Sexbierum - Noordwest-Fryslân kan heel goed behouden blijven voor de landbouw, maar alleen als landbouwtechnologen alle ruimte krijgen om gewassen te creëren die tegen zilt of zelfs helemaal zout water kunnen. Dat zegt Upt Hiddema van de afdeling akkerbouw van LTO Noord, in reactie op het advies van de Deltacommissie.

Rond 2050 is het landbouwgebied van Franekeradeel en het Bildt, een van de belangrijkste aardappelgebieden van het land, vergeven van de zoute kwel, stelt de commissie. Die wetenschap zal een belangrijke rol spelen in de Gebiedsontwikkeling Franekeradeel-Harlingen, het project waarin tien partijen sinds begin dit jaar bespreken hoe de toekomst van het gebied eruit moet zien. Behalve de landbouw hebben ook gas- en zoutwinning grote belangen in de streek. De vraag of er zoete of zilte landbouw bedreven wordt maakt nogal wat uit voor de vraag hoever de bodem mag dalen door mijnbouwactiviteiten. Hoe dieper het land ligt, hoe lastiger het is om de bodem zoet te houden.

De gebiedsontwikkelingscommissie zal de cijfers over verzilting zeker meewegen in het advies, dat begin volgend jaar aan de overheden wordt aangeboden, zegt voorzitter Hepke Bijma. Maar dat geldt bijvoorbeeld ook voor de nieuwe cijfers over bodemdaling door gaswinning, die vorige week bekend werden. ,,Uitgangspunt blijft hoe dan ook dat we hier een uniek landbouwgebied hebben dat we zo lang mogelijk willen behouden. Ik ga ervan uit dat er altijd hoogwaardige landbouw blijft.” Dat zou ook zilte landbouw kunnen zijn, geeft Bijma toe. ,,Maar dat hangt sterk af van de vraag of er draagvlak is, of er markt voor dat soort gewassen is, etcetera.”

Een verdere verzilting hoeft op korte termijn niet eens zoveel gevolgen te hebben voor de Friese akkerbouwers, legt Hiddema uit. 70 procent van de landbouwgrond wordt gebruikt voor aardappels, graan en bieten: ,,Die mogen toch niet beregend worden. Groentegewassen als uien, winterpeen, broccoli en bloemkool, die af en toe beregend moeten worden, hebben wel een zekere zouttolerantie, maar dat houdt snel op.”

Gelukkig voor de boeren werkt LTO samen met instituten als de Wageningen Universiteit al een aantal jaren aan de ontwikkeling van gewassen die tegen zout water kunnen: de constatering van de commissie is uiteraard niet nieuw voor hen. ,,De landbouwsector is blij dat de Deltacommissie dit probleem op de kaart zet, want nu kan deze ontwikkeling nog voortvarender worden opgepakt.”

Er moet snel veel geld naar de proefboerderijen die experimenteren met zilte landbouwgewassen, vindt Hiddema. ,,Met de huidige kweektechnieken duurt het wel 25 tot 40 jaar tot er een nieuwe soort is ontwikkeld. Dat komt doordat het allemaal op natuurlijke wijze moet, genetische manipulatie mag niet met voedselgewassen.” Voorlopig lijkt er nog wel tijd: ,,Maar als Nederland en Europa zouter worden en er ontstaat een tekort aan voedselgewas, dan zal de EU inschikkelijker moeten worden en lichte genetische manipulatie toch moeten toestaan.”