De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 17 januari

Achtergrondzaterdag, 23 december 2017

Wees voorzichtig met die grote zandbak
In promotieonderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam, gefinancierd door Rijkswaterstaat, is onderzocht op welke manier menselijke activiteiten het strandecosysteem beïnvloeden. Uit het onderzoek blijkt dat bodemdieren en planten op stranden negatief worden beïnvloed door de directe gevolgen van zandsuppleties en mechanisch strandreinigen. Bij een strandsuppletie is de laag zand zo dik dat de dieren die eronder terechtkomen, doodgaan. Het herstel na een strandsuppletie tot hun ‘normale’ aantallen vond plaats binnen een jaar voor drie van de vier onderzochte bodemdieren. Eén soort echter, de gemshoornworm, was na de suppleties oververtegenwoordigd met hogere aantallen dan normaal waarmee het herstel dus nog niet daar was.
Bij mechanisch strandreinigen rijden er zware machines over het strand en wordt het zand omgewoeld. Mechanisch gereinigde stranden hadden significant lagere aantallen strandvlooien vergeleken met niet gereinigde stranden. Op een strand waar het hele strand tweemaal daags mechanisch werd gereinigd, waren strandvlooien zelfs totaal afwezig.
Veranderingen in het strandmilieu, zoals gewijzigde sedimentsamenstelling, als indirect gevolg van de menselijke activiteiten hadden geen invloed de onderzochte soorten. Dit geeft aan dat soorten die op het strand leven goed aangepast lijken te zijn aan de variabiliteit van het strandmilieu. Daardoor kunnen ze waarschijnlijk ook redelijk snel herstellen van verstoring door menselijke activiteiten.
Dit schijnbaar goede aanpassingsvermogen van strandorganismen zou ook een reden kunnen zijn om te gemakkelijk te denken over het uitvoeren van allerlei menselijke activiteiten op stranden. Uit het onderzoek blijkt echter ook dat de effecten en reacties op hun omgeving voor iedere onderzochte soort anders zijn. Dit betekent dat de resultaten die hier zijn gevonden, zoals een snelle hersteltijd na een strandsuppletie, niet gelden voor alle andere niet onderzochte soorten die op stranden leven.
Natuurlijkheid
Al deze soorten zijn bovendien grotendeels uniek voor het strand en komen niet in andere habitats voor. Dit is een reden op zich voor het behoud van de natuurlijkheid van stranden. Ook uit ander strandonderzoek blijkt dat menselijke activiteiten het natuurlijk functioneren van strandorganismen in hun omgeving kunnen verstoren. Hiermee wordt hun aanpassingsvermogen aangetast en daarmee de ruimte voor herstel. Hoe meer deze menselijke activiteiten afwijken van wat organismen tegen kunnen komen in een natuurlijke situatie, hoe kleiner de kans op aanpassing of herstel.
Ondanks dat het strand een op zichzelf staand onderdeel van de kust lijkt, vormt het de koppeling tussen duinen en zee. Bodemdieren spelen bijvoorbeeld een rol bij het omzetten van organisch materiaal uit zee en zij worden op hun beurt weer gegeten door vogels en vissen. Zeewier en dode dieren die aanspoelen, worden gegeten door strandvlooien en insecten en op het aanspoelsel krijgen duinplanten de kans om te groeien.
Wat het verstoren van bepaalde onderdelen van de voedselketen, zoals grotere bodemdieren, doet voor het functioneren van de andere onderdelen (bijvoorbeeld kleinere bodemdieren en micro-organismen) en het strand- en kustecosysteem als geheel is nog niet bekend.
Ondanks dat snel herstel na menselijke activiteiten mogelijk lijkt, zou in het dagelijks kustbeheer moeten worden gestreefd naar zo min mogelijk verstorende effecten op natuur en het maximaliseren van kansen op herstel.
Dit betekent dat er moet worden gewaakt voor het te vaak en te dicht op elkaar uitvoeren van activiteiten met een te hoge intensiteit. Daarbij zouden nieuwe, door de mens veroorzaakte verstoringen moeten worden vermeden, en zou er voor bestaande activiteiten moeten worden gezocht naar minder verstorende alternatieven.
Leewis is 30 november 2017 gepromoveerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam en is werkzaam als ecoloog en projectleider bij Eurofins AquaSense, afdeling voor ecologisch- en hydrobiologisch onderzoek en advies binnen Eurofins Omegam BV. Dit artikel is tot stand gekomen op initiatief van de Waddenacademie.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

achtergrond
Familieberichten
Advertenties