De verkiezingen voor de gemeenteraad worden door landelijke politici aangegrepen om hun politieke boodschap af te geven. Dat die boodschap niet zo veel te maken heeft met de gemeenteraad is niet zo erg. Even merkwaardig is de gewoonte dat ter voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen landelijke politici ‘de provincie’ vereren met een bezoek.

Afgelopen weekeinde werd deze praktijk bevestigd door een debat tussen fractieleiders, waaraan overigens de ChristenUnie en SGP vanwege de zondagsheiliging niet aan meededen. Dat debat had een landelijke uitstraling; de belangrijkste uitkomst is dat zich een compromis aftekent tussen CDA en PvdA ten aanzien van Afghanistan. De ‘oplossing’ is het leveren van militairen aan Afghanistan met een vreedzaam doel: het opleiden en trainen van Afghaanse militairen. Er is op dat punt veel werk te doen; de Afghaanse autoriteiten doen hun uiterste best om zo snel mogelijk een leger op te bouwen, mede ter voorbereiding op de situatie dat de Amerikanen en hun bondgenoten over enkele jaren uit hun land zijn verdwenen. Het land is zelf niet in staat om te zorgen voor een goede opleiding. Zo gemakkelijk is dat ook niet, bijvoorbeeld wegens ongeletterdheid van veel Afghaanse burgers.

Het sturen van militairen voor opleiding is een mooie oplossing: de PvdA die mordicus tegen verlenging van de missie is, kan mooi wegkomen met de nieuwe opdracht. Het CDA is wel voor verlenging, mede in het kader van het goede maatjes willen zijn met de Verenigde Staten.

Het trainen van militairen is een mooie oplossing voor het dreigende conflict tussen de coalitiepartners. De standpunten van PvdA en ChristenUnie in de Kamer botsten met die van het CDA in de Kamer, en met het kabinet. Als de verlenging van de missie kan worden omgetoverd in training, kiezen de drie coalitiepartijen daar graag voor. Immers, een dreigend ernstig politiek conflict minder.

Over de gemeenteraadsverkiezingen hangt de mist van de heroverwegingen, de besluiten die het kabinet gaat nemen om 35 miljard euro te bezuinigen. Er is al wel bekend dat de gemeenten gemiddeld zo’n 20 procent minder krijgen uitgekeerd uit het gemeentefonds, maar de effecten van de bezuinigingen als geheel zijn nog onduidelijk.

Dat is mede de verklaring voor de in het algemeen vage kierzersbeloften die de partijen afgeven in hun programma’s. Een beetje laf is het wel, want iedereen weet dat de korting van het gemeentefonds al voldoende reden is voor bezuiniging. Duidelijk maken waar de prioriteiten liggen voor het beleid is wel het minste wat de burgers moeten weten om een goede keuze te kunnen maken.

De burgemeesters van Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht hebben inmiddels duidelijk gemaakt dat er zoiets als een ramp dreigt als het kabinet gaat bezuinigen op politie, justitie en onderwijs. Het lijkt erop dat de politie van Den Haag tussen zes- en zevenhonderd agenten moet inleveren. Dat is een absurde situatie, aldus burgemeester Van Aartsen. Zijn collega’s maakten duidelijk dat al het werk in bijvoorbeeld achterstandswijken in een klap teniet wordt gedaan als de bezuinigingen worden gebaseerd op kille cijfermatige berekeningen.

De burgemeesters zijn eensgezind in hun opvattingen over onderwijs. Dat zou moeten worden ontzien bij de bezuinigingen. Korten op onderwijs betekent dat je bezuinigt op waar dit land het van moet hebben: kenniseconomie. Bovendien speelt onderwijs een belangrijke rol in de integratie van allochtonen.

We hebben nog drie weken te gaan voor de gemeenteraadsverkiezingen. De meeste plaatselijke politieke partijen hebben vage programma’s; de kiezer weet niet wat haar of zijn partij gaat doen als de bezuinigingsoperatie begint. Daarom is er alle kans dat landelijke politici en grote gemeentespelers het debat bepalen. Dat is geen goede zaak voor de status en de kwaliteit van het lokale bestuur.