Leeuwarden - Akkerbouwers moeten als gevolg van de droogte in de afgelopen maanden rekening houden met schaarste aan hoogwaardig pootgoed. Daarvoor waarschuwt Peter Keijzer, directeur van aardappelveredelingsbedrijf Fobek uit Sint Annaparochie. ,,In de kuststrook is het verschrikkelijk droog geweest. We moeten er rekening mee houden dat van de hoogste klassen S en SE er 40 procent minder aan nieuwe knollen uit de grond komt.” Akkerbouwwoordvoerder Upt Hiddema van landbouworganisatie LTO Noord gaat nog niet uit van een dergelijk grote afname. ,,Er zijn wel percelen met 40 procent minder knollen aan de plant maar er zijn plaatselijk grote verschillen. Wij gaan in ieder geval uit van 20 procent minder aanbod.”

De grote verschillen in opbrengst worden ook gesignaleerd door aardappelhandelshuis HZPC in Joure. ,,Wij durven nog geen beeld te geven van de totale opbrengst. De verschillen tussen de verschillende telers zijn groot”, zegt directeur Jan Hoogenboom. ,,Dat maakt het moeilijk om een goede raming te maken. Op basis van proefrooiingen die we in september uitvoeren komen we pas met een eerste inschatting.”

De verschillen tussen de verschillende telers zijn groter dan voorheen. Een deel daarvan is te verklaren door de buitjes die soms in een bepaald gebied zijn gevallen. ,,We hebben twaalf weken droogte gehad. Alleen in West-Friesland is er een buienlijntje langs geweest. Een andere verklaring kan zijn dat sommige rassen meer resistent zijn tegen de droogte dan anderen Daarbij hebben akkerbouwers op zware grond meer last van de droogte gehad.” Opmerkelijk is dat het handelshuis ook grote verschillen heeft geconstateerd binnen de verschillende percelen.

,,Je praat met een dergelijke droogte wel over een stresssituatie. Je weet nooit hoe een plant daar op reageert. Zo hadden we begin juni al percelen waar de planten al in bloei stonden. Dat is veel eerder dan normaal. En dat zorgt op zijn beurt weer voor een onregelmatige groei.”

Een andere verklaring voor de onregelmatige groei binnen bepaalde percelen is volgens Hiddema te verklaren door de ruilverkaveling van 1975 in Noord-Fryslân. ,,Verschillende percelen met een andere grond zijn aan elkaar geplakt en de gevolgen blijf je vooral in extreme situaties duidelijk zien. Ook in periodes van veel regen.”

De lagere oogst aan de hoogste klassen pootaardappelen zal naar verwachting ook de komende jaren nog doorwerken. ,,Het is een gevolg van de manier waarop de productiekolom in elkaar zit.” Om uiteindelijk te kunnen worden gebruikt als consumptieaardappel is de klasse na verloop van jaren steeds lager. ,,Het knikje zakt na verloop van jaren vanzelf meer naar beneden. En in dit geval gaat het om een flinke knik in het knolaantal.”

Van grote invloed kan binnen enkele maanden de controle zijn van het pootgoed. Wanneer het aantal ziektegevallen meevalt, blijven er meer hoogwaardige knollen over dan vorig seizoen. De eerste resultaten daarover zijn voorzichtig positief. Over de prijzen durven de deskundigen nu nog niets te zeggen. Velen zijn bang hun vingers te branden. Van grote invloed voor Nederland als exportland is de vraag naar pootaardappelen voor het pootseizoen van volgend jaar. ,,Wanneer die afnemers nu goed verdienen, zijn ze eerder geneigd een hogere prijs te betalen. Maar is de prijs in hun ogen dan te hoog, dan haken ze af. We mogen er in ieder geval van uit gaan dat de prijs niet daalt”, zegt Hiddema voorzichtig. ,,We zijn als exportland afhankelijk van de markten in het buitenland.”

Akkerbouwers zijn nu druk aan het inventariseren hoeveel knollen er gemiddeld aan de planten zitten om een eerste indruk van de opbrengst te krijgen. Maar het heeft ook een ander doel. Wanneer de knollen voor de kritische afnemers groot genoeg zijn moeten de planten worden doodgemaakt (door spuiten en loofklappen). Naar verwachting zal 80 procent van de aardappelplanten eind volgende week niet meer levend halen (nu is naar schatting 10 procent van het areaal in Fryslân geklapt). Daarna is het nog vier weken afrijpen voor er geoogst kan worden.”