De komende weken zijn we voor de missionaire ronde veel in Fryslân. In december komen we in vier plaatsen een middag (voor predikanten) en een avond (voor kerkenraadsleden, missionaire teams en belangstellenden) praten over ‘kerk naar buiten’ zijn. De vraag van model 5 is: wat speelt daar buiten? Wat houdt mensen buiten de kerk, in onze directe omgeving, bezig? Waar liggen hun vragen en behoeften? Weten we dat eigenlijk wel?

Vaak dénken we het te weten, want we wonen immers zelf in de wijk of in het dorp. Toch blijkt onze kennis in de praktijk nogal eens tegen te vallen. In Ermelo organiseerde een wijkgemeente een ‘contextberaad’. Allerlei mensen uit het dorp werden uitgenodigd om te komen vertellen: wat zien jullie in het dorp gebeuren? Welke behoeften en vragen leven er, welke noden zijn er? Vraag het eens aan de huisartsen, het maatschappelijk werk, mensen van de thuiszorg, jeugdzorg, politie. Verdiep je zo in je eigen buurt. Dat kan ook door gegevens over leeftijd, beroepen en ontwikkelingen naar de toekomst op te vragen op het gemeentehuis.

Het Evangelisch Werkverband heeft een methode ontwikkeld waarbij kerkleden aan buurtbewoners vragen naar hun verhaal: kerk in de buurt. Je komt dan als kerkleden niet iets brengen, maar halen: vertel ons, wat houdt u bezig?

Peter Hendriks schreef Het geloof ligt op straat. Ook hij ging met groepen bezoekmedewerkers uit de kerk in gesprek met mensen in de wijk, allereerst de papieren leden. De bezoekers worden eerst getraind, vervolgens vragen zij een gesprek aan met mensen. Dat gesprek duurt ongeveer een uur. Er wordt aan de hand van levensthema’s gevraagd wat mensen bezighoudt. Welke antwoorden zoeken mensen en waar zoeken ze die? In alle gevallen gaat het om eerst vragen en luisteren, en dan pas aanbieden.

Toen ik pas in Houten woonde vroeg ik huisartsen wat er speelt. Zij vertelden dat veel vrouwen zich eenzaam voelen. Ze zitten thuis met jonge kinderen en kennen nog niemand in de vinexlocatie. Als kerk hebben we toen een vrouwengesprekskring aangeboden. Laagdrempelig, ook open voor niet-kerkelijke vrouwen. Uiteraard met crèche. Er was veel belangstelling voor.

Jaren later fietsen mijn man en ik door de nieuwe wijken van Houten-Zuid. Eindeloze rijen woningen die in korte tijd uit de grond zijn gestampt. Erg veel huizen staan alweer te koop, zo valt ons op. Wat is er aan de hand? Allemaal een te hoge hypotheek genomen? Het blijkt om echtscheidingen te gaan. Houten-Zuid heeft het hoogste percentage echtscheidingen in Nederland: 2 op de 3. Als protestantse gemeente bieden we nu al een kleine vijf jaar twee keer per jaar een huwelijkscursus aan. Voor paren die willen investeren in hun relatie.

,,Hier in het dorp willen de mensen niet naar een cursus. Je hoeft echt niet met een vorming & toerustingprogramma te komen. Het zijn doeners hier”, vertelt een dominee. ,,Bij ons in het dorp komt relatief veel alcoholisme voor, daar ben ik wel van geschrokken.” ,,In onze wijk wonen relatief veel yuppen, wat zouden wij hun kunnen bieden?” ,,Kinderwerk zit er voor ons als gemeente niet echt in. We zijn kerk in een sterk vergrijzend dorp, de jongeren trekken weg, de huizen zijn te duur voor starters. Wij proberen vooral kerk voor ouderen te zijn.” En hoe is dat bij u?

De missionaire gemeente verdiept zich in haar context. Hans van Ark en ik namen ooit deel aan een reis naar Engeland, georganiseerd door Kerk in Actie en de IZB. We bezochten fresh expressions of church, nieuwe vormen van kerkzijn. Ieder project presenteerde zich door eerst iets te vertellen over de context. ,,Wil je kunnen begrijpen wat wij hier aan het doen zijn, dan moet je eerst iets weten over deze wijk, over de mensen die hier wonen.” Het is me altijd bijgebleven. Hoe vertel ik over mijn gemeente? Vertel ik dan ook iets over mijn dorp, mijn wijk, mijn stad? Wordt er vanuit mijn gemeente een link gelegd naar de noden in de omgeving en hoe dan? Wat merkt de omgeving van de kerk?

Een gemeente stelt vast: ,,Als wij eerlijk zijn merkt de omgeving niet veel van ons. Ze hebben vooral last van ons: geluidsoverlast en parkeeroverlast op de zondagmorgen. Meer niet.” Dat is een treurige constatering. In Handelingen staat over de eerste gemeente geschreven dat zij in de gunst stonden bij het hele volk. Christenen die goed bekend staan, die een ‘geur van Christus’ verspreiden, om met Paulus te spreken. Uitnodigend voor de omgeving, betrouwbaar, aanwezig met woord en daad. Met een luisterend oor voor wat mensen bezighoudt. Terwijl ik het opschrijf denk ik: en hoe doe ik dat dan? Het gaat niet alleen om wat ‘de kerk’ doet, het begint bij al die individuele leden, in hun dagelijkse omgang met buren, vrienden en collega’s.

De vraag naar de context is ook een van de vier vragen die thuishoort op de kerkenraadstafel. U vindt ze voorin de map met dertig kansrijke missionaire modellen. Vragen naar de kracht van de gemeente, naar de samenwerking met anderen, maar ook naar de eigen context.

Tip: begin uw volgende kerkenraadsvergadering eens als volgt. Zet een flipover neer en ga eens brainstormen. Wat kenmerkt uw omgeving? Wat weet u daarvan? Leg eens wat huis-aan-huisbladen op tafel en ga samen op zoek. Wat komt u daarin tegen? Let vervolgens de komende weken eens op. Wat valt u op in de buurt? Breng het in op de volgende vergadering.

Je verdiepen in je omgeving en van daaruit in actie komen. Wat hebt u als gemeente mensen te bieden? Deelt u hun vragen en hebt u daar ook nog antwoorden op? De vragen van anderen kunnen een inspiratie zijn voor missionair werk.

i Nynke Dijkstra-Algra is lid van het Missionair Team van de Protestantse Kerk

i Model 5 is te vinden in de map met 30 kansrijke modellen, die wordt uitgedeeld op de missionaire ronde. Zie www.pkn.nl/missionair voor meer informatie