Zelden zal een bestuurder zo dicht bij de mensen hebben gestaan als Anita Andriesen, en dan ook nog een bestuurder van het zo ver van de gemiddelde burger afstaande instituut provincie. Andriesen was een mensen-mens, sprak met iedereen en probeerde in harmonie met iedereen beslissingen te nemen. Daarbij stond de kwaliteit van de leefbaarheid op het Friese platteland voorop. Bewaking van it Frysk eigene, stond bijvoorbeeld hoog in haar vaandel. Zonder precies te kunnen benoemen wat nou dat Frysk eigene is. Rust en ruimte behouden en tegelijk ontwikkelingen voor wonen en werken niet tegenhouden.

Ze was een opvallende verschijning in en buiten de Friese politiek, moeder van Fryslân en hoeder van de Friese cultuur. Een echte ambassadeur van de provincie Fryslân. Waar haar medebestuurders de fout in gingen door zich in te dure dienstauto’s te laten rondrijden, verplaatste Andriesen zich in haar rode Ford-Ka: ’t Bildts Roasy, beplakt met PvdA-stickers. Als het even kon praatte ze in het Bildts.

Voor Andriesen - geboren in Leeuwarden, opgegroeid in Sint Annaparochie en tot haar overlijden woonachtig in Oudebildtzijl, voor haar Ouwe Syl - was Fryslân groot genoeg. Haar vader was pootaardappelboer in Sint Annaparochie. Haar bestuurlijk en politiek talent werden buiten de provincie zeker herkend door de PvdA. Ze werd benaderd voor posten in Den Haag en Brussel, maar Andriesen hoefde niet zo nodig en bleef het liefst in de buurt van de mensen om haar heen. Ze bestuurde en handelde op basis van idealen. Voor vakantie hoefde ze nooit ver van huis. De zomervakantie stond ze met het gezin zes weken lang op camping It Krúswetter in Easterlittens.

Ruim vijf jaar geleden werd Andriesen, toen 46 jaar oud, getroffen door borstkanker. Na een behandeling van zeven weken werd ze ‘schoon’ verklaard, maar in het voorjaar van 2006 keerde de ziekte terug. Dit keer in ongeneeslijke vorm. In oktober 2007 moest Andriesen opnieuw chemotherapie ondergaan, er waren nieuwe uitzaaiingen in lever en heup. In het weekeinde van 8 en 9 november van dit jaar ging het echt fout. Met spoed werd ze met een virusinfectie opgenomen in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis. In het Amsterdamse ziekenhuis liet ze zich de laatste jaren behandelen, na een meningsverschil met artsen van MCL. Afgelopen weekeinde is Andriesen thuisgekomen om de laatste momenten van haar leven met naaste familie door te brengen.

Vanaf het begin is Andriesen heel open geweest over haar ziekte. Ze kon er geen geheim van maken. Heel Fryslân mocht meeleven. ,,Ik kan er niet zwijgend mee rondlopen. Ziekte en werk horen bij elkaar. Dat kan ik niet scheiden”, zei ze daarover in de herfst van 2003 in deze krant. Ze moedigde sindsdien vrouwen - en ook mannen - aan serieus te blijven met zelfonderzoek. In april 2006 kreeg Andriesen te horen dat de borstkanker terug was, dit keer met uitzaaiingen in de longen. Daarmee stond vast dat Andriesen ongeneeslijk ziek was. ,,Dat betsjut dat ik der oan stjer, sizze de artsen”, zei Andriesen in een openhartig interview in het Friesch Dagblad. Dat kon over twee jaar zijn, maar ook over tien of twintig jaar. Man Sytse en de drie opgroeiende zoons hadden de hoogste prioriteit in het vervolg van haar leven. Het werk gaf haar wel afleiding. ,,Wat moatte je dan? Treurich yn in hoekje sitte? Dęr wurdt gjin minsk better fan.”

