De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
donderdag 24 april

Cultuurzaterdag, 17 mei 2003

Hannemahuis zet Friese Admiraliteit in zonnetje
JOHAN VAN DER WAL
In de nacht van 12 op 13 februari 1771 vond in Harlingen een grote brand plaats. Ondanks de inzet van talrijke burgers kon niet worden voorkomen dat het gebouw waarin de Friese Admiraliteit zetelde totaal in de as werd gelegd.
De brand verwoestte het vergaderhuis en twee belendende magazijnen. Daarbij ging de hele administratie, inclusief het archief, verloren. Op de plaats van de afgebrande gebouwen kwam in 1776 ’s Lands Magazijn tot stand, waarin voorraden van de Admiraliteit lagen opgeslagen.
De Admiraliteit zelf verhuisde naar het Havenplein, waar het huis Leeuwenburg voortaan haar onderkomen werd. Historische gebeurtenissen in de geschiedenis van Harlingen, want de aanwezigheid van de Admiraliteit heeft sterk aan de bloei van de havenstad bijgedragen. Want niet alleen de scheepswerf waarop de oorlogsschepen werden gebouwd zorgde voor werkgelegenheid. Daarnaast profiteerden ook houthandelaren, scheepstimmerlieden, ankersmeden en touwslagerijen van de aanwezigheid van de marine. Om nog maar niet te spreken van de Harlinger kroegen, die vooral opleefden wanneer er manschappen werden geworven.
Dit alles wordt volop belicht in de tentoonstelling Admiraliteit in Friesland , die gisteren in gemeentemuseum Het Hannemahuis van start ging. Tegelijk verscheen het gelijknamige boek, geschreven door maritiem-historica dr. Thea Roodhuyzen. Beiden bieden een fraai beeld van de marineactiviteiten die ooit vanuit Harlingen plaatsvonden.
Harlingen was niet de eerste zeehaven die domicilie was van de Friese Admiraliteit. Van 1597 tot 1645 was dat Dokkum. Maar daar bleek dat het marinebedrijf één van haar voorgeschreven taken, bouw en uitrusting van oorlogsschepen, niet goed kon uitvoeren. Want een grote werf en opslagfaciliteiten in de vorm van magazijnen ontbraken daar. Het dichtslibben van het Dokkummerdiep en de Lauwers betekenden het einde van Dokkum als zeehaven en ook als Admiraliteitsstad. Daarom werd uitgeweken naar Harlingen, dat door haar ligging aan de open Waddenzee met bovendien havens met volop ruimte voor de bouw van pakhuizen, betere mogelijkheden bood.
De Admiraliteit heeft Harlingen geen windeieren gelegd. De werf telde liefst vier hellingen en het was op kosten van de Admiraliteit dat de Zuiderhaven periodiek werd uitgediept. Tientallen oorlogsschepen liepen vanaf ’s Lands Werf van stapel. Harlinger admiraals als Tjerk Hiddes de Vries en Auke Stellingwerf waren in hun tijd ware beroemdheden. Maar helaas ging de Admiraliteit voor Harlingen verloren.
Aan het eind van de achttiende eeuw kampte dit eens zo machtige instituut met dermate grote financiële problemen dat er geen andere oplossing was dan opheffing. Gelukkig bleef de scheepswerf voor de stad behouden. Zij kwam in particuliere handen en bestaat in feite tot op de huidige dag nog steeds, al is ze nu dan als Volharding Frisian in de -Groninger- handen van Ton Bodewes.
De tentoonstelling ‘Admiraliteit in Friesland’ in het Hannemahuis loopt nog tot 14 september.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

cultuur
Advertenties