De laatste onthulling over de werkwijze van de wereldwijde ‘NV-klimaatadviseur’ Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) heeft deze week geleid tot een inhoudelijke reactie van minister Cramer van Milieu (PvdA). Ze ‘tilt zwaar‘ aan een grove fout in het klimaatrapport uit 2007. Hierin staat dat de gletsjers van de Himalaya in 2035 zullen zijn verdwenen als gevolg van de opwarming van de aarde. Deze opmerking in het rapport leidde destijds wereldwijd tot alarmerende krantenkoppen en oproepen om meer te investeren in het beperken van de CO2-uitstoot. Geheel onterecht naar nu blijkt: de gletsjers zullen nog honderden jaren bestaan.

Cramer wil garanties van het IPCC dat dit soort fouten in de toekomst niet meer kunnen voorkomen. De procedures rondom het publiceren van klimaatkennis moeten verbeteren. Er mag volgens haar geen twijfel zijn over de geldigheid van wetenschappelijke uitspraken van het IPCC. Is die er wel, dan kan zij geen beleidsmaatregelen meer nemen die op conclusies van het IPCC zijn gebaseerd. Een verstandig standpunt van de minister, waarvoor op deze plaats al eerder een lans werd gebroken.

De directeur van het IPCC, de econoom Rajendra Pachauri, hoeft volgens de minister nog niet op te stappen. En ook over andere missers van de VN-organisatie voor klimaatonderzoek wil ze nog niets zeggen. Daarvoor moeten volgens haar eerst meer feiten naar buiten komen. Haar partijgenoot Diederik Samson vindt wel dat Rachauri moet opstappen, niet omdat er een fout is gemaakt, maar omdat het wetenschappelijk werk van Rachauri te veel politiek geïnspireerd zou zijn. Met andere woorden: de baas van het IPCC heeft politieke belangen bij het zo erg mogelijk voorstellen van de opwarming van de aarde. Rachauri heeft zich de afgelopen periode - tegen de statuten van het IPCC in - laten verleiden tot politieke uitspraken.

Bovendien spelen er ook financiële motieven. Pachauri heeft zelf een klimaatinstituut, TERI. Uit naspeuringen is nu naar voren gekomen dat TERI een groot onderzoeksproject naar de gletsjers in de Himalaya had opgezet, op basis van de vergissing in het IPCC-rapport. TERI ontvangt aanzienlijke bedragen van bedrijven met een financieel belang bij het klimaatbeleid, in de vorm van betalingen voor de adviezen van Pachauri. Verbazingwekkend genoeg blijkt dat hij op dit terrein geen regels heeft geschonden om de eenvoudige reden dat er voor IPCC-deelnemers en -leiders geen gedragscode bestaat in geval van belangenconflicten.

Niet alleen politici uit verschillende landen vragen om het vertrek van het hoofd van het IPCC en het doorlichten van de werkwijze van de organisatie, ook klimaatwetenschappers hebben hiervoor gepleit. En dan gaat het niet om zogenoemde klimaatsceptici, die de relatie tussen CO2-uitstoot en de opwarming van de aarde ontkennen. Hun oproep in een recent opiniestuk eindigde met de woorden: ‘het klimaatbeleid is belangrijk, evenals het IPCC. Het belang ervan houdt in dat hervormingen noodzakelijk zijn, voordat de reputatie van de klimaatwetenschap voorgoed is geschaad.’

De idealen van het IPCC zijn de moeite waard, maar niet gemakkelijk waar te maken. De belangen die op het spel staan zijn enorm. Academici blijken te worden geplaagd door dezelfde tekortkomingen die je in andere beroepsgroepen aantreft: eerzucht, geldzucht, politiek gekonkel. Daarnaast heb je klimaatgoeroe’s als Al Gore (samen met het IPCC winnaar van de nobelprijs voor de vrede) die wetenschappelijke feiten aandikken, verdraaien of ze van een persoonlijke politieke lading proberen te voorzien. Bovendien is er een wereldwijde CO2-handel gaande waarin miljarden euro’s omgaan.

Daar komt nog bij dat politici zich dikwijls liever achter ‘de wetenschap’ verschuilen dan dat ze de normatieve keuzes verklaren die aan lastige besluiten ten grondslag liggen. Het is voor het IPCC dus van het grootste belang om een rigoureus transparant beleid te voeren, ter verzekering van het vertrouwen in en de geloofwaardigheid van zijn werk. Het IPCC heeft in dit opzicht gefaald.

De fouten van IPCC zijn natuurlijk geen bewijs voor de stelling dat de mens niet verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde. Maar de fouten - en andere elementen - geven wel aan dat de CO2-kwestie onderwerp is van belangen die niet noodzakelijkerwijs alle uit de wetenschap blijken.

Dat besef bevestigt de noodzaak om uiterst kritisch te blijven ten aanzien van alles wat met de wereldwijde anti-CO2 lobby te maken heeft. Net zo goed geldt dat overigens jegens al degenen die een milieuprobleem ontkennen, óók vanuit belangen.

De burger doet er, temidden van alle belangenstrijd - het beste aan gewoon zuinig te zijn op energie, bewust te leven en alert te zijn op propagandapraatjes.