De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 23 april

Hoofdartikelmaandag, 2 december 2002

De burgemeester van het volk…
De gekozen burgemeester is het lokkertje van de verkiezingen in januari 2003. De ene politicus na de andere bekent zich tot het fenomeen dat de bevolking hun burgemeester rechtstreeks moeten kiezen. Ooit was het een ‘parel’ van D66 die lange tijd dof glansde in de D66-vitrine. De opkomst van de LPF bracht daar verandering in.
Deze partij wil dat ‘het volk’ wordt gehoord en kwam met scherpe eisen op het punt van de burgemeestersbenoemingen tijdens de kabinetsonderhandelingen, uitmondend in het strategisch akkoord van CDA, VVD en LPF. Minister Remkes van de VVD denkt kennelijk dat de geest van de rechtstreekse volksinvloed uit de fles is en kwam vorige week maar het voorstel een ‘sterke burgemeester' - met een eigen program en met zeggenschap - mogelijk te maken. Zijn partij is er huiverig voor en zwakte vorige week die eis af tot een goede discussie over het onderwerp. Het CDA in de persoon van minister-president Balkenende lijkt nu ook te neigen naar de gekozen burgemeester. Ziedaar de dans om de veronderstelde kiezersgunst, met het oog op de komende verkiezingen.
De discussie over de rechtstreeks gekozen burgemeester is niet alleen een Nederlandse. In diverse (Europese) landen is zo’n figuur al sinds jaar en dag gewoon en in andere landen is men er toe over gegaan. Nederland is op dit punt een beetje een buitenbeentje.
Er zijn velerlei bezwaren tegen de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester door de inwoners van de gemeente. Zeker als de burgemeester de merkwaardige positie houdt die hij nu heeft: voorzitter van het college van burgemeester en wethouders en voorzitter van de gemeenteraad. Nu op lokaal niveau het dualisme is ingevoerd, verkeert de burgemeester in een moeilijke positie. Als de verkozen burgemeester er komt, moet hij een veel krachtiger positie krijgen. Dat is het gelijk van Remkes.
Een van de veel gebruikte argumenten voor het kiezen van een burgemeester door de bevolking is de bewering dat de bevolking invloed wil op het beleid. En burgemeester Opstelten van Rotterdam voegde er aan toe: de burgemeester wil het vertrouwen van zijn bevolking.
Inhoudelijk hebben tegenstanders hun verweer altijd gevonden in het wijzen op de gevaren van de verkozen burgemeester: er dreigt een platte verkiezingscampagne, waarbij de propagandaonderwerpen letterlijk op straat liggen. De burger kiest voor het nabij gelegen eigenbelang - mede door het ontbreken van voldoende zicht op verder gelegen beleidsdoelstellingen - en kandidaat-burgemeesters moeten de kiezersgunst halen door tegemoet te komen aan de wensen van een meerderheid van de bevolking.
…en de argumenten
Er is iets merkwaardigs met die aandacht voor de rechtstreeks gekozen burgemeester. Al die aandacht voor zo’n ambtsdrager leidt de aandacht af van het werkelijke probleem: de burger is niet geďnteresseerd in de gemeentelijke politiek. Dat blijkt uit de als maar lagere opkomstpercentages bij verkiezingen, uit de grote moeite om geschikte kandidaten voor de gemeenteraad te vinden en uit de zeer grote moeite om capabele mensen te vinden voor de wethouderszetels. Hoezo wil de bevolking invloed op het beleid?
De verkiezing van een burgemeester door de burgerij als remedie tegen de desinteresse van de bevolking doet bepaald niet florissante beelden opdoemen over de kwaliteit van de verkiezingsstrijd en de onderwerpen die daarin aan de orde komen. Een beetje van die toekomst zagen we toen in enkele gemeenten meerdere burgemeesterskandidaten zich onder het volk begaven, om stemmen te winnen: de aanstaande burgervader die tussen het schuifelend marktpubliek folders uitdeelt, geflankeerd door zijn echtgenote die aan iedereen die het wil horen vertelde hoe goed haar man kan luisteren.
De rechtstreeks verkozen burgemeester met macht en invloed is een breuk met de politieke- en bestuurstraditie in ons land. Dat hoeft geen beletsel te zijn: tijden veranderen. Maar de argumenten voor zo’n wijziging moeten beter zijn dan de kwaliteit van de verkiezingspraatjes die we nu over ons heen krijgen. Niet ‘de invloed van het volk’ is het criterium voor goed bestuur, maar de kwaliteit van het bestuur. Of die kwaliteit wordt gehaald door verkiezingen waarin een kandidaat roept: ‘als u op mij kiest, los ik de verkeersproblemen in de binnenstad op’, dat is de vraag - maar eigenlijk ook niet: we weten het antwoord al.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties