Aanleiding voor de brief is de olieramp in de Golf van Mexico. ‘De recente gebeurtenissen in de golf baren ons grote zorgen’, schrijven de Friese gedeputeerde Galema en zijn collega’s van andere provincies.

De kustprovincies roepen het rijk op onderzoek te doen naar de risico’s van olieboringen in de Noordzee en er alles aan te doen risico’s zoveel mogelijk uit te sluiten. ,,Er zijn tal van veiligheidsvoorschriften. Loop die allemaal nog eens goed na”, zegt Galema in een toelichting. Hij benadrukt dat er geen aanwijzingen zijn dat de voorschriften nu niet goed worden nageleefd. ,,Maar in de Verenigde Staten zeiden Amerika en een gerenommeerde oliemaatschappij ook dat het wel goed zat met de boringen in de Golf van Mexico. Je kunt nooit genoeg voorzorgsmaatregelen nemen.”

Kustregio’s in zeven andere Noordzeelanden hebben hetzelfde verzoek neergelegd bij hun nationale overheid. De Europese Noordzeecommissie, die tezamen 38 regio’s vertegenwoordigt, benadrukt dat de Noordzee van groot belang is voor de leefbaarheid en de economieën van de acht landen in het gebied.

Naar aanleiding van de olieramp in de Golf van Mexico heeft EU-commissaris Günther Oettinger (Energie) gisteren gezegd dat EU-landen voorlopig geen nieuwe vergunningen moeten afgeven voor olie- en gasboringen in diepe zeegebieden.

De Duitser Oettinger wil ook de zeggenschap over boringen gedeeltelijk verschuiven van nationale staten naar Brussel. Er komt een Europese controle van de nationale inspecties. Hij wil ook een ‘stresstest’ toepassen op de huidige wetten, om te zien of alle risico’s zijn geregeld. Brussel wil ook garanties van oliebedrijven dat ze alle eventuele vervuiling gaan betalen. De komende maanden gaat de EU-commissaris hiervoor wetsvoorstellen doen.

In het noorden van de Noordzee staan 27 boortorens die dieper gaan dan 180 meter.

De diepste olieboor is van BP en gaat 480 meter diep, net noordelijk van Schotland. Shell voert de diepste gasboring uit: 800 meter diep, net voor de Noorse kust bij Trondheim.

Vooral de Waddeneilanden en de Waddenzee zijn zeer kwetsbaar voor een olieramp op de Noordzee.

,,Het waddengebied is superkwetsbaar. Als daar een keer wat gebeurt, hebben we een heel groot probleem. Rond de wadden hebben wij een wereld aan voorschriften en wetten om de kwaliteit van het gebied te bewaken, maar op het potentiële onheil dat van de Noordzee komt, hebben we minder grip”, zegt gedeputeerde Galema.

De risico’s op een olieramp op de Noordzee zijn de laatste decennia gegroeid doordat er veel platforms bij zijn gekomen en het scheepvaartverkeer er ook drastisch is toegenomen.

Het rijk is de vergunningverlener voor olieboringen op zee. De controle op de veiligheidsvoorschriften is in de loop der jaren echter iets verschoven van het rijk naar de oliemaatschappijen zelf, merkt Galema op. ,,Wij als Noordzeeregio’s vinden dat het rijk als eerstverantwoordelijke op de naleving van de voorschriften alle risico’s nog eens goed bij langs moet gaan.”

Het aantal boortorens voor de Nederlandse kust is nog te overzien, maar vooral in de noordelijke Noordzee voor de kust van Noorwegen is het aantal olieplatforms enorm gegroeid. Ook die vormen een bedreiging voor de Waddeneilanden.

Galema haalt een anekdote aan van enkele weken geleden. Hij was een weekeinde op Terschelling en vond op het strand flessenpost in een buisje. ,,Dat was op 6 april van een olieplatform voor de Noorse kust in zee gegooid. En dat vind ik op Terschelling. Ik wil maar aangeven: die olie kan bij een ramp ook hier komen.”