Gisteren vond het tot nu toe belangrijkste moment in de Amerikaanse politiek plaats sinds het aantreden van president Obama vorig jaar januari. Het Huis van Afgevaardigden stemde over de hervorming van de gezondheidszorg, het belangrijkste binnenlandse project van Obama. Vannacht gaf een meerderheid van de volksvertegenwoordigers goedkeuring aan de hervormingsplannen van de president.

De president had zelfs zijn reis naar Indonesië en Australië uitgesteld om de beraadslagingen in een door hem gewenste richting bij te kunnen sturen. Niet voor niets, want de uitslag van de stemming is bepalend voor zijn politieke lot. Obama beloofde immers in de verkiezingscampagne dat hij change, verandering, zou brengen. Als hij zijn hervormingsplannen voor de gezondheidszorg niet door het Congres zou weten te slepen, dan zou pijnlijk duidelijk worden dat hij zijn verkiezingsbeloften niet waar weet te maken. Veel Amerikanen hebben op de charismatische en retorisch begaafde Obama gestemd omdat hij beloofde de Amerikaanse samenleving drastisch te veranderen. Zou hij er nu niet in slagen het zorgstelsel rigoureus te veranderen, dan valt hij door de mand als een populist die als er het op aankomt geen change we can believe in weet te bewerkstelligen.

De hervorming van de gezondheidszorg is zo’n belangrijk politiek en sociaal issue omdat ongeveer 45 miljoen Amerikanen onverzekerd zijn. In geval van een ongeval dreigen zij met astronomisch hoge ziektekosten te worden opgezadeld. Daarbij komt dat het Amerikaanse zorgstelsel op den duur onbetaalbaar dreigt te worden. Om te voorkomen dat toekomstige generaties met een perperduur ziektekostenstelsel worden opgezadeld, wil Obama er nu de bezem doorhalen. Dat is een ambitieus project, waar sinds Roosevelt er in 1912 aan begon geen enkele president in is geslaagd.

In Europa bestaat veel onbegrip over de Amerikaanse gezondheidszorg. Het wekt hier veel verbazing dat in het rijkste land te wereld nog zoveel onverzekerden rondlopen. Toch past bij die observatie een kanttekening. Vergeten wordt dat ondanks alle tekortkomingen het Amerikaanse zorgstelsel nog altijd veel beter is dan in bijvoorbeeld zuid-Europese landen. Het is waar dat er in Amerika veel onverzekerden zijn, maar die hebben nog altijd wel recht op noodhulp als ze aankloppen bij de eerste hulp van een hospitaal. En degenen die wel een verzekering hebben, krijgen zorg waar ze in Europa niet aan kunnen tippen. In de Verenigde Staten is bijvoorbeeld de diagnostiek op een veel hoger peil: ziektegevallen worden eerder opgespoord waardoor de overlevingskansen van patiënten navenant veel groter zijn. Dat ondertussen de Amerikaanse gezondheidszorg onbetaalbaar dreigt te worden, komt ook omdat er miljarden gaan naar onderzoek en ontwikkeling van medicijnen en therapieën waar ook de rest van de wereld van profiteert.

Dat alles neemt niet weg dat er drastische hervormingen moeten plaatsvinden in de Amerikaanse gezondheidszorg. Het zijn vooral de ziektekostenverzekeraars die moeten worden aangepakt. Zij spekken hun eigen portemonnee door burgers die trouw hun premie betalen op kosten te jagen – een fenomeen dat ook in Europa niet onbekend is. In Amerika is het niet ongebruikelijk dat zorgverzekeraars hun premies verhogen en tegelijk weigeren ziektekosten van patiënten te dekken. De nieuwe wet van Obama is er vooral op gericht verzekeraars aan regels te binden zodat miljoenen onverzekerden alsnog een ziektekostenverzekering krijgen. Dat hij in zijn pogingen daartoe zoveel tegenstand ondervindt, komt omdat conservatieve volksvertegenwoordigers wars zijn van te veel bemoeienis van de overheid met het dagelijks leven van de burgers. Met succes hebben zij wantrouwen weten te zaaien over Obama’s bedoelingen, onder meer door te suggereren dat de abortuswet zou worden verruimd en dat er ‘dodencommissies’ zouden komen die over het lot van zieken en hulpbehoevenden zouden oordelen.

Met de stemming in het Huis van Afgevaardigden vannacht stond er meer op het spel dan alleen maar een gezondere gezondheidszorg. Als Obama had verloren, dan had zijn presidentschap zware averij opgelopen. Obama wist een aantal verkiezingsbeloften niet in te lossen. Zo is het gevangenkamp Guantánamo Bay niet gesloten en is er nog geen vrede in het Midden-Oosten. Als ook nog het zorgstelsel niet rechtvaardiger zou worden, dan zou zijn presidentschap zijn beroofd van zijn laatste glans. Met de nipte en zwaarbevochten zege in het Huis van Afgevaardigden is vannacht meer gered dan alleen Obama’s zorgplan.