij wel het een en ander verteld over mijn opa maar ik zou
graag nog meer historie willen verkrijgen over het leven van mijn opa
(pake) hoe hij predikant is gworden en dergelijke.

Gjalt Koelstra
Sperwerstraat 8
2162 GD Lisse

Koelstra, Lisse - maandag, 24 november 2008


Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties