Het gebeurt echt: de diaconie van een plaatselijke kerk weet geen goed raad met het geld dat ze te verdelen heeft ‘onder de armen’. Het gebeurt echt: de diaconie van een plaatselijke kerk heeft geen inhoudelijke vergaderpunten voor de volgende keer.

Tegenover deze werkelijkheid staat een waaier aan activiteiten van jongeren en ouderen die zich op een of andere manier diaconaal inzetten. Daarbij gaat het soms om financiële ondersteuning, maar vaker om maatschappelijke of sociale activiteiten. De afgelopen tijd zijn diverse organisaties opgezet om binnen, maar vooral: buiten kerkelijk verband (jonge) mensen aan te sporen te getuigen van hun christelijk geloof door het doen. Te denken valt aan organisaties als Stichting Present, TijdVoorActie, of Stichting Hulp in Praktijk (HiP). De grootste protestantse kerk in ons land, de PKN, verstaat de ‘tekenen der tijden’ ook en heeft vandaag een haar Landelijke Diaconale Dag waar juist jongeren centraal staan.

De activiteiten van al deze en andere organisaties laten zien hoe er een beweging op gang is gekomen die tussen en boven kerkmuren (jonge) mensen samenbindt in hun oriëntatie op de medemens en op de samenleving. Geloven doe je niet alleen met je hoofd en je hart, maar ook met je handen. De opkomst van al deze initiatieven kan in zekere zin worden gezien als de onbetaalde rekening van de traditionele kerk en haar diaconie. In kerken waar het niet goed gaat met kerkbezoek en ledental, gaat het vaak vooral over dingen die eigenlijk niets met het hart van het geloof en van het christelijk leven te maken hebben. Tussen beide is een verband: als het hart van de mensen niet klopt door een levende relatie met God, gaat het niet goed in de kerk. Dan gaat de aandacht naar onbelangrijke, formele of oppervlakkige dingen. De kerk is dan geen huis waar mensen zich thuis voelen en waar mensen elkaar ontmoeten in hun geloof, maar een monument waarin wanhopig wordt vastgehouden aan het oude. Logisch, dat jongeren en ouderen zo’n kerk verlaten; wat hebben ze er te zoeken? En terecht dat ze het zoeken in andere verbanden, waar de hang naar het oude niet domineert, maar waar mensen elkaar echt ontmoeten in hun gedeeld geloof.

In de genoemde organisaties vinden mensen elkaar die voelen dat ze iets moeten dóen - getuigen zijn van God in de wereld. Heel concreet: oude mensen bezoeken of met hen door de wijk gaan in de rolstoel, boodschappen doen, schoonmaken, helpen bij formaliteiten, voorlezen, begeleiding en ondersteuning bij verslavingen of ‘alleen maar‘ een luisterend oor of een hand op de schouder.

Het lijkt erop dat het doe-aspect van gelovigheid steeds meer de nadruk krijgt. Daarbij gaat het niet louter om praktische zaken als boodschappen doen voor een bejaarde. Er zijn tekenen dat mensen ook steeds meer behoefte krijgen aan een verinnerlijking van het praktische. Of, andersom gezegd: handelen vanuit een overtuiging, een innerlijke gerichtheid. Een aanwijzing daarvoor is de toename van het aantal gesprekken, artikelen en boeken over de motieven voor een christelijke levenspraktijk. Een voorbeeld wordt gevormd door weblogs over wat heet: postmoderne devotie. Deze titel is een aardige samenvatting van de bedoeling: als hedendaags mens, levend in de postmoderne tijd, aansluiting zoekend bij de geloofs- en levenshouding van de Moderne Devotie, de beweging waarvan Geert Groote (1340-1384) de bekendste is. Binnenkort komt er zelfs een boek uit met de titel Navolging NU Postmoderne devotie.

Een ander teken is de toenemende belangstelling voor aspecten van het Oosters-Orthodox christendom. Met name de gerichtheid op het ‘heilige leven’ - dat is ook: het leven met en in de Geest - spreekt aan. Deze tak van het christendom heeft door alle eeuwen heen een notie van het vroege christendom bewaart: het lijken op God, als vrucht van een deugdzaam leven.

Veel mensen zoeken geestelijke inspiratie en vormen voor een christelijke levenspraktijk. Gelukkig is er veel daarvan te vinden in de traditie van zowel het westers als het oosters christendom: we hoeven niet alles zelf uit te vinden en we hoeven niet eerder gemaakte fouten te maken.