De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zondag 23 juli

Dossierdinsdag, 16 februari 2010

Wilders in de kerk...
Moet de predikant of de priester in de preek uitspraken doen over de opkomst van populisme? Sterker: moet in de preek een uitspraak worden gedaan over Wilders?
Die vraag houdt veel predikers bezig. Een aantal van hen besprak gisteren de problematiek op een bijeenkomst. Het getal van de aanwezigen zegt niet zoveel; uit allerlei signalen blijkt dat het onderwerp veel predikanten en priesters bezig houdt. Overigens niet alleen hen. Onder de kerkleden leeft het onderwerp ook. Is het opmerkelijk dat Wilders aanleiding en reden is voor nadenken over de vraag of in de kerk over hem wordt gesproken?
Achter die vraag ligt een wereld van vooronderstellingen. Bijvoorbeeld die dat kerk en politiek iets met elkaar te maken hebben. Het is gemakkelijk daar snel ‘ja’ op te zeggen. Maar bij nadere beschouwing is dat antwoord in zijn uitwerking niet aanstonds te geven. Als er een verband is vanuit het perspectief van de kerk, hoe ligt dat dan? Vinden we dat kerkleden per definitie op een christelijke politieke partij moeten stemmen? Sinds de Doorbraak aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en het Bisschoppelijk Mandement in de jaren vijftig van de vorige eeuw ‘durven’ we dat in de kerk niet meer te zeggen. En gunnen we iedere gelovige haar of zijn eigen standpunt.
Wat maakt het populisme van Wilders anders dan de neo-liberale visie van de VVD, het op continuïteit van de bestuurdersmacht sturende CDA en de vage, bijkans koersloze positie van de PvdA? Of dan de neo-conservatieve houding van de SP?
Op de conferentie van gisteren had IKON-pastor ds. Bram Grandia een bijdrage die een hint geeft voor de beleving van het ‘anders zijn’ van Wilders.
Grandia analyseerde het taalgebruik, de retoriek, van Wilders en kwam tot de conclusie dat deze metaforen gebruikt die doen denken aan de retoriek van voor de Tweede Wereldoorlog. Wilders gebruikt de metafoor van het schoonmaken en het zuiveren van de publieke ruimte (van de moslims).
Hij denkt in oorlogstermen en in zuiveringstermen. Het gaat Grandia er nadrukkelijk niet om Wilders te beschuldigen van een dreigende massamoord.
Wel om de dreiging van het uiteenvallen van de samenleving. De functie van ‘haattaal’ zoals Wilders die nadrukkelijk bezigt, speelt daarin een belangrijke rol.
...vraagt vooral doorpraten
Grandia en anderen zien in het populisme van Wilders een gevaar, voor de individuele mens, voor groepen en voor de samenleving. En ‘daarom’ moet het er in de preek over gaan.
Het is interessant om te zien hoe Wilders inspireert tot ‘politieke theologie’. Veel kerkleden waren dat begrip al een tijdje vergeten.
Bevrijdingstheologie bijvoorbeeld is niet meer zo populair als een aantal jaren geleden. Er zijn allerlei omstandigheden die dat verklaren; onder meer de ontdekking dat het geloof in de maakbaarheid van de samenleving een vals geloof is. Tegelijkertijd is er de wetenschap van de betekenis die nog steeds wordt gehecht aan de politieke prediking in de Tweede Wereldoorlog.
Zijn we met Wilders terechtgekomen in omstandigheden die - net als in de Tweede Wereldoorlog - reden geven om het protest te laten horen? En zo ja, zijn die omstandigheden anders dan die van de durende scheve verhouding tussen rijk en arm, machtigen en onmachtigen in de wereld; een verhouding die door de politieke hoofdstromingen in ons land wordt gelegitimeerd? En zijn die omstandigheden anders dan die waarin arme landen komen te verkeren door de financiële crisis van het Westen? En hoe zit het met de omstandigheden van de aarde - die wordt bedreigt door uitbuiting en uitputting?
Zo zijn er veel belangrijke vragen te stellen. De antwoorden moeten niet al te snel worden gegeven; daarvoor is de problematiek te lastig. En lopen we in de kerk het gevaar de ene groep - de Wilders-aanhang - gevaarlijker te achten dan andere - beursspeculanten of milieuvervuilers, bijvoorbeeld.
Goed doorpraten, dus in de kerk. Mét Wilders-aanhangers. En met anderen - met iedereen in de geloofsgemeenschap over de vraag of we ons leven leiden in overeenstemming met onze roeping om Jezus na te volgen.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

dossier
Familieberichten
Advertenties