Aan het woord is Gerda Osinga, scriba van PKN-wijkgemeente de Grote Kerk en tevens gastvrouw bij de openstelling in Dokkum.

Hoe lang doet de Grote of St. Martinuskerk al mee aan Tsjerkepaad?

,,Sinds 2007. We zijn benaderd door de coördinatoren ds. Gerrit Groeneveld en Frida Nauta. Zij waren bezig met het opzetten van de Tsjerkepaadroute in Noordoost-Fryslân en Dokkum kon daar natuurlijk niet in ontbreken. Vóór de deelname aan Tsjerkepaad was de Grote Kerk ook al open op de woensdagmiddag, zaterdagmiddag en vrijdagavond wanneer er een orgelconcert is. Dit jaar hebben we voor het eerst de kerk ook geopend op de donderdag- en vrijdagmiddag. Dat kwam omdat er vanuit de stad, gemeente en het publiek vraag naar bleek. Dokkum presenteert zich als een toeristische trekpleister. Als mensen dan in het centrum komen, willen velen ook even de kerk bezoeken. Door vaker open te gaan staan toeristen niet voor een dichte kerkdeur.”

,,Jazeker. We hebben doordeweeks ongeveer honderd bezoekers. Op een zaterdagmiddag zijn het er al gauw tweehonderd. We hadden vorig jaar vijfduizend mensen die de Grote of St. Martinuskerk bezochten. We houden dat nauwgezet bij met een handtelapparaat bij de ingang. Veel mensen die ‘een dagje Dokkum’ doen komen ook even naar de kerk, ook omdat het kerkgebouw natuurlijk midden in het centrum staat.”

Vijfduizend bezoekers, dat is niet weinig. Wat voor reacties krijgen jullie?

,,Mensen die de Grote Kerk bezoeken zeggen vaak dat het een mooie, open kerk is. Ze vinden dat de kerk een toegankelijke en welkome uitstraling heeft, ruim is en een mooi interieur heeft.”

Hoeveel vrijwilligers zijn er betrokken bij Tsjerkepaad in Dokkum?

,,We hebben een groep van vijftig vrijwilligers. Dat aantal is ook wel nodig omdat we natuurlijk vier middagen en een avond open zijn. We zijn altijd met twee mensen aanwezig. Via bordjes in de kerk kunnen bezoekers hun eigen route door de kerk volgen en wij kunnen desgevraagd vragen beantwoorden. Op verzoek geven we ook rondleidingen (aan groepen), maar dat moet dan wel van tevoren aangevraagd worden.”

Uit welk jaar komt de Grote of St. Martinuskerk?

,, De Grote Kerk is de oudste kerk van Dokkum. De kerk is gebouwd in 1590 op én met de restanten van drie kerken die eerder op dezelfde plaats stonden. De kerk is van oorsprong een laaghuisbouw-zaal-kerk met gotische vensters. Aan de zuidwestkant staat het Klokluiderspoortje. Aan de zuidzijde ligt een Stiltetuin met een moerbeiboom die ruim vier eeuwen oud is. De preekstoel en het doophek dateren uit 1571 en zijn in rococostijl gesneden door Yge Rintjes. In de kerk liggen ook negentig grafzerken uit de zeventiende en achttiende eeuw. Onder één steen liggen vaak meerdere personen begraven. Het orgel in de kerk is een Flentrop-orgel uit 1979. Het is wel gebouwd in een historische orgelkas uit 1688 van Helman.”

,,We hebben elke zondagochtend een kerkdienst. Het is een van de vijf kerken van de Protestantse Gemeente Dokkum-Aalsum-Wetsens. Enkele keren per jaar zijn er ook vespers. Gemiddeld komen er in een zondagse viering zo’n 200-250 bezoekers.”

Hebben jullie nog iets bijzonders in de kerk tijdens Tsjerkepaad?

,,In de kerk is een permanente expositie over de geschiedenis van de kerk te zien die we hebben samengesteld in het kader van het Jaar van het Religieus Erfgoed in 2008. Onderdeel van de permanente expositie is een drieluik van ds. J.W.B. Cohen. Het linkerluik beeldt de gruwelen van de bezetting uit. In het midden is in reliëf het markante hoofd van de hervormde predikant te zien. Het rechterluik toont een gevangene die een andere gevangene een stuk brood geeft. Cohen stierf in mei 1942.

Een nieuwe expositie, die sinds mei van dit jaar te zien is, is Tussen band in lood. De expositie toont een verrassende combinatie van quilt en glas-in-loodcomposities. De expositie ontstond bij toeval. De Martini-quilters kwamen in contact met het glasatelier van Johannes Boersma in Dokkum, waarna het idee werd geboren. De thema’s van het quilten komen deels overeen met die in het glas in lood. Topstuk is het glas in lood met daarin verwerkt alle wapens van de dorpen van Dongeradeel en de stad Dokkum. Het werk in glas in lood is te koop, maar dat gaat via het glasatelier.”

Wat zijn de tijden van de openstelling van de Grote of St. Martinuskerk in Dokkum?

,,We zijn op woensdag-, donderdag-, vrijdag- en zaterdagmiddag open van 14.00 -17.00 uur en op vrijdagavond van 19.00 tot 21.00 uur. De open kerk is tot en met zaterdag 11 september. De kerk staat aan de Markt.”

i Vandaag is het draaiorgeldag in Dokkum en in het kader daarvan is er ’s avonds in de Grote Kerk een concert met draaiorgels, orgel en vocalisten (Fardau van der Woude, sopraan en Carla Veeningen, mezzosopraan); de draaiorgels worden begeleid op orgel door Auke de Boer, een van de vaste organisten en stadsbeiaardier in Dokkum.

i http://de.pgdaw.nl (website Protestantse Gemeente Dokkum-Aalsum-Wetsens)

i www.glasatelierjohannesboersma.nl