De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

maandag 23 oktober

Hoofdartikelzaterdag, 28 januari 2017

Beter weten wie je bent en wat je gelooft
De herdenking van vijfhonderd jaar reformatie levert veel op. Vooral in Duitsland worden allerlei activiteiten ontwikkeld: tentoonstellingen, lezingen, boeken, reizen, culturele evenementen en wat niet al. Bijzonder is dat de herdenking in Duitsland zo´n publiek karakter heeft: overheden, stichtingen en bedrijven steunen veel van die activiteiten. Zo vond er een conferentie plaats over het thema ´reformatie en economie´. De bijeenkomst werd gehouden in de kantoren van de Duitse vereniging van banken. Het is vrijwel ondenkbaar dat de Nederlandse bankiers zoiets zouden doen: vrijwel al het godsdienstige is in Nederland uit het publieke domein verdreven.
De herdenking cirkelt rond Luther, maar niet alleen om hem. Zo is er ook veel aandacht voor Melanchton, medestrijder van Luther. Hij heeft veel betekend voor de opbouw van onderwijs en vorming of, op z´n Duits gezegd, voor de traditie van de Bildung. De aandacht ging in eerste instantie uit naar godsdienstonderwijs. Luther en Melanchton vonden dat een grondige kennis van de 'nieuwe leer’ noodzakelijk was. Al in 1520 richtte Luther zich tot de adel voor zover die was meegegaan met de reformatie. De adel werd opgeroepen te bevorderen dat in iedere stad of dorp scholen zouden komen waar onderwijs over de Bijbel zou worden gegeven. Bijzonder is dat Luther vond dat ook meisjes dat onderricht zouden krijgen.
Een wezenlijke achtergrond van het bedoelde onderwijs was de theologische notie van ´het ambt van alle gelovigen´. Allen die gedoopt en gelovig zijn, hebben dezelfde waardigheid en opdracht om priesterlijk te handelen. Het onderscheid tussen de geestelijke en de burgerlijke stand verdween. En dat betekent onder meer dat de ´toegangsweg´ naar het geloof (via Bildung) voor ieder dezelfde is.
Luther en Melanchton leverden de bouwstenen voor een rijke Bildung-cultuur, vanuit het centrum: godsdienstonderwijs. Die cultuur betekende een uitbreiding en verandering van de middeleeuwse onderwijsprogramma´s. De eeuwen door heeft het concept van Melanchton, met daarin humanistische elementen, het onderwijs- en vormingsideaal beďnvloed, niet in het minst op universiteiten - zie ook hier de grote betekenis van de reformatie
Het opnieuw aan het licht brengen van reformatorische idealen voor Bildung kan leiden tot heroriëntatie. Bijvoorbeeld op de betekenis van godsdienstonderwijs als middel om sterker te staan in je identiteit en in ontmoeting of tegenstelling met anderen.
De Duitse bondskanselier Angela Merkel benoemt dit bij herhaling: weet beter wie je bent, ook in godsdienstig opzicht, dan sta je sterker. Niet zozeer in een oorlogshouding, maar in een positie die je helpt om in verwarrende en onzekere tijden vanuit (beredeneerde) overtuiging te kunnen denken en doen.
Deze visie kan vruchtbaar in verband worden gebracht met theologische lutherse aspecten van het ambt van alle gelovigen. Kern van het ambt (bij Luther) is dienst aan anderen, of aan een zaak. Mandaat en opdracht vanuit roeping klinken mee.
Beter weten wie je bent, beter weten wat je gelooft en beter weten wat je moet doen, uit roeping en in dienstbaarheid: het publieke domein, de wereld, wacht er op.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties