De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.


dinsdag 17 oktober

Hoofdartikelvrijdag, 12 februari 2016

Afnemend belang politieke partijen
Het verschijnsel politieke partij is onderhevig aan slijtage. Er zijn nog slechts een kleine 290.000 Nederlanders die lid zijn van een politieke partij. De achteruitgang gaat snel; in een jaar tijd verloren de politieke partijen gezamenlijk bijna tienduizend leden.
De Anti-Revolutionaire Partij (ARP) was de eerste politieke partij in ons land, opgericht in 1879 door Abraham Kuyper. In die tijd werden volksvertegenwoordigers gekozen op basis van districten. Abraham Kuyper introduceerde het begrip 'geestelijke districten´. Hij zag een politieke partij als een vereniging van gelijkgestemden, in zijn geval op basis van de anti-revolutionaire gedachten. Volksvertegenwoordigers moesten voortaan worden gekozen op basis van levensovertuiging met beginselen. Deze vorm paste in een samenleving die was samengesteld uit 'zuilen´, gemeenschappen binnen de samenleving. Het leven van de meeste mensen speelde zich af binnen de zuil, met voorzieningen voor, bij wijze van spreken, het leven van de wieg tot het graf.
Een van de achtergronden van de teloorgang van politieke partijen is het verdampen van de zuilen. Vanzelfsprekendheden van de relaties tussen geloof, politieke partij, maatschappelijke organisaties, zijn verdwenen. Politieke partijen hebben nauwelijks nog werkzame beginselen die een op levensbeschouwelijkheid gebaseerd karakter hebben. Het politiek programma is het uithangbord geworden van de partijen.
Tegenover de vastigheid die de beginselpolitiek in de verzuiling bood (gereformeerden stemden ARP, rooms-katholieken de KVP et cetera), staat de vrijblijvendheid van de moderne samenleving. Niet het beginsel is leidend in het stemhokje, maar de voorkeur voor een partijprogramma.
In dit licht is de teruggang van het aantal leden van politieke partijen begrijpelijk; die hebben nauwelijks nog een functie voor de kiezers.
Sommige restanten van de verleden tijd zijn er nog. Bij benoemingen van burgemeesters en andere politieke bestuurders speelt de partij waarvan de betrokkene lid is, nog wel een rol. Maar ook die relatie wordt losser.
Eerst was er de verschuiving van het geografisch district als criterium voor het kiezen van een volksvertegenwoordiger naar de geestelijke districten met hun beginselen zoals Abraham Kuyper die zag. Langzamerhand verdwijnt de inhoudelijkheid van een politieke partij als beweging in de samenleving. Het concrete politieke handelen in al z´n beweeglijkheid en de effecten van de mannetjesmakerij via de media zijn belangrijker geworden dan wat mensen bindt op basis van (abstracte) overtuigingen.
De trend naar steeds minder leden van politieke partijen zet zich voort, tot er een soort natuurlijk dieptepunt is bereikt. Hoe geprofileerder een politieke partij is in inhoud en achtergrond, hoe langzamer de daling gaat. Dat is zichtbaar aan de statistieken: de SGP bleef stabiel, Partij voor de Dieren groeit zelfs licht en de VVD daalde met liefst 8 procent.
Politieke betrokkenheid is steeds minder iets van overtuigingen over het leven en de wereld, en steeds meer een supermarkt: welke reclame spreekt mij het meest aan?

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties