De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 19 februari

Hoofdartikelwoensdag, 8 december 2010

Europa, Amerika...
Europa en Amerika worstelen met financiŽle problemen van verschillende aard maar met dezelfde oorzaak.
De zestien landen van de eurozone doen de ene na de andere redding om de euro overeind te houden, maar ze slagen er niet in de problemen de baas te worden. Na Griekenland en Ierland dreigen ook Portugal en Spanje aan te kloppen bij het noodfonds. De rekening hiervoor komt bij de belastingbetaler in landen als Duitsland en Nederland die opdraaien voor het ontbreken van begrotingsdiscipline in zwakke EU-lidstaten. Het is de vraag hoelang dat geaccepteerd zal worden.
Terwijl Europa vooral oog heeft voor de eigen sores, gaat het aan de andere kant van de Atlantische Oceaan niet veel beter. De Verenigde Staten kampen met een enorm begrotingstekort van 1300 miljard dollar. In een poging dat te verminderden wilde president Barack Obama stoppen met de door zijn voorganger George W. Bush ingevoerde belastingkortingen. Deze Bush-subsidies hebben de Amerikaanse schatkist de afgelopen tien jaar vele honderden miljarden dollars gekost. Maar gisteren heeft de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden Obamaís voorstel weggestemd. Dat kost de overheid de komende twee jaar 501 miljard dollar. Onverantwoord in een tijd waarin het werkloosheidscijfer naar de 10 procent loopt en de Amerikaanse economie in zwaar weer verkeert.
Amerika zit met een gapend begrotingstekort. Europa kampt met een wankele euro. Ieder continent zijn eigen problemen. Toch is er een opvallende overeenkomst. De moeilijkheden in Europa en Amerika hebben dezelfde oorzaak. Het economisch model dat in de afgelopen decennia een grote vlucht nam, heeft gefaald.
Onder Ronald Reagan in Amerika en Margaret Thatcher in Europa werd in de jaren tachtig de publieke sector overgelaten aan de ongecontroleerde krachten van het kapitalisme. De overheid trok zich terug in de verwachting dat de vrije markt het allemaal beter en goedkoper kon doen.
In Amerika werden de belastingen verlaagd omdat een groot overheidsapparaat als hinderlijk werd gezien en om de zelfregulering van de markt te bevorderen. Dat heeft een tijd grote economische groei gebracht, maar nu koerst Amerika af op een bankroet.
De huidige ellende in Europa met de euro is ook gestoeld op een doorgeslagen geloof in de heilzame werking van het liberalisme. De euro is ingevoerd zonder dat er door de politiek afspraken zijn gemaakt over het naleven en afdwingen van begrotingsregels om de euro stabiel te houden. Dat zou niet nodig zijn omdat door de werking van de vrije markt de munt stabiel zou blijven. Vrijwillig lieten overheden in de eurozone zich buitenspel zetten en gaven ze instrumenten uit handen om de koers van de munt te kunnen beÔnvloeden. En de Europese Unie heeft geen middelen om begrotingszondaars te straffen waardoor nationale schulden uit de hand zijn gelopen. Met als gevolg dat de euro nu dreigt om te vallen.
...en de moraal van de markt
De crisis in Amerika en Europa dateert niet van vandaag of gisteren. Het is niet begonnen met de val van de bank Lehman Brothers ruim twee jaar geleden in de VS of met het faillissement van de IJslandse Icesave-bank. De crisis is ook niet veroorzaakt door graaiende beursspeculanten en hebzuchtige bankiers en hypotheekverstrekkers. Zij maakten slechts misbruik van de mogelijkheden van en de gaten in het neoliberalistische systeem dat is gebaseerd op een te simpele visie op de mens en zijn gedrag. De crisis is begonnen in de jaren tachtig van de vorige eeuw toen de overheid zich minder met de economie ging bemoeien.
Het huidige eurodebacle leert dat er een duidelijke moraal nodig is en dat controlerende overheden met sancties kunnen voorkomen dat het mis gaat. Als Europa die fundamentele les niet ter harte neemt, zijn alle reddingspogingen van de euro gedoemd te mislukken. Voor Amerika geldt iets soortgelijks. In dat land is het geloof in een terugtredende overheid nog springlevend onder de Republikeinse meerderheid, inclusief de uitgesproken Tea-Party-beweging. Om Washington zo klein mogelijk te houden, hebben de Republikeinen voor de belastingkortingen gestemd.
Wil het kapitalisme gered worden, dan moet de overheid niet als een deel van het probleem, maar als deel van de oplossing worden gezien.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties