De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
zondag 19 november

Economiedonderdag, 23 april 2009

Besluitvorming in Nederland leidt tot achterstand in Europa
Kroes krijgt bij splitsingswet niet altijd gelijk
Koos van Houdt
Straatsburg - Is de fles nu halfvol of is hij voor de helft leeg? Die vraag ligt levensgroot op tafel nu het Europees Parlement gisteren met ruime meerderheden vijf ingrijpende wetsvoorstellen definitief heeft goedgekeurd over de levering van elektriciteit en gas aan de consument. De grote strijdvraag was of binnen nu en 1 januari 2011 de vele en ook vaak machtige energiebedrijven zouden moeten worden gesplitst. Eén van de belangrijkste spelers in deze arena was Neelie Kroes, Europees Commissaris voor mededinging.
Ik heb het nog even nagekeken. In januari 2007, ter gelegenheid van de presentatie van de oorspronkelijke wetsvoorstellen door de Europese Commissie, ontving Kroes Nederlandse journalisten op haar werkkamer in het gebouw van de Europese Commissie in Brussel. Het was een dag of tien nadat de Russen voor het eerst de gaskraan richting Oekraïne hadden dichtgedraaid. Het was ook de maand dat er in Beetsterzwaag en op andere plekken in Nederland een nieuw kabinet in elkaar werd gezet.
En het was ruim twee maanden nadat de Eerste Kamer een fraai dubbelbesluit had genomen. De Nederlandse energiebedrijven zouden gesplitst worden. Maar de wet zou, in afwachting van Europese ontwikkelingen, nog niet in zijn volle omvang in werking treden. Toch doen, zei Kroes tijdens dat persgesprek toen. De Nederlandse bedrijven nemen dan, zo was haar redenering, een voorsprong en hebben zo de mogelijkheid een goed plekje op de grote Europese interne markt te veroveren. En in andere lidstaten kan men dan zien dat het juist goed is om de bedrijven te splitsen. Al was het alleen maar omdat de levering van energie aan de klant dan beter is gewaarborgd en bovendien voor lagere tarieven per kilowattuur of per kubieke meter gas.

Consument

Mevrouw Kroes was één van de felste verdedigers van het splitsingsbeleid. Ze had in de jaren ervoor een zogenaamd ‘sectoronderzoek’ gehouden en was tot de conclusie gekomen dat concurrentie in de energiemarkt maar zeer matig was ontwikkeld. Zeer tot schade van de consument die daardoor veel te veel moest betalen voor gas en licht. Maar de belangen van de grote bedrijven, in sommige landen als Duitsland en Frankrijk met trekjes van een monopolist, waren groot. De strijd zou zwaar worden.
Dat is gebleken. Gisteren werd in Straatsburg definitief een punt gezet achter het debat. En de reactie van de Europese Commissie spreekt boekdelen. Vooral als je let op wat niet wordt gezegd. In het compromis staat namelijk dat splitsing weliswaar mogelijk is, maar dat lidstaten ook kunnen volstaan met het regelen van toezicht, waardoor niet gesplitste bedrijven hun netwerkfunctie of hun leveringsbedrijf aan onafhankelijke controle onderwerpen. Op die manier zou de positie van de consument ook sterker worden. Nederland loopt nu niet meer alleen voorop in de Europese Unie. Nederland lijkt op deze manier zelfs naast het speelveld te zijn beland.
In januari 2007 was splitsing voor Kroes het belangrijkste punt van het hele wetgevingspakket. Nu spreekt de Europese Commissie in voorzichtige bewoordingen de verwachting uit dat de nieuwe energiewetgeving de burgers zal beschermen in hun belang om tegen de ,,laagst mogelijke prijs” gas en licht in huis te krijgen. Ergens als punt 5 in een serie van belangrijke aspecten komt de term ‘splitsing’ toch nog voor. ,,De productie van energie èn de levering ervan aan de klant worden effectief van elkaar gescheiden”, zegt de Commissie. Maar deze teksten kunnen niet verhullen dat de belangrijkste doelstelling van de energiewetgeving niet is bereikt.

Grote gevolgen

Dat kan grote gevolgen hebben in Nederland. Morgen beslissen Provinciale Staten van Noord-Brabant over het eventueel verkopen van een pakket aandelen van 30 procent van Essent aan RWE, één van de grootste bedrijven in Duitsland. Als de Staten tegen stemmen en daar ziet het naar uit, gaat deze fusie niet door. Want RWE wil beslist 80 procent van de aandelen in handen krijgen. Maar ook als de provincie Noord-Brabant wel gaat verkopen, is de uitkomst nu onzeker. Want zal RWE in de ogen van minister Van der Hoeven (economische zaken) voldoende gesplitst zijn, om de fusie goed te keuren? Iets vergelijkbaars speelt een rol in onder meer Fryslân, waar het gaat om het verkopen van aandelen Nuon aan het Zweedse, ongesplitste staatsbedrijf Vattenfall.

Twee splitsingen

Meestal is in de politiek een compromis een goede oplossing voor twee of meerdere uiteenlopende voorstellen. Maar in het geval van splitsing van energiebedrijven is het nog maar de vraag of de vrede nu is getekend. Deskundigen spreken wel over twee vormen van splitsing. Je hebt dan de economische splitsing en de juridische splitsing. En omdat de economische splitsing wel is bereikt, zou het belangrijkste probleem, namelijk de prijzen voor de consument, zijn opgelost. Maar het is de grote vraag of die economische splitsing wel echt zal kunnen functioneren zonder dat de juridische splitsing verplicht is.
De groene fractie in het Europees Parlement, groot voorstander van de wetgeving, stemde gisteren daarom zelfs tegen. Voor de groenen is groene stroom erg belangrijk. En allerlei bedrijfjes die daarmee bezig zijn, zien nu hun kansen op volwaardig gebruik van de netwerken slinken. De ontwikkelingen in de komende jaren zullen uitwijzen wie uiteindelijk gelijk zal krijgen. Neelie Kroes en de groenen hebben het gisteren vooralsnog niet gekregen.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

economie
Familieberichten
Advertenties