De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.

dinsdag 24 oktober

Hoofdartikelzaterdag, 28 mei 2016

Reformatie niet laatste breuk met bestaande
Volgend jaar is het reformatieherdenking. Het is dan vijfhonderd jaar geleden dat kerkhervormer Luther zijn stellingen heeft gepubliceerd in Wittenberg. De opvattingen van Luther waren bedoeld als thema’s voor gesprek en verandering. Met evenveel recht had 2021 Lutherjaar kunnen worden. Het is dan vijfhonderd jaar geleden dat Luther op de Rijksdag in Worms zijn standpunten verdedigde: zonder succes, Luther werd veroordeeld en geëxcommuniceerd.
Voor beide jaartallen is iets te zeggen, maar er kan ook een tegen zijn. Bijvoorbeeld het gevaar van een wel erg op de persoon gerichte herdenking van de reformatie. Zeker, Luther is de verpersoonlijking van de reformatie, maar de beweging van kritiek op de kerk en een zoektocht naar een echte, vrome geloofspraktijk waren al lang bezig. Het verlangen naar hervorming rond 1500 was groot en bestond al lang. Wycliff, Jan Hus, Nikolaus van Cusa zijn voorlieden geweest van vroomheidsbewegingen die niet zijn uitgemond in zoiets groots als de reformatie. Luther bleek de juiste man op de juiste plaats op de juiste tijd te zijn.
Luther is geen steen in de vijver die heftige golfbewegingen veroorzaakte; de golven waren er al en Luther heeft zijn steentje bijgedragen aan de heftigheid en diepte ervan. Om Luther zijn plaats te geven in de geschiedenis van de kerk en van Duitsland wordt wel gesuggereerd om niet 1517 of 1521 te nemen als herdenkingsjaren, maar 1495. In dat jaar vond onder meer de eerste Rijksdag plaats van de nieuwe keizer Karel V. Daarop werden belangrijke juridische beslissingen genomen om de organisatie van het uiteenvallende 'heilige roomse rijk’ te versterken. Onder meer werd de 'eeuwige landvrede’ gesloten. Die moest een einde maken aan de vele onderlinge twisten tussen koningen, vorsten en andere machthebbers. Die werden met het zwaard uitgevochten.
De opbouw van het rijk vanuit de middeleeuwse structuren gaf ruimte aan de beweging van de reformatie. Die was geestelijk van aard, maar de concrete politieke en maatschappelijke omstandigheden in de Duitse landen hebben het mogelijk gemaakt dat de reformatie zo’n vlucht nam.
De geschiedenis van de reformatie laat zien hoe geloof nooit 'alleen’ staat. Er is altijd de context van de omstandigheden die mede bepalend zijn voor vorm en inhoud van het geloof.
Ook geldt dat afname van gelovigheid zich altijd in een context afspeelt. De huidige afname van (kerkelijke) gelovigheid vindt plaats in een samenleving waarin het wetenschappelijke en technische denken dominant is, gekoppeld aan individualistisch en berekenend denken: hoe trek ik het meeste profijt? De geestelijke dimensie is naar de achtergrond gedrongen of zelfs verdwenen. Tegelijkertijd is er sprake van een hang naar iets anders: waarden die zin en betekenis geven aan het leven. Het kale bestaan, hoe aantrekkelijk dat er ook kan uitzien, blijkt onvoldoende.
Sommigen ontdekken in hun zoektocht de christelijke traditie. Die biedt grondstof en praktijk voor waarden waarmee mensen willen leven.
De reformatie was in veel opzichten een breuk met veel van het bestaande. Waarom zou ook nu niet een breuk kunnen ontstaan?

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties