De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
vrijdag 26 mei

Regiodinsdag, 6 juli 2010

Koningin Beatrix opent op lexicografencongres de online-versie van het Wurdboek fan de Fryske Taal
40.000 kaartjes over het woordje ‘de’ staan online

Leeuwarden - Na vijftig jaar onderzoek en schrijfwerk is het wetenschappelijk woordenboek van de Friese taal dan eindelijk klaar. Vandaag opent koningin Beatrix de online-versie van het 24-delige Wurdboek fan de Fryske Taal.

Door Wybe Fraanje.
Twee miljoen kaartjes van Friese woorden hebben de lexicografen van de Fryske Adademy sinds 1938 gemaakt. Sinds 1960 zijn al die kaartjes verwerkt in het Wurdboek fan de Fryske Taal. Generaties lexicografen werkten eraan.
In 1984 kwam het eerste deel uit. Het laatste, deel 25, rolt later dit jaar van de pers. Maar de online-versie van het wetenschappelijke woordenboek is klaar. Op het internationale lexicografencongres Euralex, vanaf vandaag in het WTC Hotel in Leeuwarden, zet koningin Beatrix die digitale versie met een druk op de knop online.
In de conferentiezaal is een expositie ingericht rond het woordenboek. De rij banden van de papieren editie van het Wurdboek, keurig in het gelid in een vitrine, beslaat een meter. Lexicografen Anne Dykstra en Hindrik Sijens van de woordenboekredactie geven daags voor het congres tekst en uitleg. Bijvoorbeeld over de vraag waarom dit woordenboek zoveel dikker is dan de handwoordenboeken die in menig Friese boekenkast staan. Dykstra: ,,By in wittenskiplik wurdboek giet it derom yn hoefiere it te kontrolearjen is. De gebrûker moat neigean kinne oft wat de skriuwer beweart ek echt sa is. Dêrom steane der by alle wurden sitaten út de Fryske literatuer of oare fynplakken.”
Voor de citaten uit literatuur hebben vrijwilligers en wetenschappers twaalfhonderd Friestalige boeken doorgewerkt.
Er zijn meer redenen waarom de artikelen veel langer zijn geworden dan in een huis-tuin-en-keukenwoordenboek, vult Sijens aan. ,,Der wurdt detaillearre útlein wat der mei in wurd oan ’e hân is. Net allinnich de betsjutting, mar ek de kombinaasjemooglikheden, de etymology, wannear’t in wurd opkaam en wannear’t it ferdwûn, ensafuorthinne.”

Halve kolom

Als voorbeeld laat hij het woord ‘klúnje’ zien. Aan het werkwoord is al gauw een halve kolom gewijd. De oudste vindplaats stamt uit 1847. Sinds 1941 wordt ook ‘klune’ gebruikt. Er staan citaten uit verschillende literaire werken afgedrukt.
Hoewel de etymologie van ‘klúne’ lastig te achterhalen was, is het lang niet het moeilijkst te omschrijven woord in het Wurdboek. Sijens: ,,Funksjewurden as ‘oan’ en ‘de’ binne folle dreger, om’t de betsjutting har sa min opskriuwe lit.” Dykstra: ,,Ien fan ús kollega’s hat him wiken efterinoar yn in keamerke opsletten mei it wurd ‘oan’. It wurd ‘de’ wie ek in karwei. De Fryske Akademy hie fjirtichtûzen kaartsjes fan ‘de’.” Sijens: ,,Dy jouwe in moaie trochsnee fan ’e Fryske literatuer tusken 1800 en 1950.”

Mijlpaal

Al met al zien Dykstra en Sijens tevreden terug op het project. ,,Dit is in wichtige mylpeal yn ’e Fryske taalkunde”, weet Dykstra. ,,Foar sa’n lytse taal - der binne 400.000 sprekkers - is dit echt geweldich. De online-ferzy is te rieplachtsjen foar bûtenlânske taalkundigen. Op it stuit binne der trije Japanners drok dwaande mei it Frysk, en wat Amerikanen en Ingelsken - dy kinne har foardiel dwaan mei it digitale wurdboek.”

Het Euralex Congres

Het veertiende internationale Euralex Congres vindt van vandaag tot en met zaterdag in Leeuwarden plaats. Lexicografen, uitgevers, software-ontwikkelaars en anderen die met woordenboeken te maken hebben ontmoeten elkaar op seminars en in workshops. Anne Dykstra, bestuurslid van Euralex: ,,Yn 2005 ûntstie it plan om it twajierlikse kongres nei Ljouwert te heljen. Dat is no slagge. Der komme trijehûndert minsken. De preamfeart troch de grachten is populêr. Wy hawwe preamen fan bûten Ljouwert oanlûke moatten.”
In Leeuwarden zal onder meer over de lexicografie van minderheidstalen geconfereerd worden. Zo komen het Sorbisch, het Afrikaans, het Schots en het Faeröer-Italiaans aan bod.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

regio
Familieberichten
Advertenties