De afgelopen weken is de discussie over wat er wel en niet op internet mag worden gezegd flink opgelaaid. De hernieuwde discussie heeft een aantal aanleidingen. Zo wil Geert Wilders aangifte doen tegen meerdere bezoekers van de internetsite Hyves omdat ze doodsbedreigingen tegen hem hebben geuit. Op de zogeheten anti-Wilders Hyve schreven tientallen bezoekers dat ze de PVV-leider ‘een kogel door het hoofd zullen schieten als ze hem tegenkomen op straat’. Ook staan er verwensingen op over Wilders’ ouders.

Verder was er afgelopen maandag een uitspraak van de politierechter waarin werd gesteld dat ook een afgeschermd Hyves-profiel in geval van smaad als openbaar kan worden beschouwd. De rechter veroordeelde een 31-jarige vrouw uit Bovensmilde tot een voorwaardelijke werkstraf van 40 uur en het betalen van 522 euro smartengeld aan haar ex. De man werd in augustus vorig jaar door de vrouw als pedofiel bestempeld op haar Hyves-profiel.

Daarnaast besloot de rechtbank in Amsterdam eerder een afgeschermde site níét te veroordelen, hoewel daarop homo’s ‘kruipdieren’ werden genoemd, Joden ‘schorem’ en allochtone vrouwen ‘ratten’. De officier van justitie vond dit niet kunnen, maar de rechtbank oordeelde anders. Het zijn weliswaar beledigingen, maar de schrijver ervan heeft niet bewust de openbaarheid gezocht, vond de rechtbank. Op dit vonnis kwam veel kritiek van rechtsgeleerden en het OM is in beroep gegaan.

Hyves (naar Beehive, Engels voor bijenkorf) is een gratis Nederlandse profielensite, vooral gericht op het onderhouden en uitbouwen van een vriendennetwerk. Hyves is vooralsnog met name populair onder studenten en scholieren. Maar het toenemende aantal leden (6,5 miljoen) wordt snel diverser. Ook bekende Nederlanders en politici als premier Balkenende hebben een profiel. De leden kunnen zelf beslissen of hun profiel voor iedere bezoeker zichtbaar is of dat het is afgeschermd en alleen toegankelijk voor hun vrienden. De site gaat steeds meer dienen als forum waarop mensen hun meningen over allerlei onderwerpen aan elkaar laten weten.

Het in het (semi)openbaar op internet over iets of iemand een mening ventileren is in Nederland (maar ook in andere westerse landen) volkssport nummer 1 geworden. Het kunnen geven van een mening - vaak anoniem - is heilig. Of de zogenoemde reageerders wel of geen kaas hebben gegeten van het onderhavige onderwerp maakt allemaal niet uit. Er is vrijheid van meningsuiting dús geef ik mijn mening, wel of niet gepaard gaand met verwensingen, beledigingen, discriminerende opmerkingen, vuilspuiterij en valse beschuldigingen.

Internet geeft iedere burger de mogelijkheid om columnist te zijn, zeer tot schade van de instellingen of personen die onderwerp zijn van de meninggever. Er is niet of nauwelijks een redactie die bepaalt of het geschrevene qua vorm of inhoud door de beugel kan. Bovendien: meningen geuit in de gedrukte media of via radio en televisie vervluchtigen snel. Stukken of beelden op internet verdwijnen nooit en blijven de gedupeerden hun hele leven lang achtervolgen. Onlangs deed oud-presentatrice Manon Thomas daarover haar beklag, nadat blootfoto’s van haar waren gestolen en op internet gezet. Daarnaast is het typisch voor internet dat iemand die een keer iets publiceert de verdere verspreiding niet meer in de hand heeft. Scholieren die elkaar filmen in compromitterende situaties en die filmpjes vervolgens op veel bekeken sites zetten hebben zich dat vaak niet gerealiseerd. Al deze aspecten moeten rechters meenemen in hun vonnissen.

De beschikbaarheid van ongecensureerd internet is van groot belang voor de wereldwijde informatievoorziening. Internet biedt een schier oneindige bron van kennis en levert veel mensen gemak op. Aan de andere kant is het een medium waarin in sommige gevallen ongestoord geschreeuwd, gediscrimineerd en gescholden kan worden en een medium waarin mensen relatief makkelijk kapot kunnen worden gemaakt. Nederland heeft het verdrag van de Raad van Europa over cybercriminaliteit ondertekend. Daarin staat dat het verspreiden van racistische uitingen strafbaar is, ook als het om deels afgeschermde sites of nieuwsgroepen gaat. Het wordt tijd dat de rechterlijke macht de komende periode met stevige, niet voor meerdere uitleg vatbare uitspraken komt waarin wordt recht gedaan aan de slachtoffers die weerloos staan ten opzichte van domme dan wel kwaadwillende mensen.