No, de lêtste rit. Wat in rare dei net, hjoed? Wat moatte jimme no aanst?” Tine Zijlstra uit Oudebildtzijl stapt de Bibliobus binnen. Aan de ene hand haar kleinzoon, in de andere een linnen tas met een flinke stapel prentenboeken.

Veel tijd brengt ze vanochtend niet in de bus door - ondanks het praatje met medewerkers Tjisse Roersma en Jeltje Schoustra. Als ze de boeken heeft ingeleverd, kan ze weer gaan. Nieuwe exemplaren hoeven zij en haar kleinzoon vandaag niet uit te zoeken. De Bibliobus bezoekt Oudebildtzijl voor het laatst. De bussen worden - zoals vrijwel overal in Nederland - wegbezuinigd.

,,Het is hartstikke triest”, verzucht Roersma. Ruim 38 jaar lang deed hij zijn werk, als chauffeur en bibliotheekmedewerker op de bus, met plezier. Hij weet het nog goed - de eerste Bibliobussen trokken erop uit in 1966. Niet veel later werd hij zelf chauffeur. ,,Het was ontzettend druk in die periode”, herinnert hij zich. ,,Een tijd lang reden er zelfs speciale Bibliobussen naar de scholen. Dat is al lang niet meer zo.”

De ‘dweilroute’, noemt Roersma de rit die hij en Schoustra gisteren over het Bildt en door Menaldumadeel reden. Tussen acht uur ’s ochtends en zes uur ’s avonds haalden ze samen alle nog uitgeleende boeken op in Boksum, Beetgumermolen, Marssum, Oudebildtzijl, Nij Altoena, Vrouwenparochie, Sint Jacobiparochie en Deinum.

Echt druk is het niet, vindt Schoustra. ,,Maar wel wat rommelig. Het is gewoon zo gek dat niemand meer boeken meeneemt.”

Bij de halte van cbs De Korenaar aan de Monnekebildtdijk komen Douwe Paulusma (12) en Tiemen Helfferich (12) met een krat vol boeken aanzetten. ,,We leveren de boeken van de klas in”, vertellen ze. ,,De bus kwam hier elke twee weken. Dan zochten we altijd boeken uit om in de klas te lezen.”

De leerlingen van De Korenaar gaan de bus wel missen, verwacht Douwe. ,,Misschien gaan kinderen straks wel minder lezen.” Zelf zitten ze er niet zo mee dat er voortaan geen Bibliobus meer is om boeken van te lenen. ,,Wij zitten in groep 8. We gaan straks toch naar een andere school, in Leeuwarden”, zegt Tiemen. ,,Daar zullen we denk ik wel móéten lezen.”

Gelukkig is het straks niet helemaal gebeurd met de uitleen in Oudebildtzijl, zegt Schoustra. ,,Het ziet ernaar uit dat er in het dorpshuis een Lytse Bieb komt. Die heeft natuurlijk niet zoveel boeken als de bus, maar het beter dan helemaal niets.”

Tot juli blijven zij en Roersma nog andere routes in de provincie met de Bibliobus rijden. Daarna is het in vrijwel heel Fryslân gedaan met de rijdende uitleenpunten. De Lytse Biebs - uitleenpunten in scholen en dorpshuizen - moeten als alternatief gaan dienen. Naar verwachting is de kleine bibliotheek in Oudebildtzijl pas over een paar maanden klaar.

Schoustra rijdt nu veertig jaar op de bussen, maar is daarnaast ook al die tijd inzetbaar geweest voor de reguliere bibliotheken. De bibliotheek op wielen is een bijzonder fenomeen, vindt ze. Als medewerker van de bus krijg je naast het uitleenwerk ook de kans intussen van het landschap te genieten, vertelt ze. ,,Dat is natuurlijk geweldig. Gelukkig hebben we er op deze laatste dag mooi weer bij.”

De bus is naast uitleenpunt voor boeken ook een ontmoetingsplaats, stelt ze. ,,Van het kleinschalige heb ik altijd genoten. Je hebt op zo’n bus veel meer en intensiever contact met mensen dan in een reguliere bibliotheek. Je merkt, als je door Fryslân rijdt, ook hoe verschillend de mensen in de dorpen zijn. Bilkerts zijn heel anders dan mensen in de Stellingwerven.”

Het verlies van haar werk vindt ze niet het grootste probleem. Zij en Roersma gaan andere functies bekleden binnen de Bibliotheekservice Fryslân. ,,Er verdwijnt een stukje leven van het Friese platteland met de Bibliobus. Dat vind ik echt heel jammer.”

Roersma loopt nog even naar binnen bij De Korenaar, om te controleren of er geen boeken achtergebleven zijn. Terwijl Schoustra de pas ingeleverde boeken keurig terug zet op de plank, stapt een vrouw gehaast de bus binnen. ,,Ik heb ’m gevonden, hoor!” roept ze, en legt een Fries prentenboekje op de toonbank. ,,Ach, wat aardig”, zegt Schoustra als ze weer weg is. ,,Ze heeft ’m thuis nog opgezocht. Ze was hier net, maar kon het boek niet vinden.”

Er zullen hier en daar nog wel wat boeken in de dorpen achterblijven, ondanks de ‘dweilroute’, verwacht ze. ,,Dat is ook niet erg. Ze mogen de boeken ook nog wel in de bibliotheek in Sint Annaparochie inleveren. Daar zullen de mensen uit Oudebildtzijl de komende tijd toch wel naartoe gaan voor boeken.”

Gonny Weiland is vast van plan voortaan naar de bibliotheek in Sint Annaparochie te gaan. Zojuist heeft ze haar laatste stapel Bibliobus-boeken ingeleverd. ,,Ik kwam hier elke twee weken. En ineens hoorde ik dat het zou ophouden. Ik vind het erg jammer. Zo’n Lytse Bieb heeft denk ik veel te weinig aanbod. Tenzij je boeken bestelt, ja. Maar dan moet je wel weten wát je wilt lezen.”

Tine Zijlstra redt ’t wel met de Lytse Bieb voor de boeken voor haar kleinzoon, verwacht ze. ,,Mar it is gjin ferfanging foar de bus. Wy krije it nea sa moai wer as hjir.” Het is hoe dan ook jammer dat de Lytse Bieb nog niet klaar is, vindt ze. ,,Gelokkich hawwe wy thús ek noch wol in boekje.”

‘Je hebt op zo’n bus veel meer en intensiever contact met mensen dan in een reguliere bibliotheek’