Dat is de voornaamste, maar niet echt verrassende uitkomst van een breed opgezette enquête van het katholieke weekblad Tertio, uitgevoerd door het Nijmeegse onderzoekbureau KASKI.

Redactie en onderzoekers wilden wel eens weten hoe de betrokken Vlaamse katholiek staat tegenover de eigen samenleving en kerk. Ter verduidelijking: een betrokken katholiek is een gelovige die minstens een maal per maand de eucharistieviering bijwoont, maar doorgaans ook vaker in de kerk komt. Ruim 1200 deelnemers - voor het merendeel abonnees van het jubilerende weekblad Tertio (zie kader) en het katholieke weekblad Kerk & Leven (oplage 380.000 exemplaren) - vulden de vragenlijst gewetensvol in en schetsten al doende hun eigen profiel als katholiek en hun rol als groep in de Vlaamse samenleving.

De uitkomsten van het onderzoek laten zich lezen als het verkiezingsprogram van een traditionele christendemocratische politieke partij. Want ook bij de Vlaamse katholieken scoren sociale gerechtigheid, herstel van (christelijke) normen en waarden en naastenliefde hoog. Op het culturele vlak wil de overgrote meerderheid van de ondervraagden dat de cultuur, ook in tijden van economische crisis, gesubsidieerd wordt.

Van de media verlangen zij diepgang inplaats van sensatie. Journalisten die zich aan dat laatste schuldig maken, zouden persoonlijk aansprakelijk moeten worden gesteld en de publieke omroepen zijn er niet om hoge kijkcijfers te halen maar om kwaliteitsprogramma’s aan te bieden. Het gros van de Vlaamse katholieken vindt het steeds moeilijker om zich in de samenleving als christen te profileren. Temeer omdat het katholieke gedachtegoed steeds minder zichtbaar wordt. Vooral jongeren ondervinden weerstand in hun omgeving als zij voor hun geloofsovertuiging willen uitkomen.

Over de migratie zijn de meningen niet echt verdeeld: in meerderheid vinden de Vlaamse katholieken dat hun land gastvrij genoeg is tegenover immigranten maar dat met name de moslims zich meer zouden moeten aanpassen. Ruim de helft wil een hoofddoekjesverbod en geen minaretten. Opmerkelijk is dat vooral de jongeren fel zijn in die standpunten en kritisch staan tegenover de inburgering van moslim-nieuwkomers. Inzake Justitie wil de grote meerderheid van de betrokken Vlaamse katholieken een veel strenger vervolgingsbeleid, meer gevangenissen, meer alternatieve straffen en een goede - of betere - reclassering; kortom: streng maar rechtvaardig. Bijna alle ondervraagden zijn van mening dat zware crminelen van buitenlandse komaf hun straf in het eigen land moeten uitzitten.

Vrijwel alle ondervraagde katholieken wijzen winstbejag af. Ze zijn gedreven voorstanders van duurzaamheid en eerlijke handel, ook als dat hun eigen portemonnee raakt. Goed rentmeesterschap van de aarde - dus zorg om en voor het milieu - , eerlijkheid, solidariteit en zorg voor de werkende medemens staan hoog in het vaandel.

Het gros van de Vlaamse katholieken zegt meer te willen betalen voor eerlijke producten en minder vaak de auto te nemen om het milieu niet onnodig te belasten. Het profiel van de Vlaamse katholiek komt vrijwel volledig overeen met de zienswijzen van paus Benedictus XVI die in de afgelopen jaren keer op keer gewaarschuwd heeft voor de aanbidding van het gouden kalf, voor blind winstbejag en verwaarlozing van het milieu.

De paus vertoont in vele opzichten de kenmerken van het profiel van de Vlaamse katholiek: ook Benedictus XVI is in sociaal opzicht bij tijd en wijle opvallend progressief, maar op het cultureel-kerkelijk-ethische vlak is hij zonder meer (zeer) behoudend. Bijna unaniem willen de Vlaamse katholieken dat op scholen standaard aan catechese wordt gedaan en dat er meer specifiek katholieke scholen moeten komen.

Ze zijn voorstander van betere betaling van de leerkrachten maar willen wel dat de scholen de seksuele voorlichting voor hun rekening nemen. Het gros pleit voor een burgerdienst(plicht) voor jongeren en willen een veel strikter rook - en drankverbod. De eensgezinde opvatting dat het sociale klimaat in Vlaanderen beter moet, zal veel christendemocratische politici als hemelse muziek in de oren klinken.

De kloof tussen arm en rijk moet worden verkleind: wie veel heeft moet ook meer belasting betalen, de sociale uitkeringen moeten omhoog en het wordt hoog tijd dat er weer aandacht komt voor goede sociale omgangsvormen. De parochies moeten meer concrete sociale initiatieven gaan nemen, hoewel dat moeilijker wordt omdat er steeds minder priesters voor het parochiële werk beschikbaar zijn. Daarom zet een meerderheid van de Vlaamse katholieken zich daadwerkelijk in voor alle soorten (maatschappelijk) vrijwilligerswerk.

De Vlaamse katholiek is conservatief als het gaat om ethisch-maatschappelijke kwesties: hij/zij is vooral tegen abortus, in iets mindere mate tegen euthanasie en echtscheiding moet wettelijk bemoeilijkt en ontmoedigd worden terwille van de kinderen die bij scheidingen doorgaans het slachtoffer zijn. Daaraan gekoppeld staat het verlangen naar sociale geborgenheid: ouderen moeten zoveel mogelijk in de familiekring worden opgevangen en de mantelzorg moet beter (en beter betaald worden). En katholieke zielzorgers - de aalmoezeniers - moeten onvoorwaardelijk in ziekenhuizen actief blijven.

Voor gastspreker emeritus-kardinaal Godfried Danneels waren de uitkomsten nauwelijks verrassend, maar wel bemoedigend. Als aartsbisschop van het bisdom Mechelen-Brussel en als voorzitter van de Belgische bisschoppenconferentie heeft hij zich jarenlang sterk gemaakt voor een grotere onderlinge solidariteit, voor het behoud van het christelijke erfgoed en voor meer sociale gerechtigheid. Op die terreinen zal de katholieke kerk in Vlaanderen onverminderd strijdbaar moeten zijn.