De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zaterdag 24 februari

Economiewoensdag, 9 juni 2010

Financieel is de biologische tuinderij nog geen topper, maar wel uit oogpunt van biodiversiteit
Honderden kruiden en groenten voor Friese toprestaurants in de regio

Een vooropgezet plan was er niet om een biologische tuinderij te beginnen. Met een groentetuin was Aat Oosenbrug wel bekend; die van zijn ouders leverde al lange tijd snijbiet en snijmoes. En toen hij een eigen groentetuin bij zijn huis in Donkerbroek begon, koos hij bewust voor biologische teelt. Meer en meer begon hij zich te richten op ‘vergeten’ groenten en fruitrassen. Momenteel teelt hij samen met Folkert Donker in de tuinderij enkele honderden verschillende soorten kruiden, groenten en fruit.

Door Simon Talsma.
Biologisch tuinder Aat Oosenbrug in Donkerbroek heeft bijna medelijden met de consumenten in de supermarkt. Want wat is er weinig keus in het groente- en fruitschap. Verarming viert volgens hem hoogtij. ,,Er zijn zoveel lekkere groenten en kruiden, waar we niets meer mee doen. Lekkernijen die voor vorige generaties zo vanzelfsprekend waren, kennen we niet eens meer. Toen plukten mensen langs de weg allerlei groenten; planten die we niet eten, omdat we niet meer weten hoe.”
De tuinder heeft met zijn compagnon Folkert Donker bij Donkerbroek de tuinderij De Cuynder op twee hectare grond in een bosrijke omgeving naast de Tjongervallei tussen Donkerbroek en Makkinga. Op de biologische kwekerij worden onder andere oude en nieuwe groenten en fruitrassen, dwergkweeappels en pijnboompitten geteeld. De beide gezinnen helpen fanatiek mee bij het inzaaien, oogsten en onderhouden van de tuinderij.
De passie voor de tuinderij is langzaam gegroeid. ,,Ik ben afkomstig uit Burgum waar we vroeger een tuin hadden met onder meer snijmoes en snijbiet. Nu wordt dat bijna niet meer gegeten, maar wij kregen die groenten geregeld. Nadat ik jaren bij de provincie had gewerkt en we veel hebben gereisd, ben ik een hoveniersbedrijf begonnen. Vijftien jaar geleden hebben we dit huis kunnen kopen met een kleine tuin erbij. Daar zijn we weer begonnen met de teelt van snijmoes en snijbiet.” Het was het begin van de passie waar Oosenbrug nu graag over spreekt.
Toen er land bij zijn woning te koop kwam, besloot hij tot aankoop en hiermee begon zijn tuinderij te groeien. Acht jaar geleden werden er honderd pijnbomen en dwergkweeappelbomen geplant, met steun van de provincie Fryslân. ,,Dat was in het kader van het project Boslandbouw. We beginnen daar nu al wat van te oogsten, maar de bomen zijn nog lang niet volgroeid”, zegt de teler.
De twee tuinders hebben in de afgelopen jaren veel energie gestoken in het opzetten van een klantennetwerk. De Cuynder levert groenten en overige producten aan gerenommeerde toprestaurants in de regio, kookstudio’s, cateraars, boerenmarkten en verzorgingshuizen. ,,We leveren vooral regionaal en dicht bij huis. Dus vers en zonder langdurig transport.” Voor de beide tuinders is dit van belang omdat ze werken vanuit de overtuiging dat de productie duurzaam moet zijn en niet ten koste moet gaan van het milieu.
De uitdaging waar ze tegen aanlopen is de beperkte beschikbaarheid van de groenten en kruiden. Ze kunnen namelijk niet altijd tegemoet komen aan de vraag van de klant om een gewas gedurende een lange periode te leveren. Dat heeft onder meer gevolgen voor de menukaart van restaurants. Die moeten veel meer rekening houden met het seizoen waarin de gewassen groeien. Maar restaurants blijven volgens Oosenbrug graag bij zijn biologische tuinderij kopen, omdat hij veel verschillende exclusieve gewassen kan leveren.