Het terugkeren van de kanker weerhield de Friese PvdA er niet van Andriesen gewoon te handhaven als onbetwiste lijsttrekker voor de provinciale verkiezingen van maart 2007 en beoogd gedeputeerde - zoals ze dat vier jaar eerder ook was geweest. Het vertrouwen was groot. Andriesen hield een puur persoonlijke politieke campagne: Anita foar Fryslân. Ongekend in Fryslân. Meer en minder bekende Friezen spraken zich in het openbaar uit voor Andriesen, onder wie voetbaltrainer Foppe de Haan, fadozangeres Nynke Laverman en hoogleraar plattelandsontwikkeling Jan Douwe van der Ploeg. Zelfs VVD’ers als oud-burgemeester Louis Lyklema kozen openlijk de zijde van de PvdA-politica.

Met de eigengereide campagne oogstte ze intern ook kritiek, maar ze had zeker succes. Bij de verkiezingen verloor de PvdA overal dramatisch in Nederland, met uitzondering van Fryslân. Hier bleef de schade tot een minimum beperkt. Andriesen trok in Fryslân de meeste stemmen: 52.554. Ze kreeg vervolgens een prominente rol in de evaluatie van het verkiezingsechec van de sociaal-democraten. Met haar aanbevelingen is echter weinig gedaan.

Ze laat Fryslân onder meer een nieuw streekplan na, dat de kwaliteit van de openbare ruimte beter moet bewaken. Het plan was Andriesens trots, ze beschouwde het eindresultaat als haar kindje, ondanks dat CDA en VVD er nog het nodige in hebben veranderd. Heel even dreigde het college er zelfs over te vallen, maar Andriesen schikte zich na een paar dagen van bezinning in de wijzigingen. Het plan kwam op een manier tot stand die typerend voor Andriesen was. Er gingen gesprekken met bijna duizend inwoners en belangenbehartigers aan vooraf.

Andriesen geloofde meer in maatwerk, dan in het handhaven van strakke regels. Dat past niet in Fryslân en zeker niet in een streek als De Wâlden, vond ze. Zo botste ze met milieuminister Cramer over de invulling van het nationaal landschap. Haar partijgenote had op zich wel vertrouwen in Andriesen, maar niet bij voorbaat in haar toekomstige opvolgers. ,,Als er alleen maar Anita’s zouden zijn die met echt leiderschap een balans vinden in economische, ruimtelijke en landschappelijke ontwikkelingen, dan is er weinig aan de hand”, zei Cramer daar begin dit jaar over. Vertrouwen was de basis van waaruit Andriesen handelde. Besturen werkt in Fryslân anders dan in Den Haag, vond de boerendochter. ,,De gemeenschapszin is in Fryslân nog sterk. We kennen elkaar en mogen vertrouwen in elkaar hebben”, schreef ze op de website van de provincie.

Andriesen was meester in de rechten. Staats- en bestuursrecht had ze zich via een avondstudie eigen gemaakt, na eerder atheneum en de secretaresse-opleiding Schoevers te hebben gevolgd. Zo werkte ze zich op van het secretaresse-werk tot beleidswerk bij de overheid. In 1995 werd ze lid van Provinciale Staten. In maart 2002 volgde ze Sicko Heldoorn op als gedeputeerde.

Weidevogelbeheer stond hoog in haar vaandel. Met hand en tand heeft ze zich verzet tegen het verbod op kievitseieren rapen, een Friese traditie die volgens haar de weidevogelstand niet nadelig hoefde te beďnvloeden. Of het haar gelukt is, moet nog blijken: de provincie werkt aan een nieuwe ontheffing. ,,Ik hie it wol slim fűn as ik dejinge wie űnder wa’t it ljocht foar it aaisykjen útgong”, heeft ze gezegd. Ze maakte zich ook sterk voor behoud van historische boerderijen, ,,de kathedralen van het Friese platteland”, en voor nog veel meer.

Drie jaar geleden kreeg ze de Friese persprijs, een prijs waarvan het niet gebruikelijk was dat die naar een politicus ging. ,,Respekt twingt se ôf troch de drive węrmei’t se har wurk docht”, zo sprak de jury. Landschapsorganisaties eerden haar onder meer door in de zomer van 2006 bij Twijzelerheide een pingoruďne naar haar te vernoemen: Anita’s dobbe.

In de laatste jaren heeft Andriesen veel steun gehad aan haar geloof. Ze groeide op in een gereformeerd ARP-gezin. Ze heeft altijd meer overeenkomsten dan verschillen gezien tussen de machtspartijen PvdA en CDA. ,,Wy brűke faak deselde noarmen en wearden.”