Ik sta in de deuropening van het gebouw van de Geestelijke Verzorging op vliegbasis Leeuwarden en het giet. Met bakken valt het water uit de hemel. Oke, de afgelopen tijd viel het weer hier ook reuze mee - of tegen, net hoe je het bekijkt: heel erg warm. Regelmatig kwam de opmerking voorbij: ‘Ja maar jij bent dat wel gewend na vier maanden Afghanistan’. Maar de warmte in Kandahar is toch anders dan hier in Nederland. Hier is het vochtig, drukkend en benauwd, daar is het alsof je tegen een muur van warmte opbotst. Maar het is droog, erg droog. En ook daar kan het water met bakken naar beneden komen.

Inmiddels ben ik ruim zes weken terug uit Afghanistan. Eerst drie weken verlof, thuis bijkomen en daarna weer aan het werk. Maar het valt nog niet mee. Er ligt zoveel en er is zoveel dat op je weg komt.

Het eerste weekend is gereserveerd voor het eigen gezin, de kinderen en kleinkinderen. Heerlijk, allen weer te zien. En natuurlijk vertel je wat je indrukken zijn, maar hoe breng je over wat je daar hebt meegemaakt? Voor mijn gevoel zijn er beelden nodig om het verhaal enigszins goed te kunnen vertellen. Maar zover ben ik nog lang niet, er zijn wel veel foto’s gemaakt maar die moet ik eerst uitzoeken.

Het blijft wat onbevredigend. En hoeveel ruimte is er voor het verhaal van het thuisfront, zij hebben ook het nodige meegemaakt. Hoe open sta je daar voor?

De zondag daarop ruimte voor de familie en ook terugkomen in de kerk. Vlak voor de uitzending kreeg ik de reiszegen mee. Nu bij thuiskomst is het ook goed weer terug te komen in die gemeenschap. En de verhalen, die komen later wel.

Drie weken verlof, het lijkt een eeuwigheid, maar ze zijn voor mijn gevoel te kort. Er is zoveel wat bijgewerkt en ingehaald moet worden. Het huis, de tuin, het nieuws, de ontwikkelingen in Nederland. En op de vliegbasis idem, de e-mail en de post, de veranderingen op de basis, de reorganisatieperikelen bij de geestelijke verzorging.

De eerste paar dagen had ik nog energie te over, alsof de adrenaline nog stroomde en je de trein die goed op stoom gekomen was niet kon stopzetten. Pas na ruim een week kwam het gevoel van rust, blijven slapen, even helemaal niets meer.

Nu, vijf weken later, zijn de grote stapels weggewerkt. Maar nieuwe dingen oppakken, zo’n artikel als dit schrijven, ik had het al veel eerder willen doen, maar dat ging niet. Inmiddels ontstaat daarvoor ook de ruimte.

Ook is er nog ‘nawerk’ van de uitzending. Er is met veel mensen contact geweest en er bestaat zeker van mijn kant uit behoefte om met een enkeling nog tot een soort afronding te komen in Nederland.

Verder krijgt de toekomst langzaam maar zeker meer gestalte. Die vult zich met twee grote elementen: enerzijds is er het werk, dat voordat ik op uitzending ging mij dagelijks bezig hield. Maar daarnaast, daarbij, daar tussendoor wil ik ook tijd en ruimte hebben om mijn ervaringen van de uitzending te delen met mensen. En daarbij focus ik in eerste instantie op kerkelijke gemeenschappen waar ik gedurende de uitzending contact mee heb gehad. Een power-point presentatie heb ik inmiddels klaar en de eerste presentatiesvoorstellingen zijn al geweest.

En zo merk ik dat de energie om de dingen op te pakken langzaam maar zeker terugkeert.

Vaak krijg ik de vraag voorgelegd hoe ik terugkijk op de uitzending. Mijn antwoord daarop: ‘Ik heb een geweldige uitzending gehad.’ Geweldig in de zin van: er is heel veel gebeurd, geweldig véél; hoogtepunten, ook dieptepunten. En die hoogte- en dieptepunten zijn niet geweldig, maar wel wat ik daar in heb kunnen betekenen.

Het ritme van de christelijke feestdagen vormde een basis: carnaval, de vastentijd, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren, die hele cyclus kwam voorbij en als predikant kun je daar niet aan voorbij gaan. Daarnaast de nationale feest- en herdenkingsdagen met Koninginnedag en de 4-5 mei viering.

De val van het kabinet maakte - denk ik - dat er nogal wat hoogwaardigheidsbekleders langskwamen.

Dieptepunten zijn de momenten geweest waarop Nederlandse slachtoffers gevallen zijn. Natuurlijk, wekelijks waren er slachtoffers, en stonden we in gelid bij een ramp ceremony, maar de eigen slachtoffers, dat kwam hard aan. De spanning die dat bij de collega’s teweeg bracht, het aanbod van de momenten van erbij stilstaan, en van bezinning, en wat ik daarin kon betekenen. Het zijn zeer waardevolle momenten geweest.

Spannend zijn de raketaanvallen geweest, met name de voorlaatste, bijna aan het einde van onze uitzending, toen deze samen ging met een aanval op de basis. Achteraf stelde die aanval niet veel voor, maar op het moment zelf was dat niet bekend.

De individuele contacten met mensen: ontspannen gesprekken, maar ook momenten van zorg. Een relatie die dreigt vast te lopen, iemand ernstig ziek of overleden in de familie, de werksfeer die vertroebeld is, ruzie onderling. Het is allemaal voorbij gekomen, maar op een veel intensievere manier en veel vaker dan in de Nederlandse situatie.

Ik heb nu ook de ervaring van 4,5 maand op de compound zitten, waar je niet af kunt. Een gevangenis min of meer. Waar het werk dag en nacht doorgaat, zeven dagen in de week. Waar je er niet even tussenuit kunt knijpen.

De ervaring ook van een daadwerkelijke oorlogssituatie. En nu valt dat voor de Nederlanders op KAF (Kandahar Air Field) nog wel wat mee, maar niet voor de collega’s in Uruzgan, die dagelijks de poort uitgaan, en blootgesteld worden aan de dreiging van bermbommen (IED’s) en mogelijk in contact komen met de vijand.

Als ik zo terugkijk zeg ik: wat een geweldig waardevolle levenservaring is dit geweest; dat wil ik graag delen met mensen.

En dan nu weer in Nederland. Is er wat veranderd? Ja, ikzelf; ervaringen rijker. Vooral de ervaring van viereneenhalve maand gescheiden te zijn geweest van je geliefden, je partner. Het heeft onze relatie verdiept.

Terug in Nederland kijk je nu ook anders naar de berichtgeving vanuit Afghanistan.

De grote vraag of de missie in het algemeen succesvol is verlopen en zin heeft gehad. Daar kan ik niet over oordelen. Maar mijn missie als geestelijk verzorger op Kandahar Air Field ervaar ik als geslaagd.

i Groepen die ds. Jaap van der Goot willen benaderen voor een presentatie kunnen contact opnemen via 06-20617709 of j.v.d.goot@planet.nl