Toen de wereld nog midden in de financiële en economische crisis zat, werd gespeculeerd over de fase van herstel. Allerlei theorieën werden ontwikkeld en in letter vorm aangeduid: krijgen we een herstel als de letter V of als een W?

De eerste poot van de V staat voor de snelle ineenstorting van het systeem; na het dieptepunt volgt een snel herstel, de tweede poot. Het herstelmodel volgens de W is iets ingewikkelder: na de ineenstorting volgt een snel herstel, maar dat wordt opgevolgd door een nieuwe sterke daling. Pas daarna treedt het ‘echte’ herstel op.

Het lijkt er op dat we nu in de ‘tweede daling’ van de W zitten. Sinds half januari dalen de koersen van de aandelen. De hoofdreden daarvoor lijkt de onrust die is ontstaan naar aanleiding van de financiële crisis in met name Griekenland en andere zogenoemde olijflanden. Spanje bijvoorbeeld beleeft een ernstige crisis in het onroerend goed. De huizenprijzen zijn gekelderd; grote industrieel opgezette vakantiedorpen staan half afgebouwd te wachten op betere tijden en afgebouwde complexen staan leeg. Griekenland heeft het gepresteerd - niet voor het eerst - om de Europese landen voor de gek te houden met de cijfers. Ofwel: Griekenland heeft gefraudeerd. Er is daardoor een veel te rooskleurig beeld ontstaan van de Griekse financiële situatie. Het tekort op het nationale huishoudboekje is veel groter dan voorgespiegeld. De limiet aan het nationale tekort van drie procent is een van de belangrijkste financiële afspraken die zijn gemaakt bij de voorbereiding van de komst van de euro. De toenmalige minister Zalm had er bijna een dagtaak aan om het volk te verzekeren dat die drie procent ‘heilig’ was. In Europa was hij de strenge partner die iedereen bij de les hield. En terecht: het belang van die afspraak over de limiet van drie procent begrotingstekort is groot. De Griekse leugens verhullen een werkelijkheid - een begrotingstekort van minstens 8,7 procent - die bedreigend is voor de andere Europese landen, al was het maar omdat de betrouwbaarheid van de euro als internationale (handels)munt wordt aangetast. De harde werkelijkheid van de Griekse fraude zien we dan ook terug in de alsmaar teruglopende koers van de euro ten opzichte van de dollar. Voor Nederland (en Duitsland) is die lagere euro wel even interessant omdat die een stimulans geeft aan de export. Maar op langere termijn zijn de nadelen van een kwakkelende euro groter dan de voordelen nu.

De werkelijkheid op de beursvloer wordt minder bepaald door harde feiten en meer door vage gevoelens: het sentiment. En dat wordt beïnvloed voor verwachtingen omtrent industriële productie, maar ook door onzekerheid over de krachttoer die Griekenland moet verrichten om het huishoudboekje op peil te krijgen. De Europese collega’s hebben een uiterst streng regime opgelegd aan Griekenland: het land moet 54 miljard euro uit de markt halen om zijn schuld te financieren. Dat is een enorm bedrag, overeenkomend met twintig procent van het bruto nationaal product. Om alleen al de rente over dat enorme bedrag te kunnen betalen, moeten de lonen in Griekenland omlaag, wordt de sociale zekerheid aangetast, de overheid afgeslankt en worden pensioenaanspraken verminderd. Volgende week moet Griekenland de Europese collega’s inzicht geven in hoe het land de weg naar herstel heeft ingezet.

De doorsnee burger valt van de ene verbazing in de andere: eerst was er het schandaal in Amerika dat wereldwijd ontwrichtend heeft gewerkt. Het was vrij simpel om een legertje schuldigen aan te wijzen. De andere verbazing is dat een net land als Griekenland, om het populair te zeggen, de kluit heeft belazerd. Het bekend worden daarvan heeft negatieve effecten op de toch nog aarzelend herstellende economie. Die burger ziet de aandelen terug zakken. En dat heeft weer gevolgen voor de dekking van pensioenen en van hypotheken, maar ook voor de waarde van een particulier opgebouwde oudedagsvoorziening. Wie dacht dat de crisis ten einde is, heeft zich vergist.

.

Hoofdartikel