De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

woensdag 13 december

Hoofdartikelzaterdag, 11 juni 2016

Ook Luthers sterven is grote verandering
Het herdenkingsjaar 500 jaar reformatie is volgend jaar, maar er zijn al volop activiteiten in voorbereiding. In tal van Duitse steden worden herdenkingsprogramma’s voorbereid die gaan over bepaalde aspecten van de ‘geboorte’ van de reformatie met Luther als beginpunt. Er worden theologische congressen gehouden, ook oecumenische, over de geschiedenis van de reformatie en over de betekenis van deze beweging nu en in de toekomst.
Wellicht wordt ook aandacht besteed aan het sterven van Luther, 18 februari 1546. De omstandigheden waaronder Luther overleed zijn goed gedocumenteerd; we weten vrij precies hoe het in de laatste dagen en uren is gegaan, tot hij tussen twee en drie uur ‘s nachts overleed.
Dat het stervensproces en het overlijden zo goed zijn beschreven, heeft een bijzondere achtergrond. Luther was een fel omstreden persoon. Er werden polemieken gevoerd met middelen die we nu als zeer ongepast beschouwen, door zowel Luther en zijn navolgers als vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk. Luther en zijn vrienden wisten dat zijn sterven en dood door tegenstanders in een bepaald perspectief zouden worden geplaatst. Er zouden, bijvoorbeeld, verhalen de wereld in worden geholpen dat Luther een vreselijk einde zou hebben gehad; stervensgenade zou hem wegens zijn daden niet vergund zijn. Geruchten daarover zouden middelen zijn in de pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om mensen af te houden zich aan te sluiten bij de beweging van Luther.
De gezondheid van Luther was in zijn sterfjaar achteruit gegaan. Hij had last van pijn op de borst en ademnood. Op 17 februari had hij weer een aanval. Luther at en dronk ‘s avonds nog wel mee, ging om acht uur naar bed en sliep in. Gedurende de avond werd hij zo nu en dan wakker. Onder anderen kinderen, collega-predikanten en zijn gastheer stonden bij het sterfbed en spraken gebeden, onder de aanspraak: hemelse Vader, eeuwige barmhartige God.
Tijdens een van de laatste keren dat Luther wakker was, vroegen zijn aanwezige collega’s hem of hij geloofde in Christus als de zoon van God en als de verlosser. Luther antwoordde klaar en voor iedereen duidelijk verstaanbaar: ja. Kort daarop ging hij rustig en vredig heen, in de zekerheid van het geloof.
Al in de nacht van het overlijden gingen zijn collega’s aan het werk om alles precies op te schrijven en alles klaar te maken voor verspreiding. Het motief was het voorkomen van kwaadaardige geruchten.
Inhoudelijk gezien is de betekenis van het verslag groter dan de strategische. Het is het eerste document waarin het gaat over een sterfbed in reformatorische geest. Luther onderging niet het sacrament voor stervenden, met het heilig oliesel. De grootte van deze verandering is enorm; ze is het afscheid van een intense traditie en een ‘zekerheid’ die letterlijk gaat over het leven en de dood en over het hiernamaals. Daarvoor in de plaats is een nieuwe zekerheid gekomen, die van het Woord.
Het document dat handelt over de dood van Luther leidt tot de vraag hoe wij ons voorbereiden op de dood; welk geloof, welke zekerheden en welke troost een levende werkelijkheid zijn.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties