De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 29 maart

Dossierwoensdag, 16 maart 2011

Brief verstuurd naar alle PKN-predikanten
‘Toon leiderschap tegen populisme’

Utrecht - Negen predikanten uit de Protestantse Kerk in Nederland roepen alle PKN-predikanten in een brief op om een duidelijker rol te spelen met betrekking tot populisme in de samenleving en in de kerk. ‘Juist deze tijd vraagt om een eigentijds moreel (niet moralistisch) leiderschap, binnen en buiten de kerkelijke gemeente.’

De brief, met vijf aanbevelingen, is geschreven door Bart Brandsma en Welmoet Boender. Het schrijven is het resultaat van een predikantenberaad georganiseerd door Stichting Oikos en Kerk in Actie (Diaconaat in Nederland).
Negen predikanten (Wilma Hartogsveld, Paul van der Harst, Hedda Klip, Hans van der Linden, Jan Post Hospers, Julia van Rijn, Bas Stigter, Erna Treurniet, Axel Wicke) kwamen 15 en 16 november vorig jaar bij elkaar in het Dominicanenklooster te Huissen. Ze gingen met elkaar in gesprek over pastoraat in een tijd van maatschappelijke onzekerheid en populisme. Het gesprek werd geleid door Bart Brandsma en Welmoet Boender.

Kille vervreemding

De briefschrijvers zoeken naar manieren waarop een PKN-predikant zijn rol als predikant vormgeeft in een polariserende samenleving. ‘Als predikanten uit de Protestantse Kerk in Nederland hebben we te maken met maatschappelijke onzekerheid, toenemende polarisatie en een publieke controverse over de islam’, aldus de briefschrijvers. De thematiek vraagt van predikanten volgens hen een diepere doordenking en bewustwording. ‘Hoe ga je om met populisme in de samenleving en in je gemeente? We stellen vast dat we niet meegetrokken willen worden in kille vervreemding ten opzichte van onze naaste, of dat nu een gemeentelid is of iemand wiens wortels elders liggen. Tegelijk willen we ook niet meegesleurd worden door de hitte van het politieke debat.’
De predikanten bespeuren in veel verhalen van gemeenteleden verdriet, bezorgdheid, angst en onzekerheid. ‘Verdriet over het feit dat het christendom terrein verliest. Bezorgdheid en ook wel angst over de opkomst van de islam, mede vanwege gebeurtenissen in het buitenland zoals de vervolging van christenen in islamitische landen. En onzekerheid over de eigen identiteit. (.) Sommige gemeenteleden brengen hun gevoelens van onzekerheid en vervreemding tot uiting in een populistische politieke voorkeur of spreken op een harde, soms onverhuld racistische manier over nieuwkomers in de samenleving.’
Hoe moeten predikanten daarmee omgaan? ‘We merken dat een preek over bijvoorbeeld de barmhartige Samaritaan deze kille oordelen niet eenvoudig kan wegnemen. Met alleen preken over verdraagzaamheid, naastenliefde en zorg voor de vreemdeling, lossen we dit probleem niet op. (.) We dienen bij de mensen die deze kilte voelen te blijven stilstaan. Dat is onze pastorale taak, zonder die kilte over te nemen. Dat is meer dan lastig.’
De kilte met hitte bestrijden is geen optie, menen de predikanten. ‘Als we ons door de hitte van het debat laten verleiden tot (te ferme) uitspraken over partijpolitiek, komen we niet meer aan onze pastorale zorg toe. Dan staan politieke standpunten een gesprek over levensvragen wellicht in de weg. We willen voorbij zowel de kilte als de hitte.’
Een nog grotere valkuil is volgens de predikanten lauwheid. Tijdens het beraad in het klooster las een van de Dominicanen tijdens het ochtendgebed een paar verzen uit het Bijbelboek Openbaring (3:15,16): ‘Ik weet hoe jullie leven. Jullie zijn niet koud en niet warm. Waren jullie maar koud of warm. Maar nee, jullie zijn lauw! Niet koud en niet warm en daarom zal ik jullie uitspugen.’
De predikanten ‘onderkennen het gevaar van lauwheid, onverschilligheid en berusting’ bij henzelf en bij hun collega’s. ‘Na jaren van polariserend debat lijkt de populistische beweging zich toch wel voort te zetten. Wat zullen we? Wat kunnen we? Lauwheid en onmacht kunnen hier hand in hand gaan.’

Leiderschap

De briefschrijvers menen echter dat predikanten wel degelijk een rol kunnen spelen. Ze roepen hun collega’s op tot moreel leiderschap. Niet als ‘moralistische wegwijzer die weet hoe het zit’ en die mensen voorschrijft hoe ze moeten geloven en leven. ‘Juist deze tijd vraagt om een eigentijds, moreel leiderschap, binnen en buiten de kerkelijke gemeente. Wij zijn immers dragers van een eeuwenoude traditie, met een morele zeggingskracht die ons ook vandaag te denken geeft. Waarom zouden we die alleen binnen onze gemeenschap uitdragen?’
Met ‘christelijke morele boodschap’ doelen de predikanten op de boodschap van solidariteit, mededogen en leven in verbondenheid. ‘Wat we echter merken is dat het joods-christelijk erfgoed te pas en te onpas wordt opgevoerd in maatschappelijke en ook politieke discussies, vooral wanneer de islam wordt opgevoerd als iets dat bestreden zou moeten worden. Wij willen als christelijke voorgangers echter niet deelgenoot gemaakt worden van en meegevoerd worden in een kamp waar we niet horen. De islam verschilt van het christendom, maar dat betekent niet dat de islam daarmee mag worden gedegradeerd tot een inferieure religie of iets dat bestreden moet worden.’

Onderschatten

De predikanten zien hun rol vooral in het leggen van verbindingen tussen mensen, én het uitdragen eeuwenoude joods-christelijke waarden, zowel binnen als buiten de kerk. ‘We zijn geroepen om ons in te zetten om de hitte en de kilte van populisme en polarisatie te overstijgen zodat er warmte ontstaat tussen mensen en groepen van mensen.’
Ze hebben vijf aanbevelingen geformuleerd om ‘voorbij de hitte, kilte en lauwheid te komen’. Hun rol als predikant ligt niet in het oplossen van grote maatschappelijke problemen, stellen ze. Wel onderschatten predikanten vaak hun rol, constateren ze. ‘Doordat we het gevoel hebben in een ‘terugtrekkende branche’ te zitten, zien we onze kwaliteiten wellicht niet meer. We doen er goed aan onszelf zichtbaar te maken als gesprekspartner, ook buiten de context van de kerk. Als we onszelf actief opstellen, het initiatief nemen, bijvoorbeeld om met de wijkagent in gesprek te gaan over wat er speelt in onze omgeving, of mee te doen in een bewonersorganisatie of wmo-overleg, maken we onszelf zichtbaar en kunnen we meedoen in het maatschappelijk debat.’

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 1


Reacties:

Ik kan mij geheel vinden in dat artikel.
Voor onze predikanten moet een rol weggelegd zijn om populisme te
bestrijden.
De kerken kunnen zich zo profileren.

Jan Evert Walraven, Rotterdam - donderdag, 18 oktober 2012


dossier
Familieberichten
Advertenties