De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.


donderdag 19 oktober

Hoofdartikelvrijdag, 27 januari 2017

Onwaarachtigheid: schade aan alles
De handelwijze van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump ten aanzien van media, is opmerkelijk. Trump beschuldigt media ervan met opzet feiten te verdraaien, achter te houden, dingen te verzinnen, te overdrijven en wat niet al. Naar aanleiding van een discussie over het aantal mensen dat de inhuldiging meemaakte, kwam Trump met 'alternatieve feiten'. Dat is een curieus begrip: feiten geven een stand van zaken weer. Er is geen 'alternatief' voor die stand; die is zoals die is.
Het getuigt van oppervlakkigheid de opmerking van Trump over alternatieve feiten af te doen als een domme uitspraak. Al was het maar omdat veel mensen in zijn achterban blij zijn dat hun president hardop zegt wat zij voelen: media zijn onbetrouwbaar. En ze voelen ook hoe hun president het alternatief is: hij spreekt de waarheid.
Het begrip waarheid (in de media) is aanleiding voor uitvoerige beschouwingen op filosofisch niveau. En voor gesprekken bij de kapper, in het café of tijdens een familiefeestje. Over de filosofische benadering: er is een stroming in de natuurwetenschappen geweest waarin werd gewerkt met een representatie van de werkelijkheid. Het zou mogelijk zijn om bijvoorbeeld in woorden een afspiegeling te geven van de werkelijkheid. Zo gezien is er objectieve wetenschap mogelijk: als je de afspiegeling goed doet, ontstaat een objectief beeld. Media die hun werk goed doen, geven een weerspiegeling van de werkelijkheid: zulke media heten 'objectief' te zijn. Intussen weten we allang dat die objectiviteit niet bestaat. En een zuivere representatie evenmin.
De waarheid als beschrijving van de stand van zaken is een fictie. Het begrip betrouwbaar is passender. Media moeten zich willen verantwoorden over hoe ze kijken en luisteren, hoe ze omstandigheden interpreteren, zich bewust zijn van de 'betrekkelijkheid' van waarnemingen, de beperktheid van hun waarneming zien en dergelijke. In deze sfeer past ook het begrip waarachtig: zoeken naar zo veel mogelijk 'waarheid'.
Het zijn overigens niet alleen media die in waarachtigheid hun werk moeten doen. Denk ook aan de politiek. In de komende weken zullen kiezers weer veel verhalen moeten aanhoren over wat deze en die politieke partij voor waar houdt en belooft. Het wegzetten van andere partijen is al heel gewoon geworden en daarbij heerst niet altijd de waarachtigheid. Denk ook aan concrete politieke besluiten op grond van soms wel erg beperkt-waarachtige informatie. Een recent voorbeeld is de manier waarop ammoniak-uitstoot en de werking daarvan niet zichtbaar worden gemaakt in milieurapportages. De schadelijkheid is duidelijk, maar op grond van een EU-besluit wordt die schadelijkheid niet zichtbaar gemaakt: het weglaten van informatie kan net zo goed onwaarachtig zijn als het gebruiken van 'feiten' in een bepaalde, misleidende richting.
Onwaarachtigheid in media, in politiek en in omgang tussen mensen is uiteindelijk funest. De 'waarheid' wordt geweld aangedaan en dat leidt altijd tot slachtoffers, in allerlei vormen. Uiteindelijk is iedereen slachtoffer, omdat onwaarachtigheid samen-leven ontregelt. De schade van de oorlog tussen Trump en media is daarvan een voorbeeld.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties