De website frieschdagblad.nl maakt gebruik van cookies.
donderdag 17 april

Cultuurzaterdag, 7 maart 2009

Friese literatuur wordt minder geschreven en gelezen
Ellen Stikkelbroeck
Leeuwarden - Steeds minder mensen lezen Friestalige literatuur. Dat is de tendens die boekhandels in de provincie constateren. Ook in de bibliotheken is het animo voor Friestalig werk gedaald. De Fryske Boekewiken lijken daar nauwelijks positieve invloed op te hebben. Alleen de Afûk laat een ander beeld zien.
Hoewel de totaalverkoop van boeken in Nederland in de eerste negen maanden van het vorige jaar met 4,6 procent steeg ten opzichte van 2007, heerst het gevoel dat Nederlanders minder literatuur lezen. De Friese literatuur heeft het binnen die beweging extra moeilijk, stelt Teake Oppewal, coördinator Friese literatuurbevordering bij Tresoar. ,,De charme van de Friese literatuur moet je op eigen kracht ontdekken, want op scholen wordt er nauwelijks iets aan gedaan.” Uitgever Steven Sterk constateert dat vooral mensen die voorheen wat eenvoudigere boeken lazen, afhaken. Ze zijn overgestapt op andere vormen van ontspanning, zoals televisie en internet. ,,Heel literaire boeken hebben sowieso een klein publiek; dat geldt voor Friese literatuur al helemaal”, aldus Sterk. ,,Wanneer een boek kwaliteit heeft én publieksvriendelijk is, verkoopt het echter wel goed; kijk maar naar Hylke Speerstra en Arjen Terpstra.”
Verschillende boekhandels in de provincie laten hetzelfde beeld zien. Non-fictie boeken over Fryslân – al dan niet in het Fries - verkopen nog wel goed, net als Friestalige kinderboeken, maar de verkoop van Friese literatuur is dalende. ,,Bij de fictie is de verkoop van Friestalige boeken achteruit gelopen, in de afgelopen tien jaar wel met 30 à 40 procent”, stelt Frans Heeger, inkoper van Van der Velde Boekhandels die vestigingen heeft in Leeuwarden, Sneek, Heerenveen en Groningen. Dat is volgens hem niet alleen de lezers aan te rekenen. ,,Het komt ook door een gebrek aan nieuwe aanwas; het aantal auteurs dat Fries schrijft loopt terug.”
Dat merkt ook Ids Bergsma, directeur van boekhandel Bergsma in Dokkum. Zijn totale jaarverkoop van Friestalig werk stijgt nog, dankzij uitschieters als het Friese woordenboek, maar fictie blijft moeilijk. ,,We hebben tegenwoordig geen krakers meer als een Rienk van der Velde. Friese literatuur druppelt weg. Een enkeling, zoals Hylke Speerstra en Arjen Terpstra, verkoopt nog wel goed.”
Directeur Jellie Tiemersma van Bibliotheken Midden-Fryslân constateert dat de uitleencijfers van Friese boeken al een aantal jaren achtereen dalen. ,,Dit lijkt een structureel verschijnsel, veroorzaakt door de vergrijzing en veranderd consumptiegedrag: leescultuur wordt kijkcultuur.” Het aantal Friese boeken dat afgestempeld werd, zakte van 152.000 in 2005 naar 135.000 in 2007. (In die cijfers is overigens het aantal Friestalige kinderboeken niet meegerekend en terwijl Nederlandstalige boeken over Fryslân wél).
Of de Fryske Boekewiken, die van 21 februari tot en met morgen plaatsvinden, invloed hebben op het leengedrag in de bibliotheken wordt niet gemeten. Bij de boekhandels lijkt er nauwelijks een boek méér te worden verkocht. Slechts een enkeling komt speciaal binnen om het Boekewikegeskink te bemachtigen. Bedrijfsleider Marja Bosma van Selexyz de Tille in Leeuwarden: ,,Je kunt de Fryske Boekewiken niet vergelijken met de Boekenweek van de CPNB die volgende week begint. Dan loopt het wél storm.”
Selexyz De Tille geeft het Boekewikegeskink ook maar gratis weg bij Nederlandstalige boeken óver Fryslân: eigenlijk hoort dat alleen bij Friestalig werk, maar de boekhandel vreest er dan een heel stel over te houden.
De uitzondering op de hele tendens is de boekwinkel van de Afûk in Leeuwarden, waar enkel Friestalig werk wordt verkocht. ,,Wij hebben in de eerste maanden van dit jaar 30 procent meer boeken verkocht dan in dezelfde periode vorig jaar”, zegt verkoopster Gerda van Wijk. ,,Begin vorige week, toen de Fryske Boekewiken net begonnen, was het ook extra druk.”
Mogelijk dat een deel van de boekenkopers die elders verdwijnen, nu de Afûkwinkel opzoekt.
,,Dat zou kunnen, want wij zien veel nieuwe gezichten en horen mensen ook zeggen dat ze bij ons
meer keus hebben. Maar we hebben vorig jaar ook de uitgeverij van de Fryske Akademy erbij gekregen. De verkoop van wetenschappelijke boeken hebben wij nu dus extra. Hoeveel dat is van die 30 procent, weet ik niet.”
De provincie Fryslân blijft subsidies verstrekken voor het uitgeven van Friestalige boeken. Dit jaar is in totaal 100.000 euro beschikbaar uit het budget Taal en Kultuer.

Vertel een vriend | Reageer op dit artikel | Aantal reacties 0


Reacties:

cultuur
Advertenties