Oud-Kamervoorzitter Wim Deetman (CDA) zal de commissie die het breed, extern en onafhankelijk onderzoek zal doen, begeleiden. Bisschop De Korte is ,,verheugd” dat de voormalig minister bereid is de eerste fase van het onafhankelijk onderzoek naar het misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk te begeleiden.

Hij noemde Deetman een ,,man van groot statuur, maar bovendien iemand van buiten de katholieke geloofsgemeenschap”. Volgens De Korte, woordvoerder namens de bisschoppen in deze kwestie, is dat laatste belangrijk om elke suggestie van ‘doofpotpolitiek’ te vermijden.

Deetman gaat de komende vier tot zes weken deskundigen bijeenbrengen en een onderzoeksplan opstellen. Volgens de bisschop van Groningen-Leeuwarden zouden in elk geval een historicus, socioloog, psycholoog en een jurist bij het onderzoek moeten worden betrokken.

De Nederlandse Bisschoppenconferentie en de KNR kwamen gisteren met een gezamenlijke verklaring na een dag overleg in Zeist. ,,We zijn diep geraakt door de aangrijpende verhalen over seksueel misbruik”, zei bisschop De Korte op een drukbezochte persconferentie.

‘Het is een pijnlijke constatering en een te belijden zonde dat het aan zorgvuldige omgang met kinderen en jongeren met name halverwege de vorige eeuw bij een aantal priesters en religieuzen heeft ontbroken. Uiteraard dienen onderlinge contacten zuiver, transparant en respectvol te zijn, juist jegens de kleinsten onder ons’, zo werd verwezen naar Matteüs 18, 1-6.

Er klonk ook een duidelijk excuus. ‘Aan hen die slachtoffer werden van misbruik binnen katholieke internaten bieden religieuzen en bisschoppen hun diep gevoelde medeleven en excuses aan.’

Gebleken is dat bij slachtoffers grote behoefte bestaat om gehoord te worden en zo erkenning te vinden. Dit is de eerste verantwoordelijkheid van de afzonderlijke religieuze instituten en van de bisdommen, aldus de verklaring.

Er komen steeds meer verhalen naar buiten in de media van slachtoffers. Volgens De Korte groeit het aantal meldingen van mogelijk seksueel misbruik bij de katholieke hulpinstelling Hulp & Recht nog steeds. Het aantal staat nu op ongeveer 350. ,,Er moet wat mij betreft een historisch-sociologisch onderzoek komen. Het misbruik deed zich voor tussen de jaren vijftig en jaren zeventig. Dat was een andere cultuur en de gezagsverhoudingen tussen volwassenen en kinderen lagen heel anders. We willen als kerk zicht hebben op wat zich toen heeft afgespeeld. De Korte spreekt van een beschamende situatie. ,,Wij willen nu recht doen aan de slachtoffers die nu vijftig, zestig jaar en zeventig jaar oud zijn.’’

,,Ik denk dat mensen hun hele leven beschadigd rondlopen. Het zou goed zijn als we die last kunnen verlichten zodat mensen het gevoel hebben dat ze verder kunnen. Als kerk is het een teken van sterkte om nu open te zijn. Ik ben ervan overtuigd dat de kerk deze crisis doorstaat, juist omdat we voor deze vorm van onderzoek hebben gekozen.”

De vraag of het celibaat een rol heeft gespeeld in het seksueel misbruik, moet een rol krijgen in het onderzoek, vindt De Korte. Volgens de bisschop is er tegenwoordig in de priesteropleiding meer aandacht en begeleiding voor vraagstukken rond seksualiteit. Bisschop De Korte zegt dat hij veel gelovigen in verwarring ziet, die boos zijn, verdrietig of gedemotiveerd. ,,Het is nu van belang om een stuk verloren moreel gezag terug te winnen.” Ook sprak hij de afgelopen weken met slachtoffers. ,,Daar word je ontzettend stil van en je voelt je beschaamd.”

Vanuit het Vaticaan is inmiddels ook gereageerd op het misbruik in Nederland. De Nederlandse, Duitse en Oostenrijkse bisschoppenconferenties en de Duitse provincie van de orde van de jezuïeten hebben snel en doortastend gereageerd op de recente berichten over seksueel misbruik binnen de Kerk, zei de Vaticaanse woordvoerder Federico Lombardi gisteren tegenover Radio Vaticana.

De kerkelijke zegsman benadrukte dat seksueel misbruik niet alleen in de kerk voorkomt. ,,Alle onpartijdige en geïnformeerde mensen weten dat deze kwestie verder reikt en om bij de beschuldigingen alleen naar sporen in de kerk te kijken, leidt tot een verwrongen beeld”, aldus Lombardi.

Hij wees erop dat in Oostenrijk zeventien gevallen van misbruik in kerkelijke instellingen zijn ontdekt. In dezelfde periode zouden in het alpenland ook 510 zaken buiten de kerk zijn geweest. Kardinaal Walter Kasper heeft in een interview met de Italiaanse krant La Repubblica gepleit voor een harde aanpak van de misbruikschandalen binnen de R.-K. Kerk. ,,Genoeg! We moeten grote schoonmaak houden.”

De kerk van Rome is ook in ernstige verlegenheid gebracht nu de broer van de huidige paus, de 86-jarige Georg Ratzinger, bekend heeft dat hij regelmatig kinderen sloeg als leider van het wereldberoemde jongenskoor van de Dom van Regensburg: de Domspatzen. ,,Ik heb zelf regelmatig tikken uitgedeeld als de repetities niet goed gingen. Maar op onze koorreizen hoorde ik de jongens vertellen dat de rector van het internaat waar ze verbleven vaak echt harde klappen uitdeelde. Om de kleinste kleinigheden begon hij te slaan of legde zonder reden en uitleg strenge straffen op. Als ik echt geweten had hoe fors het eraan toe ging zou ik wel actie hebben ondernomen.”

Georg Ratzinger zegt bereid te zijn om in welk proces dan ook te getuigen. Hij bevestigt dat er op het internaat een uiterst strenge discipline heerste, ,,maar dat was niet meer dan vanzelfsprekend om het hoogst mogelijke muzikale niveau te halen”. In 1980 werden de lijfstraffen afgeschaft. Er zijn ook koorknapen seksueel misbruikt, maar Ratzinger zegt dat hij daar niet van wist. Vrijdag ontmoet de Duitse aartsbisschop Zollitisch paus Benedictus XVI en komt ook deze kwestie ter sprake.