Onlangs heeft mr. Henk P. Medema de schone leeftijd van zestig jaar mogen bereiken. Lange tijd was hij een bekende Gelderse uitgever, maar nu Uitgeverij Medema verhuisd is van Vaassen naar Heerenveen en onderdeel van Uitgeverij Jongbloed is geworden, is Henk een Friese uitgever geworden. Dat was hij eigenlijk al een beetje. Want weliswaar stamt zijn familienaam uit Groningen, maar vlak zijn Friese voorvaderen ook niet uit! Zo stamt hij via een van zijn overgrootmoeders af van de Friese domineesfamilie Staphorstius (niet uit Staphorst, maar vermoedelijk afkomstig uit het Nedersaksische Staffhorst). De stamvader was Nicolaus (of Claes) Staphorst, afkomstig uit Emden, die in 1593 in het burgerboek van Leeuwarden werd ingeschreven.

Twee van Claes’ zoons werden predikant. De ene was Casparus Nicolaesz. Staphorstius, gepromoveerd te Franeker, predikant te Edam en Dordrecht. Hij was een felle bestrijder van de modieuze lange haardracht in het midden van de zeventiende eeuw. Verder stond hij bekend als ‘een hoogst ernstig, rechtzinnig en godvruchtig man, streng van zeden, en heftig in manieren’, die onder andere de Latijnse dichtkunst beoefende. Ook zijn zoon Samuel Staphorstius werd predikant, maar die had met Fryslân al niets meer te maken.

De andere zoon van Claes was Henks voorvader Johannes Nicolaesz. Staphorst(ius). Hij koos voor de studie geneeskunde in Franeker, maar werd naderhand predikant. Van 1641 tot 1657 stond hij in het stadje Workum, waar hij stevig in conflict kwam met zijn medepredikant Fokke (Phocaeus) Stellingwerf over het pastorieweitje. De ene predikant wilde er zijn wasgoed op laten bleken en de ander wilde er schapen op weiden. Waar dominees al niet over kunnen twisten. De ruzie liep zo hoog op dat de vroedschap, aangevuurd door Staphorstius, Stellingwerf diens burgerschap ontnam en hem uit de stad verbande. De synode van 1647 onderhield de twee broeders ernstig over hun onverkwikkelijke ruzie.

Een tweede kwestie speelde in 1650 en ging over financieel wangedrag van dominee Staphorstius (slecht beheer van goederen, onvoorzichtige transacties, benadeling van schuldeisers door het tekenen van een onzorgvuldige akte en het betrekken van andere instanties bij de zaak, terwijl die onder de bevoegdheid van de classis viel). De synode was maar liefst vier dagen met deze zaak bezig (12-15 juni). De slecht met geld omgaande predikant werd voor tien weken geschorst. Daarna moest hij openbare schuldbelijdenis doen voor zijn gemeente en voor de classis. Hij moest beloven in de toekomst voorzichtiger te handelen en jaarlijks 250 caroliguldens van zijn traktement afstaan om de ontstane schuld aan te zuiveren. Dat heeft hij allemaal ook keurig gedaan, zodat hij in zijn gemeente weer aan het werk kon.

Zijn zoon Allardus Johannesz. Staphorstius begon met de filosofiestudie in Franeker (met de aantekening Frisius, ‘Fries’), maar werd uiteindelijk eveneens predikant, en wel te Garijp (1657-1679). In 1657 was hij lid van de classis. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Johannes Allardusz. Staphorstius, predikant te Garyp van 1679 tot 1696, in welk jaar hij door verdrinking om het leven kwam (Friese dominees reisden veel over het water). Hij was pas 41 jaar oud. Vanwege dit vroegtijdig overlijden viel een groot deel van de inkomsten voor het gezin weg, waardoor zijn twee zonen geen academische studie konden bekostigen. Dat zal wel de reden zijn dat zij allebei boer zijn geworden. Henk Medema’s voorvader Allart is boer te Sumar, Garyp en Burgum geweest.

Een broer van ds. Allardus Staphorstius was notaris Nicolaus Staphorst. Diens zoon Isaack Staphorst(ius) was burger van Leeuwarden en deurwaarder van het Hof van Fryslân. Diens zoon, Nicolaus Staphorstius, gepromoveerd te Franeker, was ook weer predikant, eveneens te Garyp. In 1719 vertrok hij met de Nederlandse gezant jhr. Ulbo Aylva van Burmania naar Zweden; intussen werd zijn predikantschap te Garyp waargenomen door de classis. Hij bleef er tot zijn dood in 1726. Daarmee heeft Garyp maar liefst drie dominees Staphorst(ius) gehad.

Met deze bijdrage hoop ik een krachtige bijdrage tot Henk Medema’s volledige integratie in Fryslân geleverd te hebben.

i Prof. dr. Willem J. Ouweneel is oud-docent van de Evangelische Hogeschool in Amersfoort, verbonden aan de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven en de Evangelische Theologische Academie in Zwijndrecht en is auteur van vele boeken op het terrein van theologie en filosofie