Een van de ‘gefrustreerde’ hulpverleners is Gerlof van der Werf, hoofd cardiologie van het Antonius Ziekenhuis in Sneek. Hij coördineert de invoering van een dekkend netwerk van de Automatische Externe Defibrillatoren (AED) in acht gemeenten in Zuidwest-Fryslân. Vanuit het Antonius wordt bijna het totale pakket verzorgd: ,,Het apparaat, de training van tien vrijwilligers per AED, het onderhoud en een goede spreiding.” Het enige dat ontbreekt, is een overkoepelend alarmeringssysteem.

,,Vaak hangt er een lijst met telefoonnummers van vrijwilligers in de kast met de AED”, zegt Van der Werf. Krijgt iemand op straat een hartstilstand, dan hangt het ervan af of een passant een AED weet te hangen en vervolgens ook de telefoonnummers gaat proberen. ,,Een kwetsbaar systeem”, erkent Van der Werf. ,,We willen dolgraag een koppeling met de meldkamer die ook de 112-melding ontvangt. Die zou dan via een sms’je de tien vrijwilligers van de dichtstbijzijnde AED meteen inseinen.”

Rode Kruiscoördinator Roelof Bult uit Appelscha heeft zo’n sms-systeem helpen opzetten in Drenthe, onder de naam Hartveilig Drenthe. Daar zijn nu al zo’n twintig AED’s met vrijwilligers op de meldkamer aangesloten. ,,Dat werkt volautomatisch, voor de meldkamer betekent het geen extra werk.” Bult is ook betrokken bij pogingen om hetzelfde systeem in Fryslân in te voeren, want de huidige situatie is bedroevend, vindt hij. ,,Ik zie lokale groepen hun eigen alarmeringssystemen bedenken. Lovenswaardig, maar het zou natuurlijk niet zo moeten.” De AED’s zijn er, de vrijwilligers ook. ,,Het is louter een kwestie van organisatie om dat vanuit de meldkamer aan te sturen. Het rendement van de AED’s is nu veel te laag. Als je nu rondkijkt, zijn er veel te veel apparaten niet toegankelijk, of niet zichtbaar. En dat terwijl op het platteland, met de lange aanrijdtijden van ambulances, zulke lekenhulp doorslaggevend kan zijn.” De schatting is dat bij een goede benutting van AED’s landelijk gezien honderden mensen per jaar meer een hartstilstand overleven.

Zowel Bult als Van der Werf spreken van moeizaam overleg met de Hulpverleningsdienst Fryslân over een eventuele koppeling van een Fries AED-netwerk aan de meldkamer. Ze voelen weerstand, maar weten niet waar die vandaan komt. Van der Werf: ,,Dat is frustrerend. In de Zuidwesthoek zijn dit jaar al zevenhonderd mensen opgeleid, dan is het ontmoedigend om te bedenken dat je al die capaciteit nu zo weinig kunt gebruiken. Er moet echt zo’n sms-systeem komen, liever gisteren dan vandaag.”

De Hulpverleningsdienst laat in een reactie weten dat een sms-systeem uitblijft omdat er de komende tijd te veel verandert. ,,We weten nog niet welke ziekenvervoerder straks in Fryslân gaat rijden. Zo’n AED-alarmering moet aan de werkwijze van die ziekenvervoerder worden aangepast. Bovendien krijgen we een noordelijke meldkamer voor de drie provincies. We willen niet over ons graf heen regeren door nu zo’n sms-systeem op te zetten”, zegt een woordvoerder. De noordelijke meldkamer in Drachten gaat waarschijnlijk eind 2011 van start. ,,Tot die tijd is het aan de gemeenten zelf om een alarmeringssysteem op te zetten.” Van der Werf en Bult begrijpen die keuze niet. ,,We moeten gewoon één nummer kunnen gebruiken, en dat is 112.” Pagina 17: De winst van AED’s is niet in geld uit te drukken