Winkel

Om ook particulieren kennis te laten maken met de groenten van voorheen, zijn Donker en Oosenbrug vier jaar geleden met een winkel begonnen op het erf. ,,Vroeger had elk dorp eigen groentetuinen en aten mensen veel verschillende soorten groenten. Tegenwoordig zijn kwekerijen mega-industrieterreinen en kan de klant in de supermarkt uit nog maar enkele groenten kiezen. Al is het assortiment iets uitgebreid door de komst van buitenlanders. Vooral in de Randstad is weer meer keus.”
Een groente die in de eigen winkel goed wordt verkocht is de palmkool. Deze kool heeft een boerenkoolsmaak en heeft donkergroen tot een paarsachtig blad. ,,De verkoop hiervan loopt opmerkelijk goed. We hebben het vorig jaar voor het eerst in de winkel gelegd en er was niet tegen te plukken.”

Populariteit

De Donkerbroeker vindt het moeilijk in te schatten welke groenten bij zijn klanten populair zijn of worden. ,,Er is niks bijzonderder dan mensen. Als de sla klaar is, willen ze spinazie en andersom. Maar blijft sla populair. Dat is anders met een vergeten groente als brave hendrik. We hebben het wel, maar produceren het niet in grote hoeveelheid.” De jonge bladeren van de brave hendrik kunnen als spinazie gegeten worden en de jonge scheuten zijn als een soort van asperges.
Intussen weet een redelijk vaste klantengroep het bedrijf te vinden. ,,Op zaterdag en op dinsdagavond zijn we open. De verkoop aan particulieren groeit, maar de grootste afnemers blijven restaurants en vergelijkbare bedrijven.”

Recepten

Om klanten over te halen eens een nieuwe groente – of ‘oude, vergeten’ groenten – te laten kopen, geven Donker en Oosenbrug ze een recept mee. ,,Veel mensen hikken er tegenaan om eens iets nieuws te proberen. Als ze weten hoe de groente klaargemaakt moet worden, zullen ze het eerder kopen.” Een andere tactiek is het houden van een proeverij. Ook komende zaterdag, tijdens de open dag, kunnen bezoekers kennis maken met enkele bijzondere groenten.
Het bedrijf had vorig jaar september een eigen open dag, maar dit jaar doet het voor ’t eerst mee aan de landelijke open dagen van de biologische landbouw. Die worden georganiseerd door brancheorganisatie Biologica. ,,De bouw van onze nieuwe schuur is afgerond en we zijn uitgeroepen tot voorbeeldbedrijf van de provincie Fryslân. Deze kans kunnen we niet laten lopen; het is voor ons goede pr.”
Het bedrijf genereert nog niet veel inkomsten. ,,Het loopt al wat beter, maar we zullen er niet rijk van worden. Daar doen we het ook niet voor.” De ondernemers zijn overtuigd biologisch tuinder. ,,Je kunt veel beter samenwerken met de natuur dan proberen die naar je hand te zetten. De natuur is er immers al veel langer dan wij er zijn. Deze werkwijze is bovendien gemakkelijker”, zegt Oosenbrug. Hij verwijst naar de manier waarop de indianen vroeger al teelden. Zij maakten altijd combinaties van gewassen. Die gewassen profiteren van elkaars sterke punten, zoals ziekteresistentie en ongedierte-afweer, en daardoor ontstaat er een hogere productie. Op het bedrijf in Donkerbroek worden om die reden maďs, bonen en courgette samen geteeld.

Biodiversiteit

De grote variatie aan gewassen en beplanting zorgt ervoor dat ook steeds meer dieren uit de omgeving het bedrijf met een bezoek vereren. Vooral de poel die de tuinder op zijn perceel heeft laten graven. ,,We hebben er daarna niets meer aan gedaan en intussen is daar een eigen ecosysteem ontstaan met beplanting en dieren die daarvan profiteren. Van alles komt er voorbij. Ligustervlinder, ijsvogel, libellen, kikkers, salamanders en ook de das die er komt drinken.”
De bezoekers van de tuinderij valt de grote biodiversiteit ook direct op. Zangvogels geven er continu een concert. Voor Oosenbrug en Donker heeft dat aantrekkelijke voordelen. De dieren zorgen voor de biologische bestrijding van de vele rupsen en ander ongedierte. Acht jaar terug was het hier een kaal landschap. Nu zijn er weer boswalletjes en hagen en komt de natuur langzaam weer op gang.”
i Tuinderij De Cuynder heeft zaterdag en zondag een open dag van 10.00 uur tot 16.00 uur. Voor meer informatie zie www.decuynder.nl. Het bedrijf doet mee met de landelijke open dagen bij biologische boerderijen. Meer deelnemers zijn te vinden op de website www.lekkernaardeboer.nl

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

economie
Familieberichten
Advertenties