De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
woensdag 23 mei

Geloof & Kerkmaandag, 4 januari 2010

Gebeden en teksten gebundeld
Op de golven van de tijd met Huub Oosterhuis
K. de Jong Ozn.
Een essentieel onderdeel van de zondag was in mijn jeugd (ook nu nog?) het koffiedrinken met familie en vrienden na de ochtendkerkdienst. In de gesprekken werd als het ware een recensie geschreven van de dominee en zijn preek. Soms werd daarbij geconstateerd dat de dominee ‘gebedsgaven’ had. Die had hij niet, vond men, wanneer hij (te vaak) een formuliergebed uitsprak of een van tevoren opgeschreven gebed: ‘hij bad van een briefje’. Dat hoorde eigenlijk niet: een gebed moest ter plekke ontstaan, spontaan zijn.
Na de liturgische vernieuwing van de jaren zestig in de kerken die tegenwoordig de PKN vormen, raakte het gebruik van opgeschreven gebeden echter steeds meer in zwang. Men kan ze ook in groten getale aantreffen in het Dienstboek. Ze kunnen ons zeer van dienst zijn.
In de rooms-katholieke traditie fungeren ze al vele eeuwen. Huub Oosterhuis kwam er in zijn priesteropleiding veelvuldig mee in aanraking en hij ging ze ook zelf maken. Een 150-tal heeft hij nu opgetekend in de bundel Kom bevrijden. Het zijn zowel bewerkingen c.q. vertalingen van bestaande gebeden, als gebeden die hij zelf heeft geformuleerd. In een vrij uitvoerig Woord ten geleide legt hij verantwoording af van zijn opvatting wat bidden voor hem is. ‘Bidden is gemeenschap zoeken, en soms vinden’, schrijft hij.
Hierna volgt een essentiële passage, belangrijk genoeg om in zijn geheel te citeren. ‘Door volhardende studie en overweging van de Schrift is het mogelijk tot het besef te komen dat de God van Mozes en Jezus een ander is dan de God van filosofen en geleerden en niet het opperwezen dat, in volksvroomheid van vreemden huize, als een almachtige bestierder wordt gevreesd en gehuldigd.’
God is, schrijft Oosterhuis als conclusie, geen ‘ingrijper’. Bidden is dus niet vragen om van alles en nog wat. Is er dan wel verhoring? Oosterhuis’ antwoord: ‘Wie bidt om heilige Geest, ontvangt heilige Geest.’ En dan wil hij bidden met als exclamatie:
in de naam van God - Ik zal er zijn
in de naam van Jezus - Hebt elkander lief
in de kracht van de Geest
die het aanzicht der aarde zal vernieuwen
Een formulering die bij Oosterhuis in de plaats komt van het aloude ‘Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest, zoals het was in het begin en nu en altijd tot in de eeuwen der eeuwen.’ Je zou kunnen zeggen dat deze de ‘verticale aanbidding’ heeft vervangen door een meer ‘horizontaal gerichte’ dadendrang. Een ‘kom bevrijden’ in een strijd voor een nieuwe wereld die eens zal (moeten) komen.
Scheur de wolken
kom bevrijden.
Plant uw geest in onze harten
zend uw kracht in onze handen
dat wij leren lief te krijgen
onze naaste vriend en vreemde.
Het komt mij voor dat de aanbidding hier in zekere zin plaats heeft gemaakt voor handelen. Het evenwicht tussen die twee, dat ook voor mij altijd zo essentieel was en is, is zo wel wat verstoord. Hoewel deze tijd dit misschien wel nodig heeft. De tijd van een decadente (westerse) cultuur. Het christelijk geloof kan in zijn verschijningsvorm echter nooit onafhankelijk zijn van de cultuur waarin het wordt beleden. En dat heeft ook te maken met het geloof van nu in een nieuwe aarde en hoe die er uit zou moeten zien. Door een nimmer versagende actie voor gerechtigheid en vernieuwing.
De hierboven genoemde driedeling gebruikte Oosterhuis ook voor de indeling van de bundel: ‘God Ik zal er zijn’, ‘Jezus hebt elkander lief’ en ‘de kracht van de Geest’. Vooraf is er een proloog met gebeden uit de Bijbel, vrije bewerkingen van onder andere gebeden van Abraham, Mozes en Maria.
De bundel bevat naast gebeden ook liederen en liturgische teksten. Ook hierin komen de eigen theologische opvattingen van Oosterhuis naar voren. Zoals over de verzoening, in zijn bewerking van het Agnus Dei: Lam Gods dat wegneemt de zonden der wereld:
Als een lam
draagt de zondelast
de wereld uit -
heb jij gezegd
heb jij gedaan
Jesu Christe
heb jij gezegd
dat wij het doen
jou achterna.
De kracht van deze bundel schuilt in zijn ingetogen hartstocht en de hedendaagse taal waarin deze wordt verwoord. Hoewel deze lang niet alle christenen zal aanspreken. Een vraag is daarbij in hoeverre ze de tijd zal doorstaan.
Oosterhuis schreef wel erg veel - ook nogal eens van hetzelfde. De vraag is of er liederen en teksten van hem klassiek zullen worden. Maar die vraag is in feite voorbarig. In het hier en nu zullen deze teksten ongetwijfeld velen van dienst kunnen zijn. Om selectief te gebruiken. Maar is er ook voldoende spraak en tegenspraak in een elkaar verstaan van vele soorten christenen?
i Kom bevrijden. Huub Oosterhuis. Ten Have, 19,90 euro
.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

Geloof & Kerk
Familieberichten
Advertenties