Prof. Carl Raschke is hoogleraar godsdienstwetenschappen aan de Universiteit van Denver en schrijver van Next Reformation, Why Evangelicals should Embrace Postmodernism (2004) en GloboChrist, the Great Commission takes a Postmodern Turn (2008).

Deze boeken gaan over de invloed van postmodernisme en globalisering op het christelijk geloof, evangelisatie en zending.

Raschke was afgelopen weekeinde spreker op een seminar van Emerging Netwerk. Dit netwerk brengt mensen met elkaar in ontmoeting en stimuleert vernieuwing rond de vraag hoe Gods koninkrijk vorm kan krijgen in het Nederland van nu.

Het seminar vond plaats in een migrantenkerk in Diemen. Om tafel zaten Nederlandse gemeentestichters en Afrikaanse en Aziatische migranten (met en zonder verblijfsvergunning) om samen na te denken over de impact van globalisering op de kerk. Raschke hield vooral de lijn van zijn boek GloboChrist aan in het seminar. In dit boek schetst hij de uitdagingen voor het christendom in een geglobaliseerde wereld en gaat hij in op thema’s als islam, gerechtigheid, de zendingsopdracht en postmoderne filosofie.

De kerk is volgens Raschke allereerst een netwerk van relaties. Relaties die vaak ogenschijnlijk totaal toevallig ontstaan, maar benadrukt hij ,,de Heilige Geest is daarin aan het werk’’. De relaties tussen mensen zijn uiteindelijk het hart van de kerk en het koninkrijk van God, niet de kerkgebouwen, de kerkdiensten en de voorgangers an sich.

Sinds de Tweede Wereldoorlog verdwijnt de kerk in een rap tempo uit de Nederlandse maatschappij en ook in zijn eigen land (de Verenigde Staten) ziet Raschke het verval van de kerk versnellen. Raschke ziet dat als een afbraak van het ,,bovengrondse onkruid”, onder de grond gaat Christus echt wel verder, want ,,Hij is de Heer van zijn Kerk’’. Boven de grond hoeft er ook niet zoveel te groeien, stelde hij. Het geheim en de kracht van de kerk ligt namelijk ergens anders.

Een onkruid als kweekgras is niet uit te roeien, aldus Raschke. Als je het hier uittrekt, komt het elders toch weer boven, omdat de wortels ondergronds altijd verder groeien. De opdracht aan deze kerk is, zo benadrukt Rasch, de opdracht om gerechtigheid te brengen.

Met in de ene hand de bijbel en in de andere hand de gedachten die de postmoderne filosofen hem aanreiken beargumenteert hij dat het geheim van het onkruid zit in de de ontmoeting tussen mensen die verschillend zijn. Raschke legt de nadruk op het zendingsbevel (Matteüs 28) waarin hij een opdracht ziet om naar de ander toe te gaan. ,,Een opdracht om Christus te zijn voor iedereen die anders is dan jijzelf. (.) Het is een opdracht om samen met de ander te leven, in elkaars nabijheid te zijn in goede en in kwade dagen.

En dan samen het goede te zoeken.’’ En juist daarom heeft Raschke ,,vriendelijke kritiek” op kerken die de gemeenteleden vooral naar zichzelf toe trekken en zo al hun aandacht en energie opzuigen om de kerk en de kerkdiensten draaiende te houden.

Raschke die vele van de postmoderne filosofen persoonlijk kent of kende, doorspekt z’n betoog met smakelijke anekdotes die wat kleur en persoonlijkheid geven aan de Franse filosofen, zoals Jacques Derrida en Gilles Deleuze.

Dat levert ook een ontspannen sfeer op, waarin een blanke fotograaf uit Rotterdam en een Ghanese migrant open en kwetsbaar kunnen spreken over het Nederlandse koloniale verleden. Twee mensen die proberen elkaar te ontmoeten en samen iets te leren. Zo groeit tijdens het seminar het onkruid van de kerk weer een beetje verder.

Het zendingsbevel uit Mattheus 28 wordt door Raschke uitgewerkt naar een opdracht om gerechtigheid te zoeken. In de zoektocht naar gerechtigheid begint hij bij de sociale gerechtigheid maar zoekt het ook veel breder: Raschke schetst het zendingsbevel als uitwerking van het dubbele gebod van Jezus om God en de naaste lief te hebben. Hij schetst het als een opdracht het goede te zoeken tussen mensen en het goede met God.

Weer betoogt Raschke met in de ene hand de Bijbel en in de andere de eerder genoemde postmoderne filosofen dat gerechtigheid pas mogelijk is als er gezocht wordt naar een relatie tussen mensen die elkaars verschillen accepteren en toch van elkaar willen leren. Hij is wars van het paternalisme dat soms achter het streven naar sociale gerechtigheid zit. Gerechtigheid, zo stelt Raschke met nadruk, ontstaat pas als mensen elkaar daadwerkelijk in de ogen kunnen kijken, als ze in elkaars nabijheid zijn. Gerechtigheid kan niet abstract zijn, het is modderig en vies, net zoals ons dagelijkse leven. Gerechtigheid en Christus gaan voor Raschke hand in hand en worden zichtbaar als mensen hun maskers af doen en elkaar echt ontmoeten.

Het seminar wordt gehouden in het gebouw van een migrantengemeente, een gemeente die direct betrokken is bij en vecht voor ‘ongedocumenteerde migranten’ of zo zou de Haagse politiek zeggen ‘illegalen’. Tijdens de bijeenkomst wordt dit pijnlijk duidelijk als een jonge vrouw vertelt over haar leven dat lijkt op het leven van Anne Frank. Ze leeft verstopt in een klein kamertje, bang voor uniformen en kwetsbaar voor criminelen. In de migrantengemeente vindt ze een plek waar ze veilig is; gerechtigheid wordt zichtbaar.

iNico-Dirk van Loo is bezig met gemeenschapsvorming in Dordrecht en was als een van de eersten betrokken bij de beweging Emerging Church in Nederland. Meer informatie: www.emergingnetwerk.nl