Jaap Haasnoot is beleidsmedewerker/toeruster bij de EZA, gevestigd in Terschuur. De EZA ontstond in 1973 rond de ‘Wereldwijde Zendingsdagen’ met de wens om een aantal activiteiten gemeenschappelijk te organiseren. Het is een alliantie van meer dan honderd missionaire gemeenten en organisaties. De dag in Ermelo wordt samen gehouden met Member Care Nederland, een organisatie die zich inzet voor praktische en emotionele ondersteuning van zendingswerkers.

In het verleden werd de Thuisfrontcommissie-dag (TFC-dag) eens in de twee jaar gehouden, maar omdat het zo’n succes is, is het sinds 2008 een jaarlijks treffen. Gemiddeld komen er driehonderd deelnemers; dit jaar is er een recordaantal deelnemers voor de trainingsdag met als thema ‘Together in Mission’.

Het geeft aan hoe belangrijk de TFC’s hun werk zien en er ook in willen investeren. ,,Ik ben zelf ook uitgezonden geweest. Toen ontdekte ik dat de thuisfrontcommissie een typisch Nederlands iets is. In Duitsland en ook in de Verenigde Staten kennen ze dit bijvoorbeeld niet. Daar zijn het familieleden of individuen die werkers ondersteunen.”

Thuisfrontcommissies hebben verschillende taken. Zo zorgen ze voor alles rond de financiën, regelen ze praktische zaken en bieden ze morele en geestelijke ondersteuning, via gebed. ,,We raden meestal af dat er familieleden of heel goede vrienden van de zendingswerker in zitten. Soms kan het namelijk zo zijn dat je in gewetensnood komt omdat de zendingswerker een pad gaat dat jij niet ziet zitten. Die conflicterende belangen moet je zien te voorkomen. Daarom is een zekere afstandelijkheid goed.”

Op dit moment zijn er via de bij de EZA aangesloten organisaties zo’n 1500 tot 2000 individuele werkers – alleengaanden en echtparen – voor lange termijn (meer dan twee jaar) uitgezonden. ,,Dat getal is nog veel hoger voor heel Nederland als je ook alle uitzendingen via kerkelijke instellingen en kerkgenootschappen meetelt.” De long term-zending is de laatste jaren vrij stabiel. Bij het aantal mensen die voor korte tijd ‘de zending ingaan’, ziet Haasnoot een enorme groei. ,,Vooral bij jongeren, maar ook bij VUT’ers die na hun werkzame leven ook ergens willen gaan dienen.” De ouderen worden bijvoorbeeld beheerder van een gastenverblijf, hebben ondersteunende technische functies of gaan lesgeven, somt hij op.

Onder de kortetermijnzending valt alles van minder dan twee jaar. Bijvoorbeeld de werkvakantie van drie weken van World Servants of een jaar meevaren op een zendingsschip van Operatie Mobilisatie.

Dreigt er door de toeloop van jonge zendelingen niet het gevaar dat het een soort hang naar avontuur wordt? Dan men zending ook ‘even wil uitproberen’? De selectie en verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de zendingsorganisaties zelf, meent Haasnoot. ,,Je ziet wel dat er een soort schifting plaatsvindt. Sommigen gaan niet verder in de zending, anderen stromen juist door naar langetermijnzending.”

De EZA kwam zelf vanwege de trend van meer kortdurende uitzendingen vorig jaar oktober met eigen richtlijnen. Het motto: bereid je enorm goed voor wanneer je de zending in gaat. ,,Zending is niet alleen meer pionieren waarbij we vanuit het Westen het Evangelie in andere landen brengen. De kerken in Afrika en Azië zijn juist de kerken die groeien. Daarmee is ook het onderwijs in die landen op een hoger niveau komen te liggen. Kon je vroeger met de Bijbelschool wel toe, nu raden wij minimaal een bachelor of masteropleiding van een hbo-opleiding of universiteit aan als je voor langere tijd weggaat.”

Jongeren wordt geadviseerd eerst toch vooral maar hun beroepsopleiding af te ronden, voor ze al te enthousiast naar het buitenland vertrekken. ,,Laatst belde een tandartsassistente mij. Zij wilde ook graag de zending in, vertelde ze. Wat ze dan precies wilde? ‘Graag met kinderen werken.’ Toen heb ik haar aangeraden daar eerst maar in ons land een opleiding in te volgen.”

Zonder een goede voorbereiding groeit de kans dat zendelingen verongelukken, zo blijkt uit onderzoek. In 1993 werd er een groot uitvalonderzoek gedaan over waarom zendelingen het niet redden. ,,Ten eerste allerlei aspecten rond kinderen, bijvoorbeeld dat er in het land geen goede onderwijsmogelijkheden zijn. Daarnaast gezondheidsproblemen van allerlei aard, gebrek aan ondersteuning, conflicten met collega’s en ten slotte persoonlijke problemen, bijvoorbeeld psychisch of op geloofsvlak.”

In 2003 werd een tegenonderzoek gehouden waarom zendingswerkers wél bleven. ,,Belangrijk bleken de goede relatie tussen werker en zendingsorganisatie, voldoende ondersteuning bijvoorbeeld door de thuisfrontcommissie, pastorale zorg, de relatie met de lokale organisaties en voldoende financiën.”

Van de duizend zendelingen maakten 640 de afgesproken tijd ‘gewoon’ vol, 225 moesten terug door omstandigheden die níet waren te voorkomen en 135 stopten om redenen die wél vermijdbaar waren, vertelt Haasnoot. ,,Dan kom je op 14 procent uitval door gebrek aan goede ondersteuning. Dat is, vinden wij, te veel. Daarom steken we zoveel tijd in de voorbereiding voor we mensen uitzenden.”

Hij hoort soms wel van kerken die ‘ineens iemand de zending in willen hebben’. ,,Als ik dan zeg: misschien kun je beter deze persoon eerst een jaar zendingstraining laten doen, vinden ze dat niet prettig. Je moet je echter op de lange termijn richten: wat je nu investeert, betaalt zich later terug.”

De zending zelf kampt volgens Haasnoot met een imagoprobleem. ,,Het heeft nog steeds een koloniale kleur. Terwijl zending inmiddels sterk is veranderd. Zonder een jaar stevige voorbereiding hoef je er niet aan te beginnen. Het beeld komt misschien ook wel doordat het woord ‘zending’ een bepaalde conotatie heeft. Inmiddels zijn we zélf echter zendingsland geworden en komen er latino’s uit Zuid-Amerika naar hier.”

De focus van de EZA-organisaties ligt nog steeds op buitenlandse zending, maar Nederlandse zendelingen hebben ook Nederland als werkterrein. ,,De European Christian Mission heeft zendelingen in Maastricht en ook Operatie Mobilisatie heeft hier werkers.”

Kerkmuren vallen ook steeds meer weg, ziet Haasnoot, zeker als het om zending gaat. ,,Het is een trend die ziet bij de Nederlandse christenen en bij zending al helemaal. Dan gaat het om een ding: het Evangelie van Jezus Christus verkondigen. Dan worden die andere dingen een stuk minder belangrijk.”

i www.eza.nl

i Op de TFC-dag presenteert EZA Verzekeringen het boek ‘Zending Verzekerd’. Een uitgave voor zendingswerkers over wat er financieel gezien allemaal bij komt kijken als ze zich in het buitenland vestigen en wanneer zendingswerkers terugkeren in Nederland. EZA Verzekeringen is gespecialiseerd in verzekeringen voor zendingswerkers