De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 23 april

Hoofdartikelzaterdag, 3 oktober 2009

Bezinning op bezit...
De economische crisis is aanleiding en reden voor bezinning. Economen, politici en anderen hebben ertoe opgeroepen. Daarbij wordt niet alleen gedoeld op de bankiers, maar op iedereen die in het financiële systeem zit. Mensen met een hypotheek, een koopsompolis, een spaarcent en veel bezittingen zouden zich aangesproken moeten voelen.
Het is betrekkelijk gemakkelijk om vooral naar anderen te wijzen; naar mensen die het beter hebben. Maar ‘beter’ is een betrekkelijk begrip en biedt alle mogelijkheden om zich er achter te verschuilen. Iedereen kent immers wel iemand die het beter heeft. Om meerdere redenen is het interessant om niet te wijzen naar mensen die het beter hebben, maar naar degenen die het minder goed hebben. Ook dat begrip is betrekkelijk, maar het is moeilijker om zich er achter te verschuilen. We zien en horen immers bijvoorbeeld ouderen om ons heen die moeten rondkomen met een AOW’tje en die veel extra kosten hebben, bijvoorbeeld voor zorg.
Bezinning op wat we zelf bezitten in vergelijking met wat anderen hebben - beter gezegd: niet hebben - kan leiden tot een houding waarin de verantwoordelijkheid ten opzichte van het materiële goed kan worden beleefd. Zonder de vluchtweg naar anderen die het beter hebben. Die bezinning kan er toe leiden dat we met andere ogen naar ons geld kijken, onze bezittingen en naar ons handelen. Kijken via de ander leidt er wellicht toe dat we met een schok ons realiseren hoe veel we hebben. En dat we vaak onze - betrekkelijke - rijkdom als vanzelfsprekend zien. Het zal ook gebeuren dat we plotseling inzien hoe vaak we nadenken over hoe we nog meer kunnen krijgen. Welke beleggingen zijn optimaal renderend of wat is een verstandige investering. Als voorbeeld: hoe veel tijd besteden we aan het uitzoeken van de hypotheek die het minst kost en die het beste bij ons past. En hoeveel tijd en energie hebben we niet over voor het uitzoeken van de mooiste caravan, een keuken of een auto.
Wie veel heeft - vooral in vergelijking met anderen - heeft veel verantwoordelijkheid. Dat kan de uitkomst zijn van nadenken over hoe we omgaan met geld en goed, met tijd en met energie.
...en nederigheid
Vanouds zijn deugden handelwijzen die bijdragen tot het goede leven. In de vroege christelijke traditie speelden ze een belangrijke rol voor de ethiek van bestaan. En voor het geloof. Augustinus bijvoorbeeld vulde de klassieke trits deugden aan met die van geloof, hoop en liefde. En hij ‘bedacht’ er nog een paar. De basisdeugd bij Augustinus is die van de nederigheid. Die maakt ruimte vrij voor het beoefenen van de liefde tussen mensen. In een preek vraagt hij hoe het toch komt dat mensen maar niet ‘één van geest’ kunnen zijn, ‘op weg naar God’. Uiteindelijk komt dat omdat ‘hun geest gebogen staat over zichzelf en iedereen slechts bedacht is op zijn eigen deel’.
Augustinus eiste in zijn regels voor de kloostergemeenschap het samen delen van geld en goed. Dat is iets anders dan dat iedereen hetzelfde moet bezitten: ‘niet ieder evenveel, maar elke persoon wat hij nodig heeft.’
De woorden van Augustinus kunnen gemakkelijk alleen geldig worden verklaard voor het klooster. Maar dat is te gemakkelijk. Precies de deugd van de nederigheid kan heilzaam zijn voor iedereen die voelt dat de financiële crisis een morele crisis is - en wellicht een geloofscrisis is. In de deugd van de nederigheid wordt geoefend om anders naar zichzelf te kijken en anders naar anderen. Nederigheid wekt het besef van egoïsme en van materialisme. Nederigheid baant de weg naar het leven ‘in liefde’ met anderen, omdat de hindernis van het materiële wordt weggenomen. Dat wil niet zeggen: iedereen evenveel. Wie dat zegt, is toch weer slaaf van het materiële. Maar het wil wel zeggen: geld en goed hebben alsof je ze níet zou hebben. Dan ben je pas bezitter van geld en goed en hebben die jou niet in hun macht.
Nederigheid beidt een perspectief op deugdzaam omgaan met het materiële. In het verband van samen leven in kleine kring en in de grote kring van de wereld.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties