De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
maandag 22 januari

Hoofdartikelzaterdag, 25 april 2009

De JSF-discussie
Het vroeg om overtuiging om de beraadslagingen in de Kamer over de JSF te blijven volgen. Het debat was niet slechter dan de meeste, maar duurde wel erg lang. Maar daar kreeg de burger ook wat voor: de oplossing van de vaardige staatssecretaris Jack de Vries en die door de PvdA gretig werd gebruikt. Nederland blijft betrokken bij het JSF-project, betaalt mee aan een testvliegtuig, beslist volgend jaar over meebetalen aan de tweede toestel en beslist in 2012 pas over de aankoop van de operationele vliegtuigen.
De betekenis van het JSF-debat reikt verder dan de afgelopen dagen, zowel naar het verleden als naar de toekomst. Sinds 2002 rommelt Nederland al met onduidelijke, onvolledige en vooral onzorgvuldige besluitvorming rondom de opvolger van de F-16. De basis van de rommeligheid wordt gevormd door de aannames over de noodzaak van de opvolger, zowel qua type vliegtuig als het aantal vliegtuigen.
Die aannames zijn afkomstig uit de koker van het leger, in dit geval met name de luchtmacht. Een kenmerk van aannames is dat ze niet worden beargumenteerd; het gaat letterlijk om aan-names: je neemt iets (voor waar) aan. Die aannames houden onder meer in dat Nederland ‘het beste vliegtuig’ moet hebben, voor de veiligheid van ‘onze mannen’. Dergelijke uitspraken spelen in op het gevoel. Wie zou ‘onze mannen’ niet het beste gunnen, voor hun veiligheid? Maar als de redelijkheid en de logica van de aannames worden onderzocht en als de argumenten van het beste en van veiligheid worden getoetst, dan blijken beide onacceptabel primitief.
Een paar redenen voor dat oordeel. De eerste gaat over ‘het beste’. Wat het beste vliegtuig is, hangt af van het gebruik ervan en van het doel van de inzet van de vliegtuigen. Gebruik en doel hangen af van de doelstellingen van het Nederlandse leger. Zowel naar omvang als naar aard. Over deze en dergelijke dingen moeten we het nog hebben; de discussie staat voor 2010 gepland. Niemand heeft daarom op dit ogenblik enig recht van spreken over wat ‘het beste’ vliegtuig is.
De tweede reden waarom de kwalificatie ‘het beste vliegtuig’ primitief is, hangt samen met de voortdurende ontwikkelingen in de techniek van de oorlog. Er komen nieuwe bedreigingen - denk aan het platleggen van de data-netwerken en computers. En er zijn veranderingen in de machtsverhoudingen in de wereld. We kunnen niet meer denken in de oude vijandsbeelden. De ‘nieuwe’ vijand heeft niet vanzelfsprekend een gezicht en het aanvallen van een land is niet bij voorbaat de meest voor de hand liggende tactiek.
Hiermee samenhangend: veiligheid is een betrekkelijk begrip. Over welke omstandigheden hebben we het precies? Welke bedreigingen zijn te verwachten en waartegen wapenen we ons
..in perspectief
Het uitstel van de keuze voor de JSF krijgt alleen betekenis als de Kamer in staat is een zindelijke discussie te voeren over de aannames die tot nu toe gelden. Anders glijdt het uitstel over in ongefundeerde besluitvorming.
Er is alle reden om heel alert te zijn op ontwikkelingen in de politiek hieromtrent. Staatssecretaris De Vries gaf daarvoor donderdagavond de reden. Hij zei dat ‘deze wereld steeds gevaarlijker wordt’ en dat ‘Defensie recht heeft op het beste toestel’. Deze uitspraak is politiek zwaar geladen. Ze geeft uiting aan een opvatting over internationale verhoudingen en over keuzes die Nederland maakt in het internationale speelveld. De uitspraak van De Vries is des te meer veelzeggend omdat hij zijn oordeel over de wereld verbindt met de keuze voor een vliegtuig. Het parlement sprak de staatssecretaris niet aan op zijn uitspraak.
Alle reden dus voor het uiterst kritisch volgen van de Kamer en kabinet. Belangrijk daarbij is te letten op de lobby van het leger. Die organisatie heeft een tamelijk beperkte rationaliteit, zo hebben we de afgelopen maanden gezien. En het heeft een buitensporig zelfbewustzijn. De commandant der strijdkrachten Van Uhm zegt: volg ons nu maar in onze visie, wíj hebben er verstand van. Dat is een schoffering van parlement en volk. Van Uhm moet terug naar waar hij hoort: in de kazerne. En hij mag pas iets zeggen als hem iets gevraagd wordt door regering en parlement. Maar het is twijfelachtig of beide moed en kracht hebben om hun verantwoordelijkheid ook in dezen te beleven.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

hoofdartikel
Familieberichten
Advertenties