De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
dinsdag 26 september

Economiezaterdag, 22 januari 2011

Voorlichting en preventie moeten veel beter
Gevaarlijke gassen eisen hun tol in landbouw
Simon Talsma
Leeuwarden - Bij veehouders is het een onderwerp waar een taboe op rust. De schrik is groot wanneer er weer een bericht komt van iemand die verongelukt door gassen die vrijkomen uit de mestkelder. Een groot deel van de veehouders is wel eens geconfronteerd met de gevolgen van het vrijkomen van dergelijke gevaarlijke gassen, al hebben ze nog zo hun best gedaan om problemen te voorkomen. Dodelijke ongevallen komen incidenteel voor. Deskundigen pleiten dan ook voor nog meer voorlichting en onderzoek naar de oorzaken.
,,Boeren zijn inderdaad niet openhartig wanneer het gaat om ongelukken op de boerderij”, zegt Adviseur Gevaarlijke Stoffen Jetty Middelkoop van de Brandweer Amsterdam Amstelland. Ze heeft zich in de afgelopen jaren gespecialiseerd in de problematiek. ,,Ik word geregeld uitgenodigd om te spreken bij afdelingen van boerenorganisatie LTO, ook in Fryslân, en merk dan dat er onder boeren wel de behoefte is om erover te spreken. Veel koeien- en varkensboeren zijn wel eens getroffen. Meestal gaat het dan niet om persoonlijke ongelukken, maar wel om dieren die bewusteloos raken of doodgaan.”
Wiebren van Stralen, deskundige op het gebied van milieu voor de veehouderij van landbouworganisatie LTO, erkent dat veel veehouderijbedrijven wel eens te maken hebben gehad met problemen door gassen uit de gierput. ,,Vooral kalveren zijn bevattelijk. Zij zitten lager bij de grond en hebben een kleinere longinhoud. Het hoeft echter niet altijd te gaan om dode dieren. Ook sloomheid komt veel voor.”

Rotte eieren

Vooral het gas zwavelwaterstof H2S, bekend van de geur van rotte eieren, is berucht. ,,Dit gas is net als koolstofdioxide zwaarder dan lucht en jonge dieren en kinderen worden dan ook sneller bedwelmd”, zegt Middelkoop. Dat het sterk ruikende gas niet wordt waargenomen, komt volgens haar doordat het in hogere concentraties de neuszenuwen direct verlamt. ,,In lagere concentraties kun je het wel ruiken.”
De gevaarlijke gassen komen vrij bij de omzetting van meststoffen door bacteriën en schimmels. ,,Organische stof wordt omgezet in andere stoffen en dan komen er verschillende gassen vrij”, legt Middelkoop uit. ,,De belangrijkste is methaan, een gas dat ook wordt gebruikt als biogas.”
Het gas komt vooral vrij wanneer boeren na een lange tijd de mest weer eens mixen. Maar ook wanneer een afgesloten mestput opengaat. De landbouworganisatie adviseert de boeren dan ook om de mest geregeld te mixen. ,,Een keer in de week of een keer in de twee weken is een goed uitgangspunt”, zegt Van Stralen. Daarmee wordt voorkomen dat er ineens grote hoeveelheden giftige dampen vrijkomen. Voor de boer is dat ook nog eens praktisch. Wanneer mest langere tijd in de mestput ligt, ontstaat er bovenop een dikke korst. Die is met een giertank niet uit te rijden. ,,Het is beter om een homogene massa te hebben.”
Middelkoop pleit voor een intensievere voorlichting voor de boeren. LTO neemt in het ledenblad al geregeld artikelen op waarin wordt gewaarschuwd voor de gevaren. ,,Boeren moeten vooral voorzichtig zijn bij het mixen. In alle gevallen moet je goed ventileren”, zegt Van Stralen.
Ondanks strenge veiligheidsmaatregelen ontstaan er nog steeds problemen, erkent Middelkoop. ,,Geen enkele maatregel is 100 procent sluitend. Je kunt regelmatig mixen met open deuren en een harde wind. En toch raken er dan nog wel eens kalveren bewusteloos.”
Ze pleit er dan ook voor om nog meer onderzoeken op te zetten. Ook buiten de landbouw. ,,Voor mijn studie doe ik een afstudeeronderzoek naar de gasgevaren van biogasinstallaties. Als afsluiting daarvan wil ik een website maken over de gevaren van gassen uit rottend organisch materiaal. In ieder geval komt daar makkelijk toegankelijke informatie op over mestputten, - tanks en –silo’s, maïskuilen en biogasinstallaties.

Nieuwe regels

Van Stralen voorziet grotere problemen in stallen wanneer nieuwe regelgeving met betrekking tot beperking van de ammoniakuitstoot wordt ingevoerd. ,,Die stallen moeten veel dichter zijn, in ieder geval de ruimten waarin mest wordt opgeslagen. En daardoor worden de risico’s groter. Op de plekken waar wel een opening is, zijn de concentraties aan gassen extra hoog.”
De LTO-woordvoerder denkt in dat geval aan ruimtes bij melkrobots. In nieuwe en in te renoveren stallen leggen bouwers straks meer dichte vloeren boven op de mestput. De mest wordt dan met een mestschuif achter in de stal naar de gierput geschoven. Roosters verdwijnen dan ook en daarmee ook de mogelijkheid voor ventilatie. Uit praktische overwegingen (schoonmaken van de ruimte) worden er nog wel veel roosters gelegd bij melkrobots. Voor dieren en mensen is deze ruimte straks een plek met een verhoogd risico.
Dat geldt ook voor enkele andere plekken in de stallen. De lange looppaden zijn relatief gemakkelijk van mestschuifsystemen te voorzien, maar dat geldt niet voor de oversteekruimten die overdwars liggen. ,,De risico's in de stal worden dus groter.” Van Stralen roept vooral de stallenbouwers op om bij nieuw- en verbouw rekening te houden met de verhoogde risico’s. ,,We pleiten er voor om geen ‘gaten’ meer ín de stallen te hebben.”
De landbouwwoordvoerder begrijpt de zorg die er is bij omwonenden van boerderijen over contact met de giftige dampen. ,,Huizen staan volgens de regels in ieder geval 25 meter bij een emissiepunt vandaan. In de buitenlucht wordt de concentratie zeer snel verdund en er is geen burger die er dus last van kan krijgen”, zegt hij.

Buren

Ook buiten de landbouw loert het gevaar op giftige dampen. ,,Mensen die mest verwerken of tanks schoonmaken, moeten uitkijken”, stelt Van Stralen. Voorbeelden van situaties waar gemakkelijk gevaarlijke gassen kunnen ontstaan zijn ook oliegasboorinstallaties, biogas- en rioolwaterzuiveringsinstallaties. ,,Zomaar werken in een tank zonder bescherming kan echt niet.” Hij hekelt net als Middelkoop het gemak waarmee sommige boeren bepaalde handelingen uitvoeren. ,,Een ernstig ongeluk zit in een klein hoekje. Iedere boer weet dat het kan gebeuren. Maar ‘nog even die kleine gierput schoonmaken’ of ‘het gaat altijd goed’, dat zijn zeer gevaarlijke gedachten.”.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

economie
Familieberichten
Advertenties