Het feest van de ChristenUnie was voor veel leden - en buitenstaanders - een bijzondere gebeurtenis. De perikelen die er waren om GPV en RPF bij elkaar te brengen zitten velen nog in het geheugen. Na tien jaar blijken de verschillen die er waren overbrugbaar; het is een terechte keuze geweest om te fuseren.

Het is interessant om te zien hoe in die tien jaren niet alleen de politieke verhoudingen zijn veranderd, maar ook de cultuur van de partijen. De typerende door de kerk beïnvloede stijl van het GPV is op het oog bijna verdwenen. Zo nu en dan hoor je in een toespraak, een standpunt of lees je in een artikel ‘vrijgemaakte zinnen’. Van de RPF, die een veel breder kerkelijk spectrum achter zich had, is naar verhouding meer overgebleven. Of, anders gezegd, de ChristenUnie heeft ook een breed geloofsspectrum achter zich. Tot de aanhang van de ChristenUnie horen mensen die zich nooit thuisgevoeld zouden hebben bij de GPV. Hun geloofsbeleving staat ver af van de rechtlijnige, rationele geloofshouding van de vroegere GPV’ers.

De achterban van de ChristenUnie is een prachtig voorbeeld van de rijke verscheidenheid aan christenen. Er zijn nog steeds de steile vrijgemaakt-gereformeerden, maar er zijn veel meer, althans op het oog en in het oor, evangelische christenen. Dat zie je in de samenstelling van de kieslijsten van sommige gemeenten, je ziet op het straat, waar blijmoedige en overtuigde jongeren proberen interesse te kweken voor de ChristenUnie en je merkt het op het feest ter gelegenheid van het tienjarig bestaan.

De grote godsdienstige motivatie is de kracht van de partij. Vanuit sterke overtuigingen zijn mensen actief in de partij en proberen politici hun werk te doen. Bovendien heeft de partij een sterk historisch bewustzijn; het vele goede van de christelijk-sociale beweging is bij de ChristenUnie tot op zekere hoogte een levend verleden waaruit geput kan worden.

Ook bij de ChristenUnie is de sterkte een potentiële zwakte. Die wordt gevormd door twee aspecten. Het eerste is de rek bij de kiezer ten opzichte van de politieke compromissen van de partij, zowel in de Kamer als in het kabinet. Het andere is de verscheidenheid in geloofsachtergrond. De uitersten in het godsdienstige spectrum vinden elkaar in het partijprogramma, maar kan de partij, mede door de werking van de regeringsverantwoordelijkheid, iedereen ‘te vriend‘ houden?

De ChristenUnie heeft zich ontwikkeld tot een geaccepteerde partij, die in het huidige kabinet een ‘cement-functie’ heeft veroverd. Dat is in veel opzichten te danken aan het optreden van André Rouvoet; een gewaardeerd Kamerlid dat een stemmentrekker bleek te zijn. En die nadrukkelijk een rol speelt in de ministersploeg. Tegelijkertijd: fractievoorzitter Arie Slob is inmiddels een ervaren politicus die het spelletje door heeft en een stabiele politieke factor is.

De komende maanden zijn belangrijk voor de ChristenUnie. Niet alleen in het kabinet, maar ook in de Kamer. Bijvoorbeeld: kan de fractie voet bij stuk houden ten aanzien van Afghanistan? Minister Van Middelkoop heeft moeten toezien hoe Verhagen/Balkenende zijn positie hebben gemarginaliseerd. Van Middelkoop was stellig; we gaan weg uit Afghanistan, maar de CDA-ministers bereiden een voortzetting voor. Hoe zal de fractie van de ChristenUnie zich houden? De rug recht, of buigen, met slappe argumenten ter rechtvaardiging?

Velen menen dat ChristenUnie en CDA steeds meer op elkaar gaan lijken. Er is inderdaad veel gemeenschappelijks, maar er zijn grote verschillen. De achterban van de ChristenUnie leeft met godsdienstig geformuleerde overtuigen en opvattingen. Velen in de CDA-gelederen formuleren hun motivatie meer in politieke en bestuurlijke termen.

De culturen in beide partijen verschillen aanzienlijk; voorlopig zijn het twee partijen met twee typen achterban. Daar zal niemand rouwig over zijn